Ταμαρίνδος: χρήσιμες ιδιότητες και αντενδείξεις

Λένε ότι στη ζωή πρέπει να δοκιμάσετε τα πάντα. Οι λάτρεις της εκλεκτής κουζίνας κατανοούν αυτή την έκφραση κυριολεκτικά. Οι καρποί του ταμάρινδου αποτελούν συνηθισμένο φαγητό για τους λαούς της Αφρικής και της Ασίας, αλλά για τους Ευρωπαίους αυτό το προϊόν εξακολουθεί να είναι γαστρονομική εξωτική λιχουδιά.

Τι είναι το ταμάρινδο

Το ταμάρινδο είναι ένα δέντρο που φύεται στην τροπική ζώνη του πλανήτη. Στον βοτανικό κατάλογο ονομάζεται ινδικός χουρμάς ή ταμάρινδο το ινδικό. Το φυτό ανήκει στην οικογένεια των ψυχανθών και είναι το μοναδικό είδος του γένους του.

Πώς είναι

Το ταμάρινδο είναι ένα αειθαλές δέντρο που φτάνει σε ύψος έως 20 μ. Ασυνήθιστο είναι το ξύλο του φυτού: το εσωτερικό μέρος του κορμού αποτελείται από σκληρό σκούρο-κόκκινο πυρήνα, ενώ το μαλακό σομφό ξύλο έχει ανοιχτό κίτρινο χρώμα.

Τα μικρά ωοειδή φύλλα έχουν πράσινο και μέτριο-πράσινο χρώμα, τα φυλλάρια είναι λεπτά και μέτρια σκληρά. Σε κάθε κλαδί υπάρχουν από 10 έως 40 φυλλαράκια. Η διάταξη των φύλλων είναι ίδια με αυτή της φτέρης ή της ακακίας.

Μία φορά το χρόνο το ταμάρινδο καλύπτεται πυκνά με πλούσιες ταξιανθίες. Τα άνθη έχουν ασυνήθιστο και όμορφο σχήμα. Επιμήκη, μυτερά πέταλα συγκεντρώνονται σε στεφάνη, στο εσωτερικό της οποίας βρίσκονται μακριές, περίτεχνα κυρτές στήμονες και ύπερα. Το χρώμα των πετάλων μπορεί να είναι λευκό, απαλό ροζ ή κοκκινωπό, ενώ ο χρωματισμός των κάτω και άνω πετάλων μπορεί να διαφέρει.

Οι καρποί του ταμάρινδου είναι λοβοί (όσπριο). Το μήκος του λοβού είναι 18–22 εκ., το πάχος 2–3 εκ. Μέσα στο σκληρό κέλυφος βρίσκονται σπόροι, περιτριγυρισμένοι από ένα πυκνό, «σαρκώδες» περικάρπιο, που σε εμφάνιση και σύσταση θυμίζει τη σάρκα του χουρμά. Οι σπόροι του φυτού είναι λείοι, μεγάλοι, με γωνιώδες-στρογγυλό σχήμα. Η όψη των κουκουτσιών μοιάζει με βότσαλα ή στρογγυλεμένους κρυστάλλους.

Πού φύεται

Πατρίδα του δέντρου είναι οι τροπικές περιοχές της ανατολικής Αφρικής και το νησί της Μαδαγασκάρης, όπου το ταμάρινδο φύεται σε φυλλοβόλα ξηρά δάση. Ακόμη και πριν από την εποχή μας, οι ταξιδιώτες έπαιρναν σπόρους και διέδιδαν τα φυτικά είδη πολύ πέρα από τη φυσική τους περιοχή εξάπλωσης. Τώρα το ταμάρινδο φύεται όχι μόνο στην αφρικανική ήπειρο, αλλά και σε τροπικές περιοχές της Ασίας και στα νησιά της Ωκεανίας.

Ήδη τον 16ο αιώνα το δέντρο μεταφέρθηκε στην Κεντρική και Νότια Αμερική και ρίζωσε άριστα στα τοπικά εδάφη. Το είδος καλλιεργείται ως καλλωπιστικό και γεωργικό φυτό.

Σύνθεση και θερμιδική αξία

Σε 100 γραμμάρια ωμού ταμάρινδου περιέχονται 239 θερμίδες (kcal). Η σύνθεση του προϊόντος περιλαμβάνει:

• φυτικές πρωτεΐνες – 2,8 γρ·
• υδατάνθρακες – 57,4 γρ·
• φυτικά λίπη – 0,6 γρ·
• νερό – 30–31 γρ·
• ίνες – 5,1 γρ·
• ανόργανα άλατα – 2,7 γρ.
• Ενεργειακή αξία 100 γρ φρούτου – 1000 kJ.

Η σάρκα του ωμού ταμαρίνδου περιέχει μεγάλη ποσότητα βιταμίνης Α, βήτα-καροτένιο, όλες τις βιταμίνες της ομάδας Β (φολικά, πυριδοξίνη, παντοθενικό οξύ, χολίνη, θειαμίνη και ριβοφλαβίνη). Το προϊόν περιέχει πολλή βιταμίνη C (ασκορβικό οξύ), Ε, PP, Κ.

Στο ταμαρίνδο περιέχονται μακρο- και μικροστοιχεία. Υπάρχει πολύ κάλιο, ασβέστιο, μαγνήσιο, θείο, φώσφορος, νάτριο. Το προϊόν είναι πλούσιο σε σίδηρο, ψευδάργυρο, χαλκό και σελήνιο. Στο ταμαρίνδο υπάρχουν σύνθετα αμινοξέα, απαραίτητα για τις μεταβολικές διεργασίες – λυσίνη, τρυπτοφάνη, μεθειονίνη. Η σάρκα περιέχει λιπαρά οξέα – στεαρικό, μυριστικό, ελαϊκό (ωμέγα-9), λινολεϊκό και παλμιτικό, καθώς και ομάδες ωμέγα-6. Το ταμαρίνδο είναι πλούσιο σε σάκχαρα (δι- και μονοσακχαρίτες) και πηκτίνη.

Ευεργετικές ιδιότητες του ταμάρινδου

Γενικά οφέλη

Η υψηλή περιεκτικότητα σε βιταμίνες και η ποικιλία των ιχνοστοιχείων καθιστούν το ταμαρίνδο ένα υγιεινό και θρεπτικό προϊόν. Έχει επίσης θεραπευτικές ιδιότητες. Ας απαριθμήσουμε τις σημαντικές ευεργετικές ιδιότητες του φυτού.

1. Το προϊόν περιέχει οργανικά οξέα, φυτικές ίνες και έλαια, επομένως βελτιώνει την πέψη και συμβάλλει στην κανονική λειτουργία του γαστρεντερικού συστήματος.
2. Τα φρέσκα φύλλα του ταμαρίνδου χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία δερματικών εξανθημάτων, έχουν αντιφλεγμονώδη δράση, μειώνουν τον ερεθισμό και τον κνησμό.
3. Τα αφεψήματα από τους καρπούς, τον φλοιό και τα φύλλα έχουν ηρεμιστική και χαλαρωτική δράση.
4. Το ταμαρίνδο μπορεί να μειώσει την ποσότητα των οξέων στο στομάχι, κάτι που είναι σημαντικό για την επούλωση των ελκών, τη θεραπεία κολίτιδας, βακτηριακών και μη βακτηριακών φλεγμονωδών διεργασιών.
5. Η σάρκα των καρπών έχει αντισηπτικές και αντιβακτηριακές ιδιότητες.
6. Το προϊόν μπορεί να αποκαταστήσει την ορμονική ισορροπία του οργανισμού και τις λειτουργίες του αναπαραγωγικού συστήματος.
7. Οι ουσίες που περιέχονται στο φρούτο είναι αντιοξειδωτικά και δεσμεύουν τις ελεύθερες ρίζες που πυροδοτούν τις διαδικασίες σχηματισμού όγκων.
8. Η παρουσία καλίου, σεληνίου, νατρίου στους καρπούς συμβάλλει στη βελτίωση της λειτουργίας της καρδιάς και του κυκλοφορικού συστήματος.
9. Το προϊόν είναι ωφέλιμο για ασθενείς με αναιμία, καθώς περιέχει μεγάλη ποσότητα σιδήρου.
10. Οι καρποί περιέχουν βιταμίνες που είναι σημαντικές για τη διατήρηση της ανοσίας.
11. Τα αντιοξειδωτικά, στα οποία είναι πλούσιο το ταμαρίνδο, συμβάλλουν στην ανανέωση των κυττάρων και επιβραδύνουν τις διαδικασίες γήρανσης του οργανισμού.
12. Το προϊόν μειώνει τα επίπεδα της «κακής» χοληστερόλης και προλαμβάνει πολλές παθήσεις του καρδιαγγειακού συστήματος.
13. Το ταμαρίνδο είναι ωφέλιμο για άτομα που πάσχουν από υπέρταση.
14. Οι κάτοικοι των υποτροπικών περιοχών γνωρίζουν καλά την επίδραση του ταμαρίνδου στην πέψη. Οι άνθρωποι που συμπεριλαμβάνουν το προϊόν στη διατροφή τους παρατηρούν ότι αυτό το φρούτο βελτιώνει την όρεξη.

Σύμφωνα με την Αγιουρβέδα (ινδική παραδοσιακή ιατρική), το ταμαρίνδο είναι αποτελεσματικό για τη θεραπεία της διάρροιας. Οι θεραπευτές πιστεύουν ότι κατά τη διάρροια το έντερο καθαρίζεται γρήγορα από τοξικές, παθογόνες και ερεθιστικές ουσίες, μετά από το οποίο ο οργανισμός ξεκινά τις διαδικασίες αποκατάστασης.

Σύμφωνα με παραδοσιακές συνταγές Ασιατών θεραπευτών, από φλοιό και φύλλα παρασκευάζονται αφεψήματα για τη θεραπεία της ελονοσίας. Το ποτό βοηθά στη θεραπεία λοιμωδών νόσων τροπικών χωρών και του νευρικού πυρετού.

Για γυναίκες

Το ταμάρινδο και τα πιάτα με προσθήκες αυτού του φρούτου είναι ωφέλιμα για γυναίκες που υποφέρουν από ορμονικές διαταραχές. Μπορείτε να το φάτε, να το λάβετε ως εγχύματα και αφεψήματα για γυναικείες παθήσεις που συνοδεύονται από φλεγμονώδεις διεργασίες.

Αυτό το φυτό ανήκει στα ισχυρά αφροδισιακά που δρουν ειδικά στις γυναίκες. Το προϊόν αυξάνει την ευαισθησία και τη σεξουαλικότητα των εκπροσώπων του ωραίου φύλου.

Για άνδρες

Το προϊόν έχει θεραπευτική δράση σε οποιεσδήποτε εστίες φλεγμονής, γι' αυτό είναι καλό να το συμπεριλάβετε στη διατροφή σας σε περίπτωση οξείας προστατίτιδας. Οι άνδρες μπορούν να τρώνε ταμάρινδο σε μολυσματικές ασθένειες, για την ενίσχυση του ανοσοποιητικού και τη διατήρηση της ζωτικής ενέργειας.

Στην εγκυμοσύνη

Δεν υπάρχει σαφής άποψη για το αν πρέπει να συμπεριληφθούν οι καρποί του ταμαρίνδου στη διατροφή των εγκύων γυναικών. Ορισμένες πηγές υποστηρίζουν ότι η μέλλουσα μητέρα πρέπει να αποκλείσει εντελώς τέτοια προϊόντα από το μενού της. Άλλοι συγγραφείς θεωρούν ότι το φρούτο μπορεί να καταναλωθεί, αλλά όχι συχνά και σε μικρή ποσότητα.

Στον θηλασμό

Οι δημόσιες πηγές δεν περιέχουν καμία πληροφορία σχετικά με τη βλάβη του ταμαρίνδου για τις θηλάζουσες μητέρες. Πιθανότατα, τέτοιες έρευνες δεν έχουν διεξαχθεί, οπότε κατά τον θηλασμό είναι καλύτερο να αποκλείσετε το προϊόν από το μενού. Σε κάθε περίπτωση, τόσο κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, όσο και κατά τον θηλασμό του μωρού, θα πρέπει να συμβουλευτείτε έναν γυναικολόγο και έναν παιδίατρο.

Για παιδιά

Οι λαϊκοί θεραπευτές συνιστούν τη λήψη αφεψήματος από ταμάρινδο για την αποβολή σκουληκιών, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών. Το ίδιο ποτό έχει καθαρτική και ηρεμιστική δράση. Εάν η μητέρα έχει αμφιβολίες σχετικά με τη χρήση του φυτού για θεραπευτικούς σκοπούς, είναι καλύτερο να συμβουλευτεί έναν παιδίατρο. Ο γιατρός θα δώσει συστάσεις για το από ποια ηλικία μπορεί να θεραπευτεί το παιδί με τέτοια μέσα και πώς να τα παρασκευάζετε.

Στην απώλεια βάρους

Το προϊόν είναι ικανό να καταστείλει το αίσθημα της πείνας και να σταματήσει το «γουργούρισμα» στο στομάχι που προκύπτει στη θέα του φαγητού. Αυτή την ιδιότητα του φρούτου εκμεταλλεύονται άτομα που χάνουν βάρος και το συμπεριλαμβάνουν στη διατροφή τους κατά τη διάρκεια της δίαιτας.

Οι καρποί του φυτού περιέχουν υδροξυκιτρικό οξύ, το οποίο αλληλεπιδρά με τα ένζυμα του στομάχου, μειώνοντας τον χρόνο αλληλεπίδρασής τους με την τροφή. Αυτό εμποδίζει την υπερβολική συσσώρευση θρεπτικών ουσιών.

Το υδροξυκιτρικό οξύ που προέρχεται από το φρούτο αποτελεί συστατικό βιολογικά ενεργών συμπληρωμάτων για όσους επιθυμούν να χάσουν βάρος. Αυτή η ουσία μπορεί να βρεθεί και σε άλλα μέσα για απώλεια βάρους.

Πόσο ωφέλιμη είναι η πάστα ταμάρινδου

Υπάρχουν δύο είδη καρπών ταμαρίνδου. Τα φρούτα διαφέρουν ως προς τα γευστικά χαρακτηριστικά. Οι γλυκοί και ξινοί-γλυκοί καρποί τρώγονται χωρίς καμία επεξεργασία, σε φυσική μορφή. Διαθέτουν χαρακτηριστική γεύση που θυμίζει μείγμα καλού δαμάσκηνου και βερίκοκου ή μαρμελάδας μούρων. Η πάστα παρασκευάζεται από ξινές ποικιλίες. Και τα δύο είδη καρπών εκπέμπουν έντονο, πλούσιο φρουτένιο άρωμα.

Η πάστα ταμάρινδου που πωλείται στα καταστήματα είναι μια πυκνή, σκούρα καφέ μάζα. Το προϊόν εργοστασιακής παραγωγής διαφέρει από τη χειροποίητη πάστα σε μεγαλύτερη πυκνότητα και ιξώδες. Η σπιτική πάστα ταμάρινδου μπορεί να αγοραστεί σε αγορές της Νοτιοανατολικής Ασίας. Κατά το μαγείρεμα λαμβάνεται υπόψη η συγκέντρωση του προϊόντος: όσο μεγαλύτερο είναι το ιξώδες της μάζας, τόσο λιγότερη ποσότητα ταμάρινδου χρειάζεται ο μάγειρας. Σε περίπτωση «υπερβολικής δόσης», το φαγητό μπορεί να γίνει πολύ ξινό, στυπτικό και τραχύ.

Η πάστα έχει την ίδια σύνθεση με τον ωμό καρπό. Το προϊόν διατηρεί όλες τις βιταμίνες, τα οργανικά οξέα, τα μακρο- και μικροστοιχεία, όπως και η πρώτη ύλη. Η συμπυκνωμένη μάζα φρούτων έχει βακτηριοκτόνο, αντιμικροβιακή, υπακτική δράση. Το προϊόν εμφανίζει ιδιότητες αφροδισιακού, όπως και η σάρκα των φρέσκων καρπών.

Η πάστα ταμάρινδου πωλείται σε γυάλινα βάζα, πλαστικά δοχεία, μαλακή πλαστική συσκευασία και είναι ένα υγρό ή παχύρρευστο συμπύκνωμα. Μπορεί να είναι ένας πυκνός, πολύ συμπυκνωμένος χυμός, έτοιμος για κατανάλωση.

Το ταμάρινδο στην κοσμετολογία

Στην Κίνα, την Ταϊλάνδη και άλλες χώρες της Ασίας, το ταμάρινδο χρησιμοποιείται ευρέως σε ινστιτούτα αισθητικής. Με εγχύματα, αφεψήματα και κομπρέσες από φρέσκα φύλλα αντιμετωπίζουν την ακμή και άλλες δερματικές παθήσεις. Από τη φυτική πρώτη ύλη φτιάχνουν μάσκες και λουτρά. Η σάρκα του καρπού χρησιμοποιείται για κομπρέσες και περιτυλίγματα.

Τα συμπυκνώματα και τα εκχυλίσματα από τα φύλλα και τους καρπούς του δέντρου περιλαμβάνονται σε δεκάδες καλλυντικά σκευάσματα εργοστασιακής παραγωγής. Τα συστατικά της φυτικής πρώτης ύλης αποτελούν σημαντικό συστατικό λοσιόν, λευκαντικών κρεμών και μασκών. Το ταμάρινδο περιέχεται σε τζελ, τονωτικά και καθαριστικά σκραμπ. Τα καλλυντικά προϊόντα έχουν αναζωογονητική, βακτηριοκτόνο, αντιμικροβιακή και ηρεμιστική δράση.

Οι φαρμακολογικές επιχειρήσεις και οι παραγωγοί καλλυντικών χρησιμοποιούν ως πρώτη ύλη όχι μόνο τα φύλλα και τη σάρκα, αλλά και τους σπόρους του φυτού. Τους αλέθουν σε σκόνη, φτιάχνουν εκχυλίσματα και τα προσθέτουν σε κρέμες κατά των ρυτίδων, προϊόντα περιποίησης για το ξηρό και γερασμένο δέρμα. Με την τακτική χρήση τους, το δέρμα ανανεώνεται, ενεργοποιούνται διαδικασίες αναγέννησης και αναζωογόνησης των κυττάρων.

Η δραστική ουσία της φυτικής πρώτης ύλης είναι η ξυλογλυκάνη. Αυτή η οργανική ένωση δεσμεύει μόρια νερού πιο ενεργά από το υαλουρονικό οξύ. Ως αποτέλεσμα, η υγρασία και η φρεσκάδα του δέρματος διατηρούνται ακόμη και σε ξηρό αέρα, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τη γηρασμένη και ηλικιωμένη επιδερμίδα.

Οι λευκαντικές ιδιότητες επιτρέπουν την απαλλαγή από τις ηλικιακές κηλίδες. Οι κρέμες που περιέχουν φυτικό εκχύλισμα φυτών χρησιμοποιούνται για προστασία από την ηλιακή υπεριώδη ακτινοβολία. Τα αντιοξειδωτικά που περιέχονται στους σπόρους τού ταμάρινδου συμβάλλουν στη διατήρηση και αποκατάσταση του κολλαγόνου στο δέρμα.

Από τους σπόρους του φυτού, με χειροποίητο και εργοστασιακό τρόπο, παράγεται το λάδι ταμάρινδου (κεχριμπαρένιο λάδι), το οποίο χρησιμοποιείται επίσης στην κοσμετολογία και την ιατρική. Το προϊόν λαμβάνεται με τη μέθοδο της άμεσης έκθλιψης, η ποιοτική πρώτη ύλη δεν περιέχει άλλα φυτικά έλαια, ξένες προσθήκες ή χρωστικές.

Το έλαιο ταμάρινδο προστίθεται σε μάσκες προσώπου και μαλλιών ή απλά τρίβεται στο τριχωτό της κεφαλής. Με τακτική χρήση, τα μαλλιά γίνονται λαμπερά, πυκνά και λεία. Η φαγούρα σταματά, το δέρμα ενυδατώνεται και οι τρίχες του τριχωτού αποκαθίστανται. Το έλαιο καταστρέφει μυκητιασικές λοιμώξεις και δερματικά παράσιτα, γι' αυτό χρησιμοποιείται σε δερματολογικές παθήσεις.

Βλάβες και αντενδείξεις

Οι καρποί του ταμάρινδο δεν πρέπει να τρώγονται από άτομα που έχουν διαγνωσθεί με έλκος στομάχου και δωδεκαδακτύλου. Το φρούτο έχει καθαρτική δράση, κάτι που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη σε περίπτωση τάσης για διάρροιες. Το προϊόν αποκλείεται από τη διατροφή εάν το άτομο υποβάλλεται σε θεραπεία με αντιπηκτικά φάρμακα, καθώς ο συνδυασμός αυτής της ομάδας φαρμάκων με το εξωτικό φρούτο μπορεί να οδηγήσει σε εσωτερική αιμορραγία.

Οι διαβητικοί θα πρέπει να συμβουλεύονται τον θεράποντα ιατρό τους, καθώς η σάρκα του φυτού περιέχει ζάχαρη. Εάν εμφανιστεί αλλεργική αντίδραση, το προϊόν αποκλείεται εντελώς από τη διατροφή. Το φρούτο καταναλώνεται με προσοχή και σε μικρές μερίδες, εάν υπάρχουν παθήσεις των νεφρών και του ήπατος. Απαγορεύεται σε μολυσματικές ασθένειες που συνοδεύονται από διάρροια – δυσεντερία και σαλμονέλωση.

Δεν πρέπει να τρώγονται άγουροι καρποί και να χρησιμοποιείται η σάρκα τους για καλλυντικούς σκοπούς. Οι πράσινοι λοβοί περιέχουν μεγάλη ποσότητα τανινών και είναι πικροί ακόμα και μετά από παρατεταμένη θερμική επεξεργασία.

Πώς να επιλέξετε και να αποθηκεύσετε

Φρέσκοι καρποί ινδικού χουρμά μπορούν να αγοραστούν σε χώρες με τροπικό κλίμα, όπου καλλιεργείται το ταμάρινδο. Στην Ευρώπη και τη Ρωσία αυτό το φρούτο πωλείται πολύ σπάνια. Κατά την επιλογή του προϊόντος, δίνεται προσοχή στην κατάσταση του φλοιού του καρπού. Η φλούδα ενός ποιοτικού φρούτου είναι σκληρή, λεία, με ομοιόμορφο χρώμα.

Σημάδι αλλοίωσης του φρούτου είναι ο ζαρωμένος, μαλακός φλοιός. Εάν ο λοβός έχει φθορές, ρωγμές, μαλακά σημεία, μπορεί να υποτεθεί ότι έχει εισχωρήσει σήψη στο εσωτερικό του καρπού. Ένα φρέσκο, ποιοτικό φρούτο μετά το καθάρισμα αναδίδει έντονο φρουτώδες άρωμα.

Οι μη αποφλοιωμένοι λοβοί αποθηκεύονται για 5 έως 7 ημέρες, χρησιμοποιώντας ως χώρο αποθήκευσης το κάτω συρτάρι του ψυγείου. Εάν οι καρποί διατηρηθούν σε δωμάτιο, θα παραμείνουν φρέσκοι όχι περισσότερο από 1–2 ημέρες. Το αποξηραμένο ταμάρινδο χάνει μεγάλη ποσότητα νερού, και η ζάχαρη που περιέχεται στους καρπούς είναι συντηρητικό. Επομένως, η διάρκεια ζωής των αποξηραμένων φρούτων και του συμπιεσμένου συμπυκνώματος σάρκας είναι 1,5–2 χρόνια.

Πώς να φάτε σωστά το ταμάρινδο

Ο λοβός χαράζεται με ένα κοφτερό μαχαίρι κατά μήκος του καρπού, για να αποκαλυφθεί ολόκληρη η σάρκα. Αυτό είναι εύκολο να γίνει, καθώς η φλούδα του φρούτου είναι λεπτή και αρκετά μαλακή. Αφού γίνει η τομή, παίρνετε τον λοβό στα χέρια και με ελαφριά δύναμη τον σπάτε στα δύο. Στη συνέχεια, η σάρκα του φρούτου αφαιρείται και εξάγονται οι σπόροι. Επίσης, αφαιρούνται οι νηματοειδείς ίνες που δεν είναι κατάλληλες για κατανάλωση. Οι σπόροι του ταμάρινδο δεν τρώγονται, μπορείτε να τους πετάξετε.

Το φρούτο είναι καλό να τρώγεται το πρωί, πριν από το πρωινό ή αντί αυτού. Αυτό το προϊόν μπορεί να αντικαταστήσει το επιδόρπιο κατά τη διάρκεια του μεσημεριανού και του απογευματινού.

Χρήση στη μαγειρική

Οι καρποί του ταμάρινδου είναι κατάλληλοι για την παρασκευή χυμών, δροσιστικού και τονωτικού τσαγιού, αναζωογονητικών ποτών. Ο καρπός χρησιμοποιείται ως ζαχαροπλαστικό πρόσθετο σε αρτοσκευάσματα, πίτες και επιδόρπια. Από αυτό το προϊόν παρασκευάζονται ζελέ και μαρμελάδες, γλυκά του κουταλιού και μαρμελάδες, καθώς η πηκτίνη είναι φυσικό πηκτικό. Το ταμάριντο μαλακώνει το κρέας και του προσδίδει μια εξωτική, πικάντικη γεύση. Στην ασιατική κουζίνα υπάρχουν πολλές συνταγές για πικάντικες, ξινές και γλυκές μαρινάδες, σάλτσες, συνοδευτικά που σερβίρονται με σούσι, ρολά, πιάτα από οποιοδήποτε κρέας, πουλερικά και ψάρι.

Στα πικάντικα πιάτα συχνά παρασκευάζεται αρωματικό νερό, στο οποίο προστίθεται ταμάριντο. Αυτό το ποτό μαλακώνει και συμπληρώνει τη γεύση των ανατολίτικων μπαχαρικών.

Ξινόγλυκη σάλτσα από φρέσκους καρπούς

Για την παρασκευή της σάλτσας χρειάζονται:

• καρποί ξινόγλυκου ταμάρινδου·
• χουρμάδες;
• κόκκινη πιπεριά·
• σκόρδο;
• τζίντζερ.

Διαδικασία:

1. Καθαρίζονται 3-4 λοβοί ταμάρινδου, αφαιρείται η σάρκα και αφαιρούνται οι σπόροι. Η πάστα περιχύνεται με ζεστό βρασμένο νερό και αφήνεται για 20–30 λεπτά, στη συνέχεια στραγγίζεται το νερό.
2. Οι χουρμάδες κόβονται, αφαιρούνται τα κουκούτσια και αφαιρείται η σκληρή φλούδα από τους καρπούς. Η σάρκα κόβεται σε μικρά κομμάτια.
3. Τα συστατικά τοποθετούνται σε μια μικρή κατσαρόλα, προστίθεται μια πρέζα κόκκινης καυτερής πιπεριάς και ένα μικρό κομμάτι ρίζας τζίντζερ, τριμμένο στον ψιλό τρίφτη. Μία σκελίδα σκόρδο καθαρίζεται, πιέζεται μέσω πρέσας (σκορδοπίεστρου) και επίσης τοποθετείται στο δοχείο.
4. Τα συστατικά της σάλτσας χτυπιούνται με πιρούνι ή σύρμα. Προστίθενται 150 ml νερό, η κατσαρόλα μπαίνει στη φωτιά, βράζεται και σβήνεται η κουζίνα. Η σάλτσα σιγοβράζεται με καπάκι για 5-8 λεπτά και απομακρύνεται από τη φωτιά.

Τονωτικό ρόφημα

Για την παρασκευή του ποτού χρειάζονται:

• ένα ποτήρι καστανή ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο·
• 4 αστεράκια αστεροειδούς γλυκάνισου (μπορούν να αντικατασταθούν με ίδια ποσότητα γλυκάνισου)·
• ένα ποτήρι υγρή πάστα ταμάρινδου·
• 3 ξυλάκια κανέλας·
• 4 ποτήρια χυμό ανανά·
• ένα ποτήρι νερό.

Διαδικασία:

1. Η ζάχαρη διαλύεται σε νερό και βράζεται σιρόπι. Λίγα λεπτά πριν το τέλος του βρασμού προστίθεται αστεροειδές γλυκάνισο. Το έτοιμο σιρόπι απομακρύνεται από τη φωτιά, ψύχεται και μεταφέρεται σε ένα μεγάλο δοχείο (σε βάζο ή κατσαρόλα).
2. Στο σιρόπι προστίθεται η πάστα ταμάρινδου και χύνεται όλος ο χυμός ανανά. Τα συστατικά ανακατεύονται. Το ποτό μπορεί να σερβιριστεί.

Σύμφωνα με αυτή τη συνταγή, το τονωτικό ποτό παρασκευάζεται σε όλες τις χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας. Στην βιετναμέζικη εκδοχή της συνταγής, προστίθενται στο ποτό θρυμματισμένα καβουρδισμένα φυστίκια και μια πρέζα αλάτι.

Γαρίδες με σάλτσα ταμάρινδου

Για την παρασκευή δύο μερίδων του πιάτου λαμβάνονται:

• 300 γρ μεγάλες γαρίδες·
• 2–2,5 κουταλιές της σούπας πάστα ταμάρινδου (χωρίς να ξεχειλίζει)·
• 2 μεσαίες σκελίδες σκόρδου·
• πιπεριά τσίλι·
• ένα μικρό κλαδάκι κόλιανδρο.

Διαδικασία:

1. Οι γαρίδες βράζονται, καθαρίζονται από τα κελύφη και τηγανίζονται σε ηλιέλαιο για όχι περισσότερο από 2-3 λεπτά. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ελαιόλαδο ή μουστακέλαιο.
2. Η πιπεριά καθαρίζεται από τους σπόρους και πολτοποιείται με μπλέντερ μαζί με το σκόρδο και τον κόλιανδρο.
3. Η προκύπτουσα μάζα τοποθετείται σε μεταλλική κατσαρόλα, προστίθεται η πάστα ταμάρινδου, ένα κουταλάκι του γλυκού ζάχαρη, περιχύνονται τα συστατικά με ένα ποτήρι νερό και ανακατεύονται μέχρι να ομογενοποιηθούν. Το δοχείο μπαίνει στη φωτιά και βράζεται ανακατεύοντας.
4. Ρίχνετε τη σάλτσα στο τηγάνι όπου τηγανίζονται οι γαρίδες, σκεπάζετε το σκεύος με το καπάκι και σιγοβράζετε το φαγητό για 3 λεπτά. Έπειτα μοιράζετε το φαγητό σε ατομικά πιάτα και σερβίρετε.

Σπιτική σάλτσα Γούστερ

Αυτή η διάσημη σάλτσα «εφευρέθηκε» στην Αγγλία τον 19ο αιώνα. Το προϊόν είναι κατάλληλο για ζεστά ορεκτικά, ψητά κρέατα και βραστά λαχανικά. Η σάλτσα παράγεται μαζικά σε επιχειρήσεις τροφίμων, αλλά με τη σημερινή διαθεσιμότητα προϊόντων και μπαχαρικών, μπορείτε να την παρασκευάσετε στην κουζίνα του σπιτιού σας. Θα χρειαστείτε:

• 1 κρεμμύδι μεσαίου μεγέθους·
• 2 σκελίδες σκόρδο·
• 25 γρ φρέσκου τζίντζερ·
• 2 μικρές αντζούγιες·
• 2–3 κόκκους μαύρου πιπεριού·
• 3 κουταλιές της σούπας ξηρής μουστάρδας·
• 0,5 κουτ. σούπας κάρυ, 0,5 κουτ. σούπας τριμμένο κόκκινο πιπέρι, 0,5 κουτ. σούπας ζάχαρη·
• 2 ξυλάκια κανέλας;
• 3–4 αποξηραμένα γαρίφαλα·
• 2 κουταλάκια του γλυκού κάρδαμο·
• 30 ml ξίδι·
• 0,5 κουτ. γλυκού πάστα ταμαρίνδου·
• 1 φλιτζάνι σάλτσα σόγιας·
• 100 ml νερό.

Διαδικασία:

1. Κόβετε το κρεμμύδι, το σκόρδο και το τζίντζερ σε μικρά κομμάτια και τα βάζετε σε ένα μπολ. Προσθέτετε τη σκόνη μουστάρδας, το κόκκινο πιπέρι, το κάρδαμο, την κανέλα και το μαύρο πιπέρι. Ανακατεύετε τα συστατικά και τα μεταφέρετε σε μια τρίπτυχη σακούλα γάζας.
2. Δένετε τη σακούλα με έναν κόμπο και την τοποθετείτε σε μια κατσαρόλα. Από πάνω ρίχνετε τη ζάχαρη και βάζετε τον πολτό ταμαρίνδου, προσθέτετε το ξίδι και τη σάλτσα σόγιας. Βάζετε την κατσαρόλα στη φωτιά, τη ζεσταίνετε και βράζετε το περιεχόμενο για 40 λεπτά σε χαμηλή φωτιά.
3. Σε ένα ξεχωριστό μπολ ενώνετε τις ψιλοκομμένες αντζούγιες, το κάρυ, το νερό και το αλάτι, ανακατεύετε τα συστατικά και προσθέτετε το μείγμα στην κατσαρόλα.
4. Στο τέλος, αποσύρετε τη σάλτσα από τη φωτιά και τη μεταγγίζετε σε ένα γυάλινο βάζο κατάλληλου μεγέθους (μαζί με τη σακούλα γάζας). Κλείνετε το δοχείο με ένα αεροστεγές καπάκι και το βάζετε στο ψυγείο.
5. Μετά από μία ημέρα, ανοίγετε το δοχείο, βγάζετε τη σακούλα με τα μπαχαρικά και τη στύβετε μέσα στο υγρό, και ξανακλείνετε το βάζο. Έπειτα από 2 εβδομάδες πετάτε τη σακούλα.
6. Η σάλτσα είναι έτοιμη, τη μοιράζετε σε μπουκάλια και τη βάζετε στο ψυγείο για αποθήκευση. Πριν τη χρήση, ανακινείτε το υγρό.

Πικάντικη σούπα με χοιρινά παϊδάκια

Αυτή η σούπα φτιάχνεται χωρίς πατάτες. Για την προετοιμασία θα χρειαστείτε:

• 1 μέτριο κρεμμύδι·
• 5 σκελίδες σκόρδο·
• 1 ώριμη κόκκινη ντομάτα·
• το ένα τρίτο του φλιτζανιού ελαιόλαδο·
• μισό φλιτζάνι σάλτσα ψαριού·
• 1 λευκό ραπάνι·
• 2,5 κουταλιές της σούπας πάστα ταμαρίνδου·
• 0,6 φλιτζάνι νερό·
• 2–3 κλωνάρια σπανάκι·
• αλάτι.

Διαδικασία:

1. Κόβετε το κρεμμύδι σε κυβάκια. Τρίβετε το σκόρδο στον ψιλό τρίφτη. Σοτάρετε αυτά τα υλικά σε ένα βαθύ τηγάνι, με φυτικό λάδι, μέχρι να ροδίσουν (3–4 λεπτά).
2. Πλένετε καλά τα χοιρινά παϊδάκια. Καθαρίζετε το ραπάνι και το κόβετε σε μεγάλους κύβους.
3. Βάζετε το κρέας και το κομμένο λαχανικό στο τηγάνι (μαζί με το κρεμμύδι και το σκόρδο), προσθέτετε τη σάλτσα ψαριού. Ανακατεύετε το περιεχόμενο, σκεπάζετε καλά το τηγάνι με το καπάκι, αφήνετε το μείγμα να πάρει βράση και σιγοβράζετε για 10–12 λεπτά.
4. Έπειτα προσθέτετε νερό, ώστε τα λαχανικά και το κρέας να καλυφθούν σχεδόν εντελώς με ζωμό. Βράζετε τη σούπα για 10 λεπτά, αφαιρώντας κατά διαστήματα τον αφρό.
5. Στη συνέχεια προσθέτετε την πάστα ταμαρίνδου και αλάτι, σκεπάζετε την κατσαρόλα με το καπάκι και συνεχίζετε το βράσιμο μέχρι να ψηθεί το κρέας (30–35 λεπτά).
6. Μετά από αυτό προσθέτετε την ντομάτα, κομμένη σε ροδέλες, και το ψιλοκομμένο σπανάκι. Σιγοβράζετε τη σούπα σε χαμηλή φωτιά για άλλα 5–6 λεπτά. Το πιάτο είναι έτοιμο.

Σουβλάκι κοτόπουλου

Αυτό είναι ένα πολύ νόστιμο και πρωτότυπο πιάτο για ένα εορταστικό πικνίκ στην ύπαιθρο. Για την προετοιμασία θα χρειαστείτε τα εξής υλικά:

• 0,6 κιλά φιλέτο κοτόπουλου ή στήθος;
• 1 μέτριο κρεμμύδι·
• 2 σκελίδες σκόρδο·
• 1 πικάντικη πράσινη πιπεριά;
• μισό κουταλάκι του γλυκού αλεσμένο κύμινο;
• ένα ποτήρι χυμό ταμάρινδου (πάστα αραιωμένη σε νερό κατά βούληση);
• 150 γραμμάρια φρέσκο κρεμμυδάκι (σε φτερά).

Διαδικασία:

1. Πρώτα ετοιμάζετε τα λαχανικά. Καθαρίζετε το σκόρδο και το κρεμμύδι και τα ψιλοκόβετε σε ένα ξύλο κοπής. Κόβετε την πιπεριά, αφαιρείτε τους σπόρους και την κόβετε σε μικρά κομμάτια.
2. Σε ένα τηγάνι με ζεσταμένο φυτικό λάδι βάζετε το κρεμμύδι, την πιπεριά και το σκόρδο και ρίχνετε το κύμινο. Ανακατεύετε τα υλικά και τα τηγανίζετε μέχρι να μαλακώσει το κρεμμύδι.
3. Στα τηγανισμένα λαχανικά ρίχνετε το χυμό ταμάρινδου και αφήνετε το περιεχόμενο του τηγανιού να βράσει. Στη συνέχεια χαμηλώνετε τη θερμοκρασία της κουζίνας στο ελάχιστο και μαγειρεύετε τη σάλτσα για 5–6 λεπτά.
4. Αποσύρετε το τηγάνι από τη φωτιά και ανακατεύετε το περιεχόμενό του με ένα μπλέντερ για να πολτοποιήσετε τα λαχανικά σε ομοιογενή μάζα. Μεταφέρετε τη σάλτσα σε μια κατσαρόλα και αρχίζετε να ετοιμάζετε το κρέας.
5. Κόβετε τα στήθη κοτόπουλου (ή το φιλέτο) σε κομμάτια και τα περνάτε σε προετοιμασμένα ξύλινα σουβλάκια. Αλείφετε το κρέας με ελαιόλαδο, αλατίζετε και το τοποθετείτε στη σχάρα. Ψήνετε τα σουβλάκια μέχρι να πάρουν ένα ελαφρύ χρώμα, για 6–7 λεπτά από κάθε πλευρά. Κατά το ψήσιμο, αλείφετε τα κομμάτια με σάλτσα και τα γυρίζετε μέχρι να ψηθεί το κρέας. Πριν το σερβίρισμα, βάζετε το σουβλάκι σε ένα μεγάλο πιάτο και το πασπαλίζετε με φρέσκο κρεμμυδάκι. Την υπόλοιπη σάλτσα τη σερβίρετε σε μια κατσαρόλα.

Χορτοφαγικό πιλάφι με ταμάρινδο

Το πιλάφι μαγειρεύεται γρήγορα και έχει ένα ασυνήθιστο άρωμα, ενώ η πικάντικη ξινή γεύση του βασικού συστατικού – του ρυζιού – θα εκπλήξει ευχάριστα τους λάτρεις της χορτοφαγικής κουζίνας. Θα χρειαστείτε:

• 300 γραμμάρια ρύζι μακρύκοκκο στον ατμό;
• 2 κουταλιές της σούπας πυκνή πάστα ταμάρινδου;
• μισό ποτήρι ελαιόλαδο;
• 1 κρεμμύδι μεσαίου μεγέθους;
• αποξηραμένη πιπεριά τσίλι;
• 6 σπόροι αποξηραμένου γαρύφαλλου;
• μισό ποτήρι τρίμμα καρύδας.

Διαδικασία:

1. Πλένετε το ρύζι, το βάζετε σε μια φαρδιά κατσαρόλα και ρίχνετε νερό (0,6 λίτρα). Ανάβετε την κουζίνα και βράζετε το ρύζι μέχρι να γίνει.
2. Σε ένα μικρό τηγάνι καβουρδίζετε ελαφρά το τρίμμα καρύδας μέχρι να πάρει ένα χρυσαφί χρώμα και το μεταφέρετε σε ένα μπολ. Ξαναβάζετε το τηγάνι στη φωτιά, τσιγαρίζετε το κρεμμύδι στο ελαιόλαδο, προσθέτοντας το ψιλοκομμένο τσίλι, το γαρύφαλλο και το αλάτι.
3. Προσθέτετε την πάστα ταμάρινδου. Μετά από 5–7 λεπτά βάζετε το βρασμένο ρύζι και ανακατεύετε τα πάντα. Το πιάτο είναι έτοιμο. Σερβίρετε το πιλάφι σε ατομικά μπολ ή πιάτα και πασπαλίζετε με τρίμμα καρύδας.

Κινέζικη σάλτσα φυστικιού

Αυτό το προϊόν έχει μια πικάντικη γεύση ξηρών καρπών, που δημιουργείται από τον συνδυασμό φυστικιών και καυτερής πιπεριάς. Η έτοιμη σάλτσα έχει πικάντικη καυτερότητα, διακριτική ξινίλα, και διακρίνονται αλάτι και γλύκα. Η σάλτσα ταιριάζει με βρασμένο ρύζι, βραστό και τηγανητό κρέας. Θα χρειαστείτε τα εξής υλικά:

• 300 γραμμάρια φυστίκια;
• 3 σκελίδες σκόρδο
• μικρή πιπεριά τσίλι;
• 2 ασκαλώνια;
• ένα τρίτο του ποτηριού καστανή ζάχαρη;
• μισή κουταλιά της σούπας πάστα ταμάρινδου;
• ρίζα τζίντζερ;
• μισό μικρό λάιμ;
• ένα τρίτο του ποτηριού φυτικό λάδι;
• 400 ml νερό;
• αλάτι.

Διαδικασία:

1. Καθαρίζετε τα φυστίκια από τη φλούδα και την μεμβράνη που καλύπτει τους πυρήνες. Αν η κοκκινωπή φλούδα δεν βγαίνει εύκολα, ζεματάτε τους ξηρούς καρπούς με ζεστό νερό. Μετά τον καθαρισμό, ρίχνετε τα φυστίκια σε ένα μπλέντερ και τα αλέθετε.
2. Τρίβουμε ένα μικρό κομμάτι τζίντζερ από σήτα ή τρίφτη μέχρι να γίνει μισή κουταλιά της σούπας πάστα και το βάζουμε σε ένα φλιτζάνι. Κόβουμε το λάιμ και στύβουμε το χυμό σε ξεχωριστό σκεύος. Ψιλοκόβουμε το πιπέρι τσίλι. Τρίβουμε το σκόρδο σε ειδικό λεπτό τρίφτη ή το πιέζουμε μέσω πρέσας (σκορδότριφτη).
3. Σε ένα ξεχωριστό μπολ ενώνουμε τα προετοιμασμένα υλικά – τον πολτό σκόρδου, το τριμμένο τζίντζερ, το ψιλοκομμένο πιπέρι τσίλι και το χυμό λάιμ. Καθαρίζουμε το ασκαλώνιο από τη φλούδα και το ψιλοκόβουμε.
4. Ρίχνουμε ηλιέλαιο σε ένα τηγάνι με χοντρό πάτο και το ζεσταίνουμε. Προσθέτουμε το ασκαλώνιο και το σοτάρουμε μέχρι να χρυσίσει, χωρίς να το παρακάνουμε. Έπειτα βάζουμε στο τηγάνι το σκόρδο, το τσίλι, το τζίντζερ και το αλάτι. Βράζουμε τη σάλτσα για 15–20 λεπτά ανακατεύοντας συνεχώς.
5. Προσθέτουμε στα υλικά τα θρυμματισμένα φιστίκια, τη ζάχαρη και το νερό και ανακατεύουμε τη σάλτσα μέχρι να ομογενοποιηθεί. Το μείγμα πρέπει να βράσει καλά ανακατεύοντας συνεχώς και να μην καεί. Βράζουμε μέχρι να πήξει η σάλτσα, κάτι που θα συμβεί σε περίπου 20 λεπτά. Πριν αποσύρουμε από τη φωτιά, προσθέτουμε πάστα ταμαρίνδου.

Η σάλτσα με ξηρούς καρπούς μπορεί να διατηρηθεί στην κατάψυξη έως και έξι μήνες. Στο ράφι του ψυγείου το προϊόν διατηρεί τη γεύση του για 5–6 ημέρες.

Ενδιαφέροντα γεγονότα για το ταμάρινδο

1. Το ταμάρινδο καλλιεργείται στο σπίτι ως φυτό εσωτερικού χώρου. Ως υλικό φύτευσης χρησιμοποιούνται σπόροι ή μοσχεύματα. Για να επιταχυνθεί η βλάστηση, το σκληρό περίβλημα των σπόρων συχνά χαράσσεται.
2. Το φυτό συχνά καλλιεργείται ως μπονσάι. Αυτό το δέντρο αντέχει καλά το κλάδεμα και τη διαμόρφωση του ριζικού συστήματος. Ένα πολυετές μπονσάι φαίνεται πολύ όμορφο, το μικρό δέντρο αποκτά χοντρό κορμό και πλούσια κόμη.
3. Στο Σουδάν, το ταμάρινδο είναι ένα χωροκατακτητικό είδος. Το δέντρο αισθάνεται άριστα στα τροπικά δάση.
4. Στην Ασία, η σάρκα των καρπών του ταμαρίνδου χρησιμοποιείται για τον καθαρισμό αγαλμάτων θεών και ορειχάλκινων και μπρούντζινων στοιχείων σε ναούς. Τα οξέα καθαρίζουν καλά τις μεταλλικές επιφάνειες από λίπη και στρώματα οξειδίων (πατίνα).
5. Το ταμάρινδο απεικονίζεται στο οικόσημο μιας επαρχίας του Βασιλείου της Ταϊλάνδης. Αυτό το φυτό έγινε σύμβολο της πόλης Σάντα Κλάρα στην Κούβα.
6. Από το κόκκινο ξύλο του ταμαρίνδου κατασκευάζονται σανίδες δαπέδου, παρκέ και έπιπλα. Σε προηγούμενους αιώνες, από τα εύκαμπτα κλαδιά του φυτού κατασκεύαζαν βέργες.
7. Το λάδι που εξάγεται από τα κουκούτσια του καρπού χρησιμοποιείται για την παρασκευή βερνικιού επίπλων. Η επικάλυψη γίνεται ανθεκτική και μακροχρόνια.
8. Η απλωμένη κόμη των ώριμων δέντρων σχηματίζει ένα πυκνό θόλο μέσα από τον οποίο δεν διαπερνούν οι ακτίνες του καυτού ήλιου. Αυτό το εκμεταλλεύονται στη νότια Ινδία. Τα δέντρα φυτεύονται κατά μήκος των δρόμων για να δημιουργήσουν σκιά.
9. Σε ορισμένες χώρες της Ασίας πιστεύουν ότι τα κουκούτσια του ταμαρίνδου πρέπει να τα φορούν συνεχώς πάνω τους. Προστατεύουν από επιθέσεις ληστών, δυσάρεστα γεγονότα και τραυματισμούς, προσελκύουν επιτυχία και τύχη.

Φωτογραφία του καρπού ταμάρινδο