Λούλο: τι είναι αυτό το φρούτο και ποια είναι τα οφέλη του;

Εξωτικό φυτό με αιωνόβια δημοτικότητα, ευχαριστεί τους κατοίκους της νοτιοαμερικανικής ηπείρου, όπου είναι γνωστές περίπου 20 ποικιλίες. Εκτός της πατρίδας των Άνδεων, η Ναρανχίλια δεν είναι τόσο γνωστή και κατατάσσεται σε μία μόνο ποικιλία — τη Βασίλισσα των Άνδεων. Φημίζεται για τη γεύση της και τα οφέλη της για τον οργανισμό.

Τι είναι αυτό το φρούτο

Λούλο, ή ναραντζίλια (ισπ. «ναράνχα» — πορτοκάλι) — σολάνιο του Κίτο (solanum guitoehse). Θεωρείται συγγενής της πατάτας και της ντομάτας.

Ως γεύση, το χρυσό μήλο συνδυάζει πολλά φρούτα (ανανάς, λεμόνι, μαρακούγια) και έχει γλυκόξινη γεύση με άρωμα εσπεριδοειδών. Η ναραντζίλια έχει πολλές ονομασίες, μεταξύ των οποίων:

• μικρό πορτοκάλι;
• χρυσό μήλο;
• κία-τον-το;
• χρυσός καρπός των Άνδεων;
• τορόνχα.

Πώς είναι

Καρποφόρος διακοσμητικός θάμνος φτάνει ύψος έως 2 μέτρα. Σκαλιστά σκούρα φύλλα με μωβ χνούδι (μήκος 90 εκ., πλάτος 30 εκ.) με χοντρές νευρώσεις. Λευκά άνθη εξωτερικά και μωβ εσωτερικά με κίτρινους στήμονες, μοιάζουν με αυτά της πατάτας. Σε κάθε ταξιανθία ανοίγουν περίπου 10 χνουδωτά άνθη. Ο μίσχος του Λούλο είναι εύθραυστος, καλυμμένος με χνούδι και κίτρινα αγκάθια (γι' αυτό το λένε αγκαθωτό και χνουδωτό).

Ο καρπός της ναραντζίλιας είναι στρογγυλός, πορτοκαλί χρώματος. Σε διάμετρο φτάνει τα 3-8 εκ. Η σκληρή φλούδα είναι καλυμμένη με χνούδι που αφαιρείται εύκολα. Στην αφή, το μικρό πορτοκάλι μοιάζει με ροδάκινο, στη δομή θυμίζει φιζάλις. Στην τομή φαίνονται 4 φέτες, χωρισμένες με λευκό διάφραγμα, και πράσινη καρδιά με διαφανή ή κιτρινωπή ζελατινώδη σάρκα με πολυάριθμους λευκούς σπόρους. Μέσο βάρος — 60 γρ.

Πού φύεται

Η Ναραντζίλια Quitornse καλλιεργείται στο Εκουαδόρ και στη Νότια Κολομβία. Το υποείδος διαφέρει λόγω απουσίας αγκαθιών στο στέλεχος. Το Septentrionale φύεται στην κεντρική Κολομβία και στην Κόστα Ρίκα (1000-2000 μ. πάνω από τη θάλασσα). Διαφέρει λόγω ανθεκτικότητας των κλαδιών και μεγάλου αριθμού αγκαθιών. Η Βασίλισσα των Άνδεων καλλιεργείται στο Περού, τον Παναμά και τις Αντίλλες.

Σε τι ωφελεί το φρούτο λούλο;

Ο θάμνος της οικογένειας των Σολανωδών περιέχει ωφέλιμες ουσίες:

• βιταμίνες — A, K, B (όλη η ομάδα), C;
• μικροθρεπτικά συστατικά — μαγγάνιο, κάλιο, σίδηρος, ασβέστιο, χαλκός, σίδηρος, φώσφορος, νάτριο, ψευδάργυρος;
• υδατάνθρακες, πρωτεΐνες, πηκτινικές ουσίες, φυτικές ίνες;
• πεψίνη;
• διαιτητικές ίνες.

Το αντιοξειδωτικό δρα στον οργανισμό με διάφορους τρόπους:

1. Η τακτική κατανάλωση προλαμβάνει την ανάπτυξη καρκινικών παθήσεων και αποκαθιστά τη γενική ανοσία, ενδυναμώνει τα οστά.
2. Η θετική επίδραση στο νευρικό σύστημα μειώνει το φορτίο στην καρδιά.
3. Τα συστατικά απομακρύνουν τα περιττά υγρά από το σώμα, ρυθμίζοντας την ισορροπία νερού και ηλεκτρολυτών. Το σύμπλεγμα βιταμινών διεγείρει την ανάπτυξη των νυχιών και των τριχοθυλάκων.

Ποια βλάβη μπορεί να προκαλέσει

Το προϊόν επιτρέπεται να καταναλώνεται σε οποιαδήποτε ποσότητα και χωρίς ηλικιακούς περιορισμούς. Υπάρχει όμως μια συγκεκριμένη κατηγορία ανθρώπων στους οποίους η κατανάλωση αυτού του καρπού αντενδείκνυται αυστηρά. Θα πρέπει να αποφεύγετε τη λήψη του στύχνου του κιτόνιου στις εξής περιπτώσεις:

1. Χαμηλή πίεση. Η αρτηριακή πίεση μειώνεται ελαφρά, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την υγεία ενός υποτασικού ατόμου.
2. Ατομική δυσανεξία στα συστατικά (τροφική αλλεργία).
3. Παθολογίες του ήπατος (επιβάρυνση του οργάνου).
4. Πεπτικά έλκη (επιδείνωση της βλάβης του βλεννογόνου).

Πώς να φάτε σωστά το φρούτο λούλο;

Το λούλο καταναλώνεται ωμό ή μαγειρεμένο. Ωστόσο, κατά τη θερμική επεξεργασία χάνεται περισσότερο από το μισό των θρεπτικών συστατικών. Ο καρπός, καθαρισμένος από τις ίνες, χωρίζεται στα δύο, η σάρκα απομυζείται ή ξύνεται με κουτάλι μαζί με τους σπόρους. Η φλούδα πετιέται.

Τι μπορείτε να μαγειρέψετε από λούλο;

Στη φρέσκια μορφή διατηρούνται όλα τα ένζυμα, γι' αυτό από τη ναρανχίγια φτιάχνονται συνήθως:

• φυσικός χυμός·
• φρουτοσαλάτα·
• γιαούρτια, ζελέ·
• δροσερά ποτά·
• κρασί.

Με βάση το λούλο φτιάχνουν παγωτό, μαρμελάδα, γλυκό. Ως γέμιση, αναδεικνύεται καλά σε πίτες και γλυκά. Η χαμηλή θερμιδική αξία του προϊόντος (27 kcal ανά 100 g) επιτρέπει την ένταξη του καρπού σε διαιτητική δίαιτα. Οι διουρητικές και μεταβολικές διεργασίες θα γίνονται ταχύτερα, συνεπώς η δίαιτα θα είναι πιο αποτελεσματική.

Οι άγουροι καρποί είναι λιγότερο γλυκοί και δεν μπορούν να καταναλωθούν ωμοί. Οι άγουροι καρποί βοηθούν στην επίτευξη πικάντικης ξινίλας σε επιδόρπια ή ποτά.

Χρήση στη λαϊκή ιατρική

Λόγω των θεραπευτικών ιδιοτήτων της, η ναρανχίγια χρησιμοποιείται στην πρόληψη και θεραπεία:

1. Υπέρτασης, οιδήματος των άκρων, αθηροσκλήρωσης, διαβήτη.
2. Δυσπεψία. Η πεψίνη απορροφά πρωτεΐνες και ρυθμίζει τη λειτουργία του γαστρεντερικού συστήματος, εξαλείφει τη δυσκοιλιότητα, τον μετεωρισμό. Οι φυτικές ίνες απομακρύνουν τις τοξίνες, ομαλοποιούν το επίπεδο γλυκόζης στο αίμα.
3. Αϋπνία. Οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β που περιέχονται ηρεμούν το νευρικό σύστημα (οι βιταμίνες του συμπλέγματος Α το ενισχύουν) και ομαλοποιούν τον ύπνο.
4. Αναιμία. Το επίπεδο σιδήρου αυξάνει την περιεκτικότητα σε ερυθρά αιμοσφαίρια και διεγείρει την κυκλοφορία του αίματος, εμπλουτίζοντας τον οργανισμό με οξυγόνο. Χάρη σε αυτό, αυξάνεται η ανάπτυξη της τρίχας και των νυχιών.
5. Σε εξασθενημένο ανοσοποιητικό ή σε ακανόνιστους εμμηνορροϊκούς κύκλους βοηθά επίσης αυτό το φρούτο.
6. Προστατεύει τα όργανα της όρασης, συμβάλλει στην αποκατάσταση σε καταρράκτη, σχηματισμό κίτρινων κηλίδων, προλαμβάνει το σχηματισμό αλλεργικού επιπεφυκότα και άλλων οφθαλμικών παθήσεων.
7. Οι φυτικές ίνες απομακρύνουν την επιβλαβή χοληστερόλη και προλαμβάνουν το σχηματισμό θρόμβων. Τα μέταλλα και οι βιταμίνες βελτιώνουν το καρδιαγγειακό σύστημα, μειώνουν την πιθανότητα κρίσεων και εγκεφαλικού.
8. Η υψηλή περιεκτικότητα σε φώσφορο, ασβέστιο και μέταλλα αυξάνει τη σκληρότητα των οστών και προλαμβάνει την αρθρίτιδα, την οστεοπόρωση.

Εφαρμογή στην κοσμητολογία

Χάρη στην παραγόμενη κολλαγόνη, διατηρείται η νεότητα και η ελαστικότητα του δέρματος. Τα κύτταρα των ιστών αναγεννώνται ταχύτερα, επιβραδύνεται η εμφάνιση των ρυτίδων έκφρασης, της ηλικίας και η διαδικασία γήρανσης γενικότερα.

Η σάρκα και ο χυμός της ναραντζίλας προστίθενται σε μάσκες, κρέμες και λάδια για μαλλιά ή δέρμα. Για τη σύσφιξη των πόρων, την εξομάλυνση των ρυτίδων και την αντιμετώπιση της ακμής, πλένετε το πρόσωπο, ανοίγετε τους πόρους και τρίβετε με φρέσκια σάρκα. Τα λευκά αιμοσφαίρια διεισδύουν βαθιά κάτω από το δέρμα και εκτελούν την προστατευτική λειτουργία του οργανισμού.

Πώς να καλλιεργήσετε λούλο;

Οι αγρότες των Άνδεων καλλιεργούν το χρυσό μήλο στα βουνά. Σε σταθερό κλίμα, τα πολυετή φυτά παράγουν συνεχώς σοδειά. Για προστασία από τον δυνατό άνεμο και την επίθεση παρασιτικών εντόμων, φυτεύονται ψηλά δέντρα (μπανάνες).

Οι ερασιτέχνες κηπουροί της μεσαίας ζώνης καλλιεργούν τον θάμνο των Σολανωδών σε δωμάτια ή σε παρτέρια. Η τορόνχα είναι πολύ απαιτητική για καλλιέργεια στην κεντρική Ρωσία και απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή. Είναι πολύ ευαίσθητη στο κρύο και πεθαίνει σε θερμοκρασία κάτω από 10°C. Η υπερβολική ζέστη είναι επίσης καταστροφική, ανεξάρτητα από το επίπεδο υγρασίας, το σπορόφυτο θα μαραθεί μόλις η θερμοκρασία ανέβει πάνω από 25°C. Η τροπική ναραντζίλα σταματά να αναπτύσσεται αν η νυχτερινή θερμοκρασία είναι αυξημένη (μέση νυχτερινή θερμοκρασία — 20°C). Το Κια-τόν-το δεν αγαπά τις άμεσες ηλιακές ακτίνες. Η σύντομη ημέρα και η αυξημένη υγρασία είναι ιδανικές συνθήκες για απόδοση. Σε εύκρατο κλίμα δεν θα αντέξει περισσότερο από 2 χρόνια. Σε ανοιχτό χώρο η ανάπτυξη δεν φτάνει τα 40 εκατοστά, ενώ σε θερμοκήπιο (με σύστημα θέρμανσης) θα φτάσει τα 2 μέτρα.

Η καλλιέργεια του λούλο είναι δυνατή με μοσχεύματα και σπόρους. Ριζώνουν περίπου το 50% των φυτών. Τα μοσχεύματα είναι μια αξιόπιστη και γρήγορη μέθοδος, ωστόσο είναι δύσκολο να βρεθεί σπορόφυτο στα καταστήματα. Οι σπόροι για φύτευση παραγγέλνονται από ηλεκτρονικό κατάστημα ή μεταφέρονται μόνοι τους.

Για την ανάπτυξη του Κια-τόν-το θα χρειαστούν έως 120 ημέρες από την έναρξη της φύτευσης. Για την ωρίμανση θα χρειαστεί το ίδιο διάστημα. Επομένως, η φύτευση πρέπει να γίνει τον μήνα Φεβρουάριο. Το μικρό βλαστάρι μπορεί να φυτευτεί στο σπίτι, έως ότου δυναμώσει.

Καλλιέργεια με σπόρους

Για το χώμα, αναμειγνύετε χούμο, άμμο, μαύρο χώμα και χλοοτάπητα σε αναλογία 2:2:2:4. Σε μια μικρή εσοχή τοποθετείτε τον σπόρο, τον σκεπάζετε, ποτίζετε λίγο. Καλύπτετε αεροστεγώς με μεμβράνη και αφήνετε στο περβάζι. Η βέλτιστη θερμοκρασία δωματίου είναι 25°C. Οι φυτολάμπες θα βοηθήσουν να επιταχυνθεί η διαδικασία ανάπτυξης. Μετά την εμφάνιση του βλασταριού, η θερμοκρασία στο δωμάτιο μειώνεται στους 20°C. Σε εσωτερικούς χώρους πρέπει να γίνεται τεχνητή επικονίαση. Μετά από 3 μήνες, τα δυνατά βλαστάρια μεταφέρονται σε μεγάλη γλάστρα.

Καλλιέργεια με μοσχεύματα

Το χώμα είναι το ίδιο. Σε ένα δοχείο περίπου 2 λίτρων τοποθετείται αποστράγγιση για να φυτευτούν τα μοσχεύματα. Μετά από 2-3 μήνες, τα μεγαλωμένα σπορόφυτα μεταφυτεύονται σε βαθιές γλάστρες 12-15 λίτρων. Το περβάζι πρέπει να είναι καλά φωτισμένο, αλλά σκιασμένο από τις άμεσες ηλιακές ακτίνες.

Τα ενήλικα φυτά καταλαμβάνουν πολύ χώρο (1 τετραγωνικό μέτρο), γι' αυτό η συνέχιση της καλλιέργειας μπορεί να γίνει σε θερμοκήπιο ή σε χειμερινό κήπο. Για να μην καταρρεύσει ο μίσχος κάτω από το βάρος του, είναι σημαντικό να τοποθετηθούν μερικά στηρίγματα.

Επεξεργασία

Κάθε χρόνο αλλάζει το ανώτερο στρώμα του εδάφους και τα λιπάσματα (έγχυμα κοπριάς και φωσφορο-καλιούχα λιπάσματα). Το τροπικό είδος αγαπά την υγρασία, αλλά όχι έντονα. Γι' αυτό το έδαφος στραγγίζεται, το φύλλωμα ψεκάζεται με νερό και τινάζεται λίγο.

Το πότισμα των βλαστών πρέπει να γίνεται όταν στεγνώνει το ανώτερο στρώμα του εδάφους· πριν από το πότισμα, το έδαφος χαλαρώνεται και εμπλουτίζεται με λιπάσματα. Οι περιττοί μίσχοι πρέπει να αφαιρούνται έγκαιρα, κατευθύνοντας τα θρεπτικά συστατικά στα άνθη. Κατά τη βλαστική περίοδο, συνιστάται η λίπανση με έγχυμα τσουκνίδας (δύο φορές το μήνα).

Για να έχετε καλή σοδειά, απαιτείται σωστή φροντίδα:

1. Τακτική μεταφύτευση.
2. Λίπανση, χαλάρωση και εμπλουτισμός του εδάφους πριν από τον σχηματισμό των ανθέων.
3. Αφαίρεση βλαστών και ξηρών κλαδιών για τη μελλοντική σοδειά.
4. Προληπτική επεξεργασία κατά μυκητιασικών και άλλων ασθενειών, εντόμων-παρασίτων.

Κατά την ανθοφορία, η Βασίλισσα των Άνδεων μπορεί να δεχθεί επιθέσεις από σκαθάρια του Κολοράντο και σκαθάρια καρποφάγα. Στον χειμερινό κήπο ή στο διαμέρισμα, η Ναρανχίλια υφίσταται επιθέσεις από ακάρεα ιστού ή αποικίες αφίδων. Όταν ο αέρας είναι ξηρός, το έντομο επιτίθεται. Σε αυτήν την περίπτωση, υποφέρουν οι ρίζες και το στέλεχος. Σε αυτήν την περίπτωση, ο θάμνος ψεκάζεται με ξίδι μήλου (ανά 1 λίτρο νερού, 1 κουταλιά της σούπας).

Όταν εμφανίζονται ανεπιθύμητες κηλίδες, διογκώσεις, ρυτίδες στα φύλλα, το χρυσό μήλο των Άνδεων ελέγχεται για την παρουσία μύκητα και βακτηριακής ασθένειας. Εάν η επεξεργασία δεν έχει αποτέλεσμα, το φυτό έχει προσβληθεί από ιό. Καίγεται αμέσως για να αποφευχθεί η εξάπλωση της ασθένειας.

Μετά την ανθοφορία, η Ναρανχίλια επεξεργάζεται με βορικό οξύ και λιπαίνεται με μονοφωσφορικό κάλιο (2-3 φορές το μήνα).

Μετά τη συγκομιδή, οι παλιοί βλαστοί αφαιρούνται, αυτό θα επιτρέψει στους νέους βλαστούς να αναπτυχθούν ταχύτερα και στα μελλοντικά φρούτα να γίνουν μεγαλύτερα και πιο θρεπτικά. Από έναν θάμνο λαμβάνεται μεγάλη σοδειά 10 kg (περίπου 120 τεμάχια). Συνιστάται ο τακτικός ψεκασμός των φύλλων για να μην ξεραθούν.

Ενδιαφέροντα γεγονότα
Για να διατηρηθεί η εμπορική εμφάνιση, για μεταφορά χρησιμοποιούνται άγουρα φρούτα. Έχουν ξινή γεύση με έντονη πικράδα. Για την ωρίμανση, η Ούβιλλα τοποθετείται στο περβάζι και αφήνεται για μερικές ημέρες. Αποκτά πορτοκαλί χρώμα, αποκαλύπτεται η γλύκα και το άρωμα εσπεριδοειδών. Το μικρό πορτοκάλι μοιάζει με ντομάτα λόγω του μίσχου και της αλμυρότητάς του.

Σε ηλικία έξι μηνών, το στέλεχος του θάμνου αρχίζει να ξεφλουδίζει. Αυτός ο παράγοντας θεωρείται φυσιολογικός, ωστόσο σε αυτήν την περίοδο συνιστάται η παροχή φωτός στο φυτό για να επιβραδυνθεί και να εξαλειφθεί το φαινόμενο.

Ενδιαφέροντα γεγονότα

1. Τις περισσότερες φορές, το Λούλο καλλιεργείται για τη διακόσμηση του κήπου. Τα μεγάλα φύλλα και η ασυνήθιστη εμφάνιση τραβούν την προσοχή.
2. Οι τρίχες του φρούτου προκαλούν ερεθισμό στο δέρμα, γι' αυτό οι συλλέκτες εργάζονται με γάντια. Για να αφαιρεθούν οι τρίχες, το τρίβουν ελαφρά στο έδαφος.
3. Εθνικό ποτό της Κολομβίας και του Ισημερινού θεωρείται το Σορμπέ — ο φυσικός χυμός του τόρονχα χτυπιέται με ζάχαρη μέχρι να σχηματιστεί αφρός.
4. Φυσικός χυμός του χρυσού μήλου σε χρώμα σμαραγδί. Ως προς τη σύνθεση βιταμινών, υπερέχει του λεμονιού.
5. Οι φυτοβελτιωτές για μεγάλο χρονικό διάστημα προσπαθούν να ικανοποιήσουν το ιδιότροπο φυτό και να αρχίσουν να εκτρέφουν το είδος σε μεγάλη κλίμακα. Διεξάγονται οι κατάλληλες εργασίες διασταύρωσης της Ναρανχίλια με τον θάμνο του κόκωνα. Αναμένεται ότι το υβρίδιο που θα προκύψει θα είναι πιο ανθεκτικό και σταθερό κατά τη μεταφορά και τη φύτευση σε ψυχρότερες περιοχές.
6. Η θερμιδική αξία κάθε φρούτου εξαρτάται από τη μέθοδο καλλιέργειας, αλλά παραμένει ένα διαιτητικό προϊόν με πλούσια σύνθεση βιταμινών και μετάλλων.
7. Στην Κόστα Ρίκα, το εξωτικό προϊόν τρώγεται με αλάτι, προστίθεται σε πιάτα με κρέας και λαχανικά, και η σάρκα του χρησιμοποιείται για την επικάλυψη πίτας με τυρί. Μεγάλη δημοτικότητα έχει το κρασί με βάση το Ναρανχίγια.

Φωτογραφία Ναρανχίγια