Κανιστέλ: τι είναι αυτό το φρούτο και σε τι ωφελεί

Το εξωτικό φρούτο κανιστέλ το αντιλαμβάνονται οι άνθρωποι με διαφορετικό τρόπο: ως επιδόρπιο ή ως πιάτο για ένα πλήρες γεύμα. Κάποιοι θεωρούν ότι ταιριάζει για τηγανίτες και κέικ, άλλοι το αντιλαμβάνονται ως συνοδευτικό για κρέας.

Τι είναι αυτό το φρούτο

Το κανιστέλ είναι ένα φρούτο που φυτρώνει σε τροπικές και υποτροπικές περιοχές. Χαρακτηρίζεται από χαμηλή θερμιδική αξία και χαμηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά. Μπορείτε να το αγοράσετε μόνο κατά την περίοδο ωρίμανσης και είναι αρκετά φθηνό. Το ώριμο φρούτο είναι πιο νόστιμο από εκείνο που ωριμάζει κατά τη διάρκεια της αποθήκευσης. Μετά την κατανάλωση του φρούτου, παραμένει μια αλευρώδης επίγευση στο στόμα.

Πώς είναι

Για τις τροπικές περιοχές, από όπου κατάγεται το κανιστέλ, αυτό το αειθαλές δέντρο θεωρείται μικρό – φτάνει σε ύψος τα 8 μ. Ο φλοιός του έχει καφέ χρώμα, είναι αρκετά κολλώδης επειδή περιέχει λατέξ. Τα φύλλα είναι γυαλιστερά, λεία, σαν βερνικωμένα, το μήκος τους μπορεί να φτάσει τα 28 εκ. και το πλάτος τους να ξεπεράσει τα 7 εκ.

Ο καρπός του δέντρου έχει διάφορα σχήματα – από κανονικό στρογγυλό ή σφαιρικό με ένα ράμφος λυγισμένο στο πλάι, έως ωοειδές ή σε σχήμα αδραχτιού. Το χρώμα του άγουρου φρούτου είναι πράσινο, εσωτερικά είναι σκληρό και κολλώδες, ενώ το ώριμο είναι κίτρινο ή πορτοκαλί τόσο εξωτερικά όσο και εσωτερικά. Λόγω του χρώματός του, το κανιστέλ ονομάστηκε αυγόφρουτο. Το μήκος του μπορεί να φτάσει τα 12–12,5 εκ. και το πλάτος του σχεδόν 7,5 εκ. Στη μέση της σάρκας υπάρχουν αρκετά μεγάλοι σπόροι, ο αριθμός των οποίων μπορεί να κυμαίνεται από 1 έως 6.

Η σάρκα των ώριμων καρπών, τόσο στην εμφάνιση όσο και στη δομή, μοιάζει με ένα βραστό αβγό, γι' αυτό και το φυτό ονομάστηκε «αυγόφρουτο».

Οι ώριμοι καρποί χαλάνε τόσο γρήγορα που δεν μπορούν να μεταφερθούν ούτε με φορτηγό ούτε με αεροπλάνο, γι' αυτό και δεν συναντά κανείς αυτόν τον εξωτικό επισκέπτη στα ρωσικά σούπερ μάρκετ.

Πού φύεται

Μπορείτε να γευτείτε κανιστέλ στα μέρη όπου φυτρώνει ή καλλιεργείται φυσικά το φυτό – στο Νότιο Μεξικό, τη Νικαράγουα, την Κόστα Ρίκα, το Ελ Σαλβαδόρ, το Μπελίζ, τη Γουατεμάλα, το Πουέρτο Ρίκο, τη Νότια Φλόριντα, τον Παναμά, καθώς και σε νησιά – την Τζαμάικα, την Κούβα και τις Μπαχάμες. Όλο και περισσότερο εξαπλώνεται το κανιστέλ στις Φιλιππίνες, τη Βενεζουέλα, την Κολομβία, τις Σεϋχέλλες και τη Χαβάη.

Το φυτό προτιμά εδάφη όχι γόνιμα αλλά φτωχά. Σε εδάφη με αρκετά υψηλή περιεκτικότητα σε χούμο θα αναπτυχθεί, αλλά δεν θα έχετε πλούσια σοδειά από τέτοια δέντρα.

Σε τι ωφελεί το κανιστέλ

Το κανιστέλ είναι, πρώτα απ' όλα, φυτικές ίνες, οι οποίες καθαρίζουν τέλεια το έντερο και ομαλοποιούν τη λειτουργία του: εξαλείφουν τη δυσκοιλιότητα, βελτιώνουν την περισταλτική κίνηση, απαλλάσσουν από τον μετεωρισμό και απομακρύνουν τις τοξίνες.

1. Από τις βιταμίνες στο φρούτο περιέχονται οι B1 και B2, C, PP, A, καροτίνη, η ποσότητά τους δεν είναι πολύ μεγάλη, εκτός από το ασκορβικό οξύ (βιταμίνη C), χάρη στο οποίο ρυθμίζονται οι οξειδοαναγωγικές διεργασίες στον οργανισμό, ενισχύεται το ανοσοποιητικό σύστημα, βελτιώνεται η απορρόφηση του σιδήρου.
2. Αλλά όσον αφορά τη σύνθεση των ιχνοστοιχείων, είναι μια πραγματικά χρήσιμη αποθήκη. Καταρχάς, είναι πλούσιο σε κάλιο, το οποίο ρυθμίζει τη λειτουργία της καρδιάς και των αγγείων. Όταν αυτό λείπει από τον ανθρώπινο οργανισμό, διαταράσσονται όλες οι μεταβολικές διεργασίες, εμφανίζονται έλκη που πλήττουν όχι μόνο το δέρμα αλλά και βαθύτερα στρώματα ιστών, αυξάνεται η αιμορραγία τους, καθώς και εμφανίζονται οίδημα.
3. Το μαγνήσιο στη σύνθεση του φρούτου επιτρέπει να απαλλαγούμε από ζαλάδες, μυϊκές κράμπες, νευρικά τικ, επίσης μειώνει την ταχυκαρδία.
4. Το ασβέστιο, ως γνωστόν, συμμετέχει στην οικοδόμηση των οστών του σκελετού. Επομένως, χάρη σε αυτό το συστατικό του κανιστέλ, είναι δυνατόν να ενισχυθεί το οστικό σύστημα και να προληφθεί η οστεοπόρωση, να αποτραπεί η φθορά των δοντιών, να βελτιωθεί η κατάσταση των μαλλιών και των νυχιών.
5. Μία ακόμη συστατική ουσία του φρούτου είναι ο φώσφορος, που συμμετέχει ενεργά στο μεταβολισμό των πρωτεϊνών και στη σύνθεση ενζύμων και είναι εξαιρετικά απαραίτητος για τα παιδιά, διότι η έλλειψή του επιβραδύνει την πνευματική και σωματική ανάπτυξη.
6. Επιπλέον, στον καρπό υπάρχει ένα σύμπλεγμα αμινοξέων – λυσίνη, τρυπτοφάνη και μεθειονίνη. Αυτά συμμετέχουν σε μια σειρά ζωτικών διεργασιών – από το μεταβολισμό έως την υποστήριξη του ανοσοποιητικού και το σχηματισμό μυϊκής μάζας.

Ποια βλάβη μπορεί να προκαλέσει

Η σάρκα του κανιστέλ είναι αρκετά ισορροπημένη και γενικά δεν μπορεί να βλάψει τον οργανισμό – ακόμα κι αν ένα άτομο έχει κάποιες χρόνιες παθήσεις του πεπτικού συστήματος. Αν, φυσικά, δεν το παρακάνει και δεν φάει υπερβολικά πολύ από το φρούτο.

Δεν πρέπει να τρώνε κανιστέλ άτομα που παρουσιάζουν ατομική δυσανεξία είτε στον καρπό συνολικά είτε σε επιμέρους συστατικά του. Ο καρπός δεν συνιστάται επίσης σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη και διάφορες διαταραχές της λειτουργίας του παγκρέατος, καθώς και σε παιδιά κάτω των πέντε ετών – για το πεπτικό τους σύστημα θα είναι βαρύ φορτίο.

Εάν ένα άτομο δεν έχει συνηθίσει ακόμα να τρώει αυτό το εξωτικό φρούτο, η υπερκατανάλωση μπορεί να προκαλέσει εμετό, πόνους στο στομάχι και «στο επιγάστριο».

Πώς να τρώτε σωστά το φρούτο κανιστέλ

Το κανιστέλ πρέπει να το επιλέγετε σίγουρα ώριμο, καθώς το άγουρο είναι κολλώδες και άνοστο. Το ώριμο φρούτο είναι μαλακό, ηλιόχρωμου κίτρινου χρώματος. Η φλούδα του είναι λεπτή αλλά μη βρώσιμη, το σπάσιμο του καρπού σε κομμάτια δεν είναι δύσκολο. Μπορείτε να το κόψετε στη μέση με ένα μαχαίρι.

Η σάρκα μπορεί απλώς να καταναλωθεί ή να αφαιρεθεί με κουτάλι. Οι κάτοικοι των ασιατικών χωρών αλατίζουν ή πιπερώνουν τη σάρκα, την περιχύνουν με σάλτσες ή τη βουτούν σε αυτές, την ανακατεύουν με χυμό λεμονιού ή λάιμ. Ο γηγενής πληθυσμός των Φιλιππίνων περιχύνει το κανιστέλ με γλυκόξινο χυμό ενός υβριδίου μανταρινιού και λάιμ, που ονομάζεται καλαμάνσι.

Τι μπορείτε να φτιάξετε από κανιστέλ

Από τη σάρκα του κανιστέλ παρασκευάζεται μαρμελάδα, ζελέ, προστίθεται το φρούτο σε ζύμη για κρέπες, κέικ. Σε πολτοποιημένη μορφή το βάζουν σε παγωτό, το χρησιμοποιούν για την παρασκευή κοκτέιλ.

Στις χώρες προέλευσης αυτού του εξωτικού φρούτου, το τρώνε είτε με αλάτι και μαγιονέζα, είτε με χυμό λάιμ, και χρησιμεύει ως βάση για σούπες ή σαλάτες.

Για μαγειρική χρήση μπορείτε να χρησιμοποιήσετε πλήρως ώριμους καρπούς, η φλούδα τους πρέπει να έχει πορτοκαλί ή κίτρινο χρώμα.

Δροσιστικό ποτό

Ανακατέψτε στο μπλέντερ το μισό κανιστέλ κομμένο σε κομμάτια, 0,5 φλιτζάνι γάλα, ένα κουταλάκι του γλυκού ζάχαρη και λίγη κανέλα. Προσθέστε παγάκια.

Παγωτό με κανιστέλ

Σε ένα μπολ με μια μπάλα παγωτού κρέμα ή βανίλια, το κανιστέλ φαίνεται όμορφο και έχει ενδιαφέρουσα γεύση. Είναι προτιμότερο να επιλέξετε παγωτό όχι πολύ γλυκό. Κόψτε τη σάρκα του φρούτου σε μικρούς κύβους – όπως για σαλάτα, περιχύστε με χυμό λεμονιού για να μαριναριστεί. Μετά από 30–40 λεπτά, περιχύστε το παγωτό με το χυμό και το κανιστέλ και προσθέστε μια πρέζα βανίλια.

Κρέμα ζαχαροπλαστικής

Κόψτε τη σάρκα από το μισό κανιστέλ σε μικρούς κύβους και ραντίστε με χυμό λάιμ. Χτυπήστε 2 αυγά κοτόπουλου με 30 γρ. ζάχαρη άχνη σε σφιχτό αφρό, προσθέστε 2 κουταλιές της σούπας αλεύρι καλαμποκιού. Ζεστάνετε 1,5 φλιτζάνι κρέμα γάλακτος με 10% λιπαρά, χωρίς να βράσει. Τοποθετήστε το σκεύος με την κρέμα σε μπεν μαρί και προσθέστε σταδιακά – μια κουταλιά τη φορά – τα χτυπημένα αυγά, ανακατεύοντας συνεχώς έντονα. Μαγειρέψτε την κρέμα μέχρι να πήξει, το υγρό πρέπει να μειωθεί κατά το ένα τέταρτο.

Αλείψτε με βούτυρο σιλικονούχες φόρμες για κέικ, βάλτε μέσα το κομμένο κανιστέλ και από πάνω την έτοιμη κρέμα. Τοποθετήστε τις φόρμες στο φούρνο προθερμασμένο στους 160–180 βαθμούς για 15 λεπτά. Μετά από ένα τέταρτο, βγάλτε το έτοιμο γλυκό από το φούρνο και πασπαλίστε με ξηρούς καρπούς. Αντί για φούρνο, μπορείτε να βάλετε τις φόρμες στο φούρνο μικροκυμάτων στα 800W για 5 λεπτά.

Εξωτική σαλάτα

Κόψτε 1 κιλό σάρκα κανιστέλ σε κύβους, δέκα ντοματίνια σε τέταρτα. Προσθέστε είτε γλυκιά πιπεριά είτε πορτοκάλι κομμένα σε κομμάτια – κατά προτίμηση. Ανακατέψτε τα λαχανικά σε ένα μπολ.

Σε ξεχωριστό σκεύος ανακατέψτε ένα φλιτζάνι ελαιόλαδο, μισό φλιτζάνι χυμό πορτοκαλιού, μισό φλιτζάνι χυμό λάιμ και 3 κουταλιές της σούπας σιρόπι σφενδάμου. Περιχύστε τα κομμένα λαχανικά με αυτή τη σάλτσα.

Μαρμελάδα

Πάρτε 4 πολύ ώριμα κανιστέλ, καθαρίστε, αφαιρέστε τα κουκούτσια και, αφού τα κόψετε σε κύβους, τοποθετήστε τα σε μια μεγάλη σμαλτωμένη κατσαρόλα, ρίξτε ένα φλιτζάνι ζάχαρη και ίση ποσότητα νερού. Βάλτε στη φωτιά και μαγειρέψτε μέχρι τα κομμάτια της σάρκας να διαλυθούν σχεδόν εντελώς και το μείγμα να πήξει σχεδόν σαν μαρμελάδα. Στην έτοιμη μάζα προσθέστε χυμό λάιμ ή λεμονιού κατά βούληση, μοιράστε την σε σιλικονούχες φόρμες, αφήστε να κρυώσει σε θερμοκρασία δωματίου και στη συνέχεια βάλτε στο ψυγείο.

Σαλάτα

Το κανιστέλ ταιριάζει υπέροχα με λωτό, και με βάση αυτά τα δύο φρούτα μπορείτε να ετοιμάσετε δροσερές και ενδιαφέρουσες σαλάτες. Για παράδειγμα, καθαρίστε ένα φρούτο, κόψτε σε κύβους αυτό, τον λωτό, βραστό στήθος κοτόπουλου ή γαλοπούλας, σάρκα αβοκάντο. Προσθέστε κόκκινο κρεμμύδι κομμένο σε μισές ροδέλες. Ανακατέψτε όλα τα υλικά και απλώστε σε πιάτο όπου είναι τοποθετημένα σε βεντάλια φύλλα μαρουλιού ή σπανακιού. Σε ξεχωριστό σκεύος ετοιμάστε ντρέσινγκ – ανακατέψτε σάλτσα σόγιας με αλάτι και πιπέρι. Περιχύστε τη σαλάτα με το ντρέσινγκ.

Ψητό κανιστέλ

Κόψτε τον καρπό σε φέτες, ραντίστε με χυμό λεμονιού και ψήστε στη σχάρα. Έτσι, η αλευρώδης επίγευση εξαφανίζεται και το έτοιμο κανίστελ ταιριάζει ως συνοδευτικό για ζεστό κρέας ή σαλάτα με κρέας.

Χρήση στη λαϊκή ιατρική

Στον σακχαρώδη διαβήτη

Επειδή στο κανίστελ περιέχεται σε σημαντική ποσότητα νιασίν (βιταμίνη B3), το οποίο συμβάλλει στην καλύτερη απορρόφηση φαρμάκων που μειώνουν το σάκχαρο του αίματος, μπορεί να χρησιμοποιηθεί στη σύνθετη θεραπεία του σακχαρώδους διαβήτη.

Πολτοποιήστε τη σάρκα του καρπού στο μπλέντερ, προσθέστε χυμό λεμονιού και λαμβάνετε τουλάχιστον τρεις φορές την ημέρα – τουλάχιστον 2 κουταλιές της σούπας κάθε φορά.

Για την αναιμία

Ρίξτε βραστό νερό (2 ποτήρια) πάνω στο κομμένο ωμό ή αποξηραμένο φρούτο κανίστελ και τοποθετήστε το σε μπεν μαρί για 25–30 λεπτά. Μετά την ψύξη, πιείτε το αφέψημα κατά τη διάρκεια της ημέρας, χωρίζοντάς το σε 3 μερίδες. Αυτό το μέσο συμβάλλει στη βελτίωση της αιμοποίησης, ανακουφίζει από πονοκεφάλους και χρόνια κόπωση που σχετίζονται με αναιμία.

Για το έλκος στομάχου

Με αυτό το μέσο, οι κάτοικοι ασιατικών χωρών απαλλάσσονται από έλκος στομάχου ή διαβρωτική γαστρίτιδα. Τρίψτε τη σάρκα του φυτού μαζί με τους σπόρους είτε σε επεξεργαστή τροφίμων είτε με μπλέντερ. Τρώτε τον πολτό που προκύπτει μία κουταλιά της σούπας τρεις φορές την ημέρα μετά τα γεύματα.

Για τον πυρετό

Πάρτε μία κουταλιά της σούπας θρυμματισμένο φλοιό του δέντρου κανίστελ. Ρίξτε του 300 ml νερό και βράστε το για 10–15 λεπτά. Αφήστε το να κρυώσει, φιλτράρετε, και πίνετε 120–150 ml εάν έχει ανέβει η θερμοκρασία. Αυτό το μέσο χρησιμοποιείται ενεργά στο Μεξικό. Εκτός από αντιπυρετική δράση, το αφέψημα ενισχύει το ανοσοποιητικό του ασθενούς με ιογενή λοίμωξη του αναπνευστικού.

Εφαρμογή στην κοσμητολογία

Για δερματικά προβλήματα

Θρυμματίστε μια κουταλιά της σούπας φλοιό κανίστελ και βράστε το για ένα τέταρτο της ώρας σε 300 ml νερό. Αφήστε το να κρυώσει, φιλτράρετε και κάντε κομπρέσες σε ερυθρότητες και ερεθισμούς του δέρματος. Αυτό το μέσο χρησιμοποιείται στην Κούβα.

Για τις φλύκταινες

Με τη βοήθεια μπλέντερ, πολτοποιήστε τη σάρκα του καρπού, στύψτε το χυμό με τη βοήθεια γάζας διπλωμένης σε πολλές στρώσεις. Θεραπεύστε με το χυμό πυώδεις-φλεγμονώδεις διεργασίες – όπως μακράς επούλωσης βράσεις, αποστήματα, τροφικά έλκη και διάφορες δερματολογικές παθήσεις.

Πώς να καλλιεργήσετε

Το κανίστελ είναι δύσκολο να καλλιεργηθεί στο σπίτι, αλλά οι πραγματικοί λάτρεις της ανθοκομίας τα καταφέρνουν. Το σημαντικό είναι το φυτευτικό υλικό να είναι καλό. Δεδομένου ότι οι σπόροι χάνουν πολύ γρήγορα τη βιωσιμότητά τους, πρέπει να φυτευτούν κυριολεκτικά μέσα στις επόμενες ημέρες αφότου καταναλώθηκε το φρούτο.

Οι σπόροι συνήθως βλαστάνουν εντός 2 εβδομάδων. Αλλά αν κατά το διάστημα αυτό δεν εμφανιστούν φυτά, μην αποθαρρύνεστε – μπορεί να υπάρξει καθυστέρηση. Μερικές φορές μπορεί να περάσουν σχεδόν 5 μήνες μέχρι την εμφάνιση φυτωρίων. Αλλά αυτή την αργή έναρξη το κανίστελ την αντισταθμίζει με γρήγορη και ομοιόμορφη ανάπτυξη των φυταρίων. Εισέρχονται στην περίοδο καρποφορίας στο τρίτο έως έκτο έτος.

Στις νότιες περιοχές της Ρωσίας, το δέντρο μπορεί να αναπτυχθεί ακόμη και σε ανοιχτό έδαφος, δεν φοβάται ελαφρούς παγετούς και αντέχει καλά τον άνεμο και την ξηρασία.

Για το φυτό σε εσωτερικό χώρο, θα χρειαστεί μια μεγάλη γλάστρα (τουλάχιστον 20 λίτρα), ακόμα καλύτερα μια σκάφη. Το έδαφος που χρειάζεται είναι αμμώδες ή αμμοπηλώδες, και οι ασβεστόλιθοι είναι επίσης κατάλληλοι. Οι βοτανολόγοι έχουν διαπιστώσει ότι όσο φτωχότερο είναι το χώμα, τόσο μεγαλύτερη είναι η απόδοση του δέντρου. Επομένως, δεν χρειάζονται πρόσθετες λιπάνσεις. Το σημαντικό είναι να έχει ζέστη. Το καλοκαίρι, με ζεστό καιρό, μπορεί να βγει στο μπαλκόνι ή σε ανοιχτή βεράντα. Το χειμώνα, πρέπει να προστατεύεται από τον ξηρό αέρα, είτε ψεκάζοντας καθημερινά τα φύλλα με νερό είτε τοποθετώντας έναν υγραντήρα κοντά.

Ενδιαφέροντα στοιχεία για το φρούτο

1. Το κανιστέλ χαλάει αρκετά γρήγορα και μπορεί να είναι ακατάλληλο για κατανάλωση ήδη μία εβδομάδα μετά τη συγκομιδή. Επομένως, αν θέλετε να χρησιμοποιήσετε τον καρπό μετά από μαγειρική επεξεργασία, καλό είναι να αγοράσετε τη σάρκα του σε κομμάτια, γιατί έτσι είναι πιο εύκολο να δείτε την ποιότητά του.
2. Κατά το κόψιμο του κανιστέλ, δεν εμφανίζεται μια γλυκιά φρέσκια μυρωδιά, όπως συνήθως συμβαίνει με τα φρούτα, αλλά μια έντονη μυρωδιά τηγανητών πιτών με κρέας ή μπελιάσι. Παρεμπιπτόντως, και σε θρεπτική αξία δεν υστερεί σε σχέση με τα μπελιάσι. Σε μερικούς φαίνεται ότι ο καρπός αυτού του φυτού μυρίζει όπως η σχολική καντίνα.
3. Οι κάτοικοι των χωρών όπου φύεται το κανιστέλ, το θεωρούν όχι φρούτο αλλά λαχανικό, γι' αυτό τους αρέσει να το σιγοβράζουν, να το ψήνουν, καρυκεύοντάς το γενναιόδωρα με διάφορα μπαχαρικά.
4. Το κανιστέλ καλλιεργείται όχι μόνο για τροφή. Ιδιαίτερη αξία έχει το ξύλο του – ανθεκτικό, που δεν υπόκειται σε σήψη. Οι ντόπιοι το χρησιμοποιούν ως πασσάλους και κατασκευάζουν από αυτό δοκάρια και έπιπλα. Και επειδή ο πυρήνας του κορμού είναι επίσης υψηλής διακοσμητικότητας, χρησιμοποιείται για είδη σουβενίρ και ως υλικό επένδυσης.