Φραουλόδεντρο: τι φρούτο είναι

Το Φραουλόδεντρο ανήκει στην εκτενή οικογένεια των Μορεών. Η βοτανική ονομασία του φυτού είναι Κουδράνια η τρίλοβη (στα λατινικά – Cudrania tricuspidata). Στις χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας, αυτό το είδος ονομάζεται κουδάνγκ, μανταρινοπεπόνι (mandarin melon berry), κινέζικη μουριά (που δεν πρέπει να συγχέεται με την πραγματική μουριά), δέντρο πίνπιν.

Τι είναι αυτό το φρούτο

Οι καρποί της κουδράνιας είναι μεγάλες συσσωματώσεις, παρόμοιες σε δομή με το σμέουρο. Το φθινόπωρο, κατά την περίοδο ωρίμανσης, το δέντρο καλύπτεται από άφθονα τσαμπιά με κόκκινα φρούτα. Η διάμετρος των στρογγυλών καρπών είναι 2,5–5 εκ.

Μέσα στα ζουμερά φρούτα, που καλύπτονται από λεπτή φλούδα, κρύβονται μικροί καφέ σπόροι. Η γεύση της σάρκας είναι ευχάριστη και γλυκιά, δεν έχει οξύτητα και θυμίζει λίγο λωτό και καρπούζι. Στους καρπούς και τα φύλλα του φραουλόδεντρου περιέχεται ένας ρευστός λευκός χυμός. Αν σπάσετε το φρούτο, θα αναδυθεί ένα ευχάριστο άρωμα καρπουζιού.

Πώς είναι

Το φραουλόδεντρο είναι ένα ψηλό και θαμνώδες φυτό, που φτάνει τα 6 μέτρα σε ύψος. Τα νεαρά δέντρα καλύπτονται από αιχμηρά, μακριά αγκάθια, που με τον καιρό εξαφανίζονται. Η κουδράνια ανήκει στα δίοικα είδη, αυτός ο εκπρόσωπος των Μορεών έχει θηλυκά και αρσενικά δέντρα. Είναι ενδιαφέρον ότι τα θηλυκά φυτά είναι ψηλότερα και πιο δυνατά από τα αρσενικά.

Η κουδράνια είναι φυλλοβόλο δέντρο. Κάθε φθινόπωρο, τον Νοέμβριο, χάνει το πλούσιο φύλλωμά της. Τα φύλλα του φραουλόδεντρου έχουν επίμηκες και μυτερό σχήμα. Ήδη στα μέσα του καλοκαιριού, στα πράσινα φυλλαράκια εμφανίζεται κιτρίνισμα.

Το δέντρο ανθίζει τον Μάιο ή στις αρχές Ιουνίου. Οι ταξιανθίες αναπτύσσονται στο μάσχαλο των φύλλων, μπορεί να είναι ζευγαρωτές ή μονές. Η διάμετρος των αρσενικών λουλουδιών φτάνει τα 5 χιλιοστά, τα θηλυκά είναι μικρότερα, το μέγεθός τους δεν ξεπερνά τα 1–1,5 χιλιοστά. Τα πέταλα είναι λευκά ή κιτρινόλευκα. Η επικονίαση γίνεται όταν η ελαφριά γύρη μεταφέρεται από τον άνεμο. Στα αρσενικά δέντρα μπορούν να αναπτυχθούν μερικά θηλυκά άνθη, τα οποία επίσης επικονιάζονται και δίνουν καρπούς. Η σοδειά συλλέγεται όταν τα φύλλα κιτρινίσουν και αρχίσουν να πέφτουν. Μέ εκείνη τη στιγμή, οι καρποί γεμίζουν με χυμό και αποκτούν ένα έντονο κατακόκκινο και βαθυκόκκινο χρώμα.

Πού φύεται

Η πατρίδα του φραουλόδεντρου είναι οι τροπικές και υποτροπικές περιοχές της Νοτιοανατολικής Ασίας. Αυτό το φυτό αγαπά το ηλιακό φως, τη ζέστη και τη μέτρια υγρασία. Η άγρια κουντράνια συναντάται στο Ιράν και το Αφγανιστάν, σε περιοχές με γόνιμα εδάφη. Το φραουλόδεντρο καλλιεργείται στην Κίνα, στη νότια Ιαπωνία, στο Βιετνάμ και ακόμη και στο Νεπάλ. Σε περιοχές κοντά στον ισημερινό, ο καρπός αναπτύσσεται και καρποφορεί ακόμη και σε υψόμετρο 2200 μέτρων πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας.

Την κουντράνια καλλιεργούν ερασιτέχνες κηπουροί της Υπερκαυκασίας και της νότιας Ουκρανίας. Έτσι, το δέντρο καρποφορεί με επιτυχία στην Οδησσό, στο έδαφος του Ινστιτούτου Β.Π. Φιλάτοφ, αυτό το φυτό υπάρχει και στο Μπατούμι, στον βοτανικό κήπο. Το φραουλόδεντρο καλλιεργείται στα υποτροπικά της Ρωσικής Ομοσπονδίας.

Στις χώρες του Παλαιού Κόσμου το φραουλόδεντρο έφτασε σχετικά πρόσφατα. Στην Αγγλία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, τα σπορόφυτα μεταφέρθηκαν μόλις το 1872. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η κουντράνια εμφανίστηκε το 1930.

Σε τι ωφελεί το φρούτο του φραουλόδεντρου

Ο καρπός της φράουλας είναι ένα πολύτιμο θρεπτικό φρούτο που εμπλουτίζει τον οργανισμό με χρήσιμες ουσίες και διαφοροποιεί το μενού. Σε 100 γραμμάρια φρέσκου προϊόντος περιέχονται:

• φυτικές πρωτεΐνες – 0,8 γ·
• υδατάνθρακες – 4,8–5,1 γ·
• λίπη – 0,08–1,0 γ·
• ίνες – 2,3 γ·
• τέφρα – 1,1 γ·
• νερό – 83–85 γ·

Σε 100 γραμμάρια ώριμων καρπών υπάρχουν μόνο 23 kcal. Η ενεργειακή αξία του ίδιου όγκου προϊόντος είναι 96,232 kJ.

Οι καρποί του φραουλόδεντρου είναι πηγή πολύτιμων οργανικών ενώσεων. Το φρούτο περιέχει λινολεϊκό, κυστεϊνικό, μυριστικό οξύ, αργινίνη, ισολευκίνη, φαινυλαλανίνη.

Η ποσότητα μονο- και δισακχαριτών σε 100 γραμμάρια ώριμου φρούτου φτάνει τα 2,7 γραμμάρια. Η κουντράνια περιέχει διάφορες βιταμίνες – Β1 (θειαμίνη), Β2 (ριβοφλαβίνη), Β6 (πυριδοξίνη) και Β9 (φολικό οξύ). Στους καρπούς υπάρχουν ασκορβικό οξύ, τοκοφερόλη, η χρωστική καροτίνη, πηκτίνη, βιταμίνη P (ρουτίνη) και γλυκοσίδες.

Στη σάρκα υπάρχουν σημαντικά ιχνοστοιχεία – κάλιο, φώσφορος, μαγνήσιο και ασβέστιο. Υπάρχει μικρή ποσότητα σιδήρου, ανιχνεύονται κοβάλτιο, φθόριο, χρώμιο και μαγγάνιο.

Η πλούσια περιεκτικότητα σε μέταλλα και βιταμίνες καθορίζει τα οφέλη αυτού του εξωτικού φρούτου:

1. Οι καρποί της κουντράνιας βοηθούν στην αντιμετώπιση της αβιταμίνωσης, στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού και στην επιτάχυνση της ανάρρωσης του οργανισμού μετά από ασθένειες.
2. Τα οργανικά οξέα που υπάρχουν στο προϊόν εξασφαλίζουν την κανονική κατάσταση του δέρματος και των μαλλιών, ενισχύουν τις μεταβολικές διεργασίες και συμμετέχουν σε πολλές σύνθετες χημικές αντιδράσεις.
3. Το προϊόν περιέχει ζάχαρη, η οποία αποκαθιστά γρήγορα τις ενεργειακές απώλειες. Επομένως, ο καρπός είναι ωφέλιμος για αθλητές, παιδιά και άτομα που ασχολούνται με βαριά σωματική εργασία.
4. Το φρούτο δεν προκαλεί καούρα και ρέψιμο, καθώς η συνολική ποσότητα οξέων που περιέχονται στη σάρκα είναι μικρή.
5. Οι καρποί περιέχουν σίδηρο, οπότε το προϊόν μπορεί να συμπεριληφθεί στο μενού σε περιπτώσεις αναιμίας.
6. Η μεγάλη περιεκτικότητα σε νερό και φυτικές ίνες ενεργοποιεί τις μεταβολικές διεργασίες και συμβάλλει στον καθαρισμό του οργανισμού από άχρηστες ουσίες και τοξίνες.
7. Η κουντράνια χωνεύεται και απορροφάται εύκολα από τον οργανισμό, χωρίς να προκαλεί αίσθημα πίεσης και φουσκώματος στο στομάχι.

Ποια βλάβη μπορεί να προκαλέσει

Το φρούτο έχει υψηλό γλυκαιμικό δείκτη. Οι διαβητικοί πρέπει να αποκλείσουν εντελώς αυτό το προϊόν από τη διατροφή τους.

Η κουντράνια δεν πρέπει να καταναλώνεται εάν εμφανιστεί αλλεργική αντίδραση με τη μορφή εξανθήματος, κνησμού, κνίδωσης και οιδημάτων. Η δυσανεξία στο προϊόν υποδηλώνεται από ναυτία και στομαχικές διαταραχές.

Ο οργανισμός των μικρών παιδιών αντιδρά διαφορετικά στη νέα τροφή. Δεν πρέπει να ταΐζετε με αυτό το φρούτο παιδιά κάτω των 2–3 ετών.

Σε περίπτωση τάσης για γαστρίτιδα, το προϊόν καταναλώνεται με προσοχή. Εάν σε ένα άτομο έχουν διαγνωστεί οποιεσδήποτε παθήσεις του γαστρεντερικού σωλήνα, θα πρέπει να ακολουθεί τη συνιστώμενη δίαιτα και να συμφωνεί όλες τις αλλαγές στη διατροφή με τον γιατρό.

Πώς να τρώτε σωστά το φρούτο του φραουλόδεντρου

Η κουντράνια είναι καλύτερα να τρώγεται φρέσκια, αμέσως μετά τη συγκομιδή. Οι καρποί πλένονται σε δροσερό τρεχούμενο νερό και σερβίρονται. Το φρούτο τρώγεται ως επιδόρπιο, οποιαδήποτε ώρα της ημέρας. Η ποσότητα του προϊόντος για μία φορά δεν είναι περιορισμένη και εξαρτάται από τις γαστρονομικές προτιμήσεις του συγκεκριμένου ατόμου. Αλλά υπάρχει ένας περιορισμός. Οι διαιτολόγοι δεν συνιστούν να τρώτε καρπούς του δέντρου φράουλας με άδειο στομάχι, καθώς η έντονη παραγωγή γαστρικού υγρού μπορεί να οδηγήσει σε δυσάρεστες αισθήσεις.

Η φρέσκια κουντράνια είναι προτιμότερο να καταναλώνεται την ημέρα της αγοράς ή της συλλογής από το δέντρο. Αυτό το προϊόν δεν υπόκειται σε αποθήκευση. Ήδη την επόμενη μέρα τα φρούτα μαραίνονται, βγάζουν χυμό και αρχίζουν να ζυμώνουν. Στο ψυγείο, το προϊόν μπορεί να διατηρηθεί 2–3 ημέρες, αλλά η ποιότητά του θα μειώνεται κάθε ώρα. Οι καρποί του δέντρου φράουλας τρώγονται όχι μόνο φρέσκοι, αλλά και σε κατεψυγμένη, κονσερβοποιημένη και αποξηραμένη μορφή.

Τι μπορείτε να παρασκευάσετε από αυτό

Από φρέσκια κουντράνια φτιάχνουν κομπόστες, μαρμελάδες, ζελέ, χυμούς. Το φρούτο συνδυάζεται με σφολιάτα και τραγανή ζύμη σαμπλέ, τυρί κότατζ, άμυλο, γάλα, αυγά και άλλα προϊόντα.

Μαρμελάδα

Σε μια κατσαρόλα βάζετε 1 κιλό καρπούς του δέντρου φράουλας και τους καλύπτετε με ζάχαρη (0,5 κιλό). Ανακατεύετε τα υλικά και τα αφήνετε για 2,5–3 ώρες, ώστε η κουντράνια να βγάλει χυμό. Βάζετε την κατσαρόλα στο μάτι και τη φέρνετε σε βρασμό. Στη συνέχεια αποσύρετε το σκεύος από το μάτι και το αφήνετε μέχρι να κρυώσει εντελώς. Μεταφέρετε τη μαρμελάδα σε μικρά αποστειρωμένα βάζα και τα αφήνετε στο σπίτι για 2–3 ημέρες. Τα παρασκευάσματα φυλάσσονται σε κρύο κελάρι ή στο ψυγείο.

Πάστα τυριού cottage

2 συσκευασίες άπαχου τυριού κότατζ (400 γρ.) και 50 γρ. καρπών του δέντρου φράουλας τρίβονται μέχρι να γίνουν ομοιογενής μάζα. Προσθέτετε μια κουταλιά μαλακωμένου βουτύρου αγελάδας και ένα τρίτο φλιτζανιού ζάχαρη άχνη. Ανακατεύετε τα υλικά πρώτα με μια κουτάλα, στη συνέχεια τα χτυπάτε με μίξερ. Το αποτέλεσμα είναι ένα αφράτο και νόστιμο επιδόρπιο.

Κοκτέιλ γάλακτος

Μια μεγάλη κρέμα παγωτό (250 γρ.), ώριμους καρπούς (80 γρ.), ένα ποτήρι κρύο γάλα και μια πρέζα κρυσταλλικής βανίλιας βάζετε σε ένα βαθύ μπολ και χτυπάτε με μπλέντερ. Το μιλκσέικ χύνεται σε ατομικά ποτήρια και γαρνίρεται με μούρα.

Ζελέ

Σε 100 ml ζεστό βρασμένο νερό διαλύετε μια κουταλιά της σούπας ζελατίνη. Σε μια κατσαρόλα βάζετε 300 γρ. ώριμους καρπούς. Προσθέτετε τη διαλυμένη ζελατίνη και τοποθετείτε την κατσαρόλα στο μάτι. Βράζετε το ζελέ για 20–25 λεπτά με συνεχή ανάδευση. Το ζεστό υγρό χύνεται σε φόρμες και αφήνεται να πήξει, πρώτα στο τραπέζι, στη συνέχεια στο ψυγείο.

Κομπόστα

Για την παρασκευή του ροφήματος θα χρειαστούν 2–3 μήλα, 6–7 δαμάσκηνα και ένα ποτήρι καρπούς κουδράνιας. Σε μια μεγάλη κατσαρόλα βράζετε νερό, βάζετε μέσα τα φρούτα και μερικές κουταλιές ζάχαρη (κατά προτίμηση). Βράζετε την κομπόστα μέχρι να μαλακώσουν τα φρούτα.

Πανάκοτα

Για την παρασκευή θα χρειαστείτε:

• ζάχαρη άχνη (300 γρ.)·
• αγάρ-αγάρ (40 γρ.)·
• άμυλο καλαμποκιού (120 γρ.)·
• κρέμα γάλακτος (1 λίτρο).

Αναμιγνύετε τη ζάχαρη άχνη, το αγάρ-αγάρ και το άμυλο, τα τρίβετε σε ένα μπολ και προσθέτετε την κρέμα γάλακτος. Βράζετε το μείγμα για 5 λεπτά σε χαμηλή φωτιά, ανακατεύοντας συνεχώς. Στη συνέχεια, ρίχνετε το υγρό σε φορμάκια και τα βάζετε στο ψυγείο. Αφού πήξει, βγάζετε την πανακότα, την τοποθετείτε σε πιάτα και τη διακοσμείτε με κομμάτια φρούτων.

Χρήση στη λαϊκή ιατρική

Για θεραπευτικούς σκοπούς χρησιμοποιούνται οι αποξηραμένοι καρποί, ο φλοιός και ο εσωτερικός φλοιός του δέντρου. Από τις φυτικές πρώτες ύλες παρασκευάζονται εγχύματα, αφεψήματα, γαλακτώματα ελαίου και σκόνη.

Το τσάι από αποξηραμένους καρπούς χρησιμοποιείται για το έλκος στομάχου και δωδεκαδακτύλου (συμπληρωματικά στη φαρμακευτική αγωγή). Το αφέψημα από αποξηραμένα φρούτα βοηθά στην αύξηση της περιεκτικότητας σιδήρου στο αίμα. Για τον σκοπό αυτό, κατάλληλοι είναι και οι φρέσκοι καρποί. Οι παραδοσιακοί θεραπευτές συμβουλεύουν να πίνετε έγχυμα από καρπούς για την υπέρταση.

Τα αφεψήματα και τα βραστά που παρασκευάζονται από τον φλοιό έχουν αντισηπτικές ιδιότητες. Με αυτά μπορείτε να πλένετε τραύματα που δεν επουλώνονται καλά, να κάνετε ηρεμιστικές κομπρέσες σε φλεγμονώδες, ερεθισμένο δέρμα.

Οι θεραπευτές ασιατικών χωρών χρησιμοποιούν βραστά από φλοιό και εσωτερικό φλοιό για τη θεραπεία κρίσεων ελονοσίας, τη διακοπή της βαριάς εμμηνορροϊκής αιμορραγίας, και την ανακούφιση από κρίσεις στηθάγχης. Αφεψήματα από τη ρίζα πίνονται για τη θεραπεία της αμηνόρροιας και την ενίσχυση της γαλουχίας. Ο θρυμματισμένος φλοιός χρησιμοποιείται ως φάρμακο για εγκαύματα και δερματικά έλκη.

Εφαρμογή στην κοσμητολογία

Από τον τριμμένο φλοιό παρασκευάζεται ένα φάρμακο για την εφηβική ακμή. Γεμίζετε τον λεπτοτριμμένο φλοιό με οποιοδήποτε φυτικό λάδι και μια φορά την ημέρα αλείφετε το δέρμα του προσώπου.

Η κουδράνια μπορεί να προστεθεί σε οποιαδήποτε θρεπτική μάσκα σπιτικής παρασκευής. Η λιωμένη μούρη αναμιγνύεται με μάνγκο, πελτέ καρπουζιού και πεπονιού. Αυτό το μείγμα ηρεμεί και μαλακώνει το ερεθισμένο, ξεφλουδισμένο δέρμα.

Πώς να καλλιεργήσετε το φραουλόδεντρο

Σε ανοιχτό έδαφος, η κουδράνια καλλιεργείται με σπόρους, ριζοβλαστάρια και μοσχεύματα. Για την οικιακή καλλιέργεια, και οι 3 μέθοδοι είναι κατάλληλες.

Κόβετε ένα μόσχευμα από έναν μονοετή βλαστό, το επεξεργάζεστε με διεγερτικό ριζοβολίας και το φυτεύετε σε μια μικρή γλάστρα με μείγμα βερμικουλίτη και χοντρόκοκκης άμμου. Μετά από 3–4 μήνες, το φυτό θα βγάλει ρίζες και το μεταφέρετε μαζί με το χώμα σε ένα μεγαλύτερο δοχείο.

Για τη φύτευση στο σπίτι, ετοιμάζετε ένα μείγμα από χώμα κήπου, χούμο, τύρφη και άμμο σε αναλογία 1:1:1:1. Μπορείτε να βάλετε περισσότερο χούμο και να μειώσετε την ποσότητα της τύρφης. Στον πάτο της γλάστρας κάνετε μερικές τρύπες και ρίχνετε στράγγιση από σπασμένα τούβλα.

Το δεντράκι πρέπει να βρίσκεται στην ηλιόλουστη πλευρά· το καλοκαίρι μπορείτε να μεταφέρετε τη γλάστρα στο μπαλκόνι ή σε μια φωτεινή βεράντα. Από τους νεαρούς βλαστούς σχηματίζεται η κόμη, διαφορετικά το φυτό θα τεντωθεί υπερβολικά σε μήκος. Το δεντράκι φράουλας δεν αγαπά την υπερβολική υγρασία, αλλά αντέχει χωρίς δυσκολία μια μικρή ξηρασία. Το επόμενο πότισμα γίνεται όταν το χώμα έχει στεγνώσει 2–3 εκατοστά.

Κατά τους χειμερινούς μήνες το δενδρύλλιο εισέρχεται σε περίοδο αδράνειας. Τον Οκτώβριο η γλάστρα μεταφέρεται σε δροσερό δωμάτιο ή σε κλειστό μπαλκόνι. Τον Νοέμβριο το φυτό εσωτερικού χώρου, όπως και το δέντρο κήπου, θα ρίξει τα φύλλα του. Τον χειμώνα αρκεί το πότισμα του χώματος μία φορά κάθε 2 εβδομάδες. Μετά από 2 χρόνια η κουδράνια μεταφυτεύεται σε μεγαλύτερο δοχείο, αλλάζοντας το χώμα.

Ενδιαφέροντα γεγονότα

1. Η κουδράνια έχει ισχυρό και διακλαδισμένο ριζικό σύστημα. Οι αγρότες των νότιων χωρών φυτεύουν αυτό το φυτό σε ασταθή εδάφη και πλαγιές για να σταθεροποιήσουν το στρώμα του εδάφους. Οι νεαροί βλαστοί της κουδράνιας χρησιμοποιούνται για την καλλιέργεια φυτικών φρακτών.
2. Τα φύλλα της κουδράνιας αποτελούν εναλλακτική τροφή για τους μεταξοσκώληκες. Ταΐζονται στις προνύμφες όταν τελειώνουν τα φύλλα μουριάς.
3. Τα κλαδιά του δέντρου αποτελούν πρώτη ύλη για την παραγωγή οργανικής κίτρινης βαφής. Ο φλοιός της κουδράνιας χρησιμοποιείται για την κατασκευή χαρτιού.
4. Το ξύλο της κουδράνιας έχει όμορφη υφή. Αυτό το ελαφρύ, ανθεκτικό υλικό αποτελεί πρώτη ύλη για την κατασκευή αναμνηστικών προϊόντων, μουσικών οργάνων και ακριβών επίπλων.

Φωτογραφία κουδράνιας