Πώς να καθαρίσετε γρήγορα και χωρίς δάκρυα το χρένο

Κάθε κηπουρός που σέβεται τον εαυτό του διατηρεί στο οικόπεδό του τουλάχιστον ένα μεγάλο, απλωμένο, ελκυστικό φυτό χρένου, χωρίς τα φύλλα του οποίου δεν κονσερβοποιείται ούτε ένα βάζο αγγουριών ή ντοματών για τον χειμώνα. Αλλά συχνά η χρήση του περιορίζεται μόνο στην οικιακή κονσερβοποίηση. Αν και το χρένο ως καρύκευμα – ειδικά για το κρύο κρέας (χολόδετς) – αρέσει σχεδόν σε όλους, λίγοι αναλαμβάνουν την προετοιμασία της ρίζας, καθώς συνήθως όλοι έχουν συνηθίσει να πιστεύουν ότι αυτή η διαδικασία είναι χρονοβόρα και επίπονη, και λόγω της μυρωδιάς του χρένου, δακρύβρεχτη. Το θέμα είναι ότι το φυτό περιέχει ένα αιθέριο έλαιο που ερεθίζει σχεδόν όλες τις βλεννογόνες μεμβράνες – της μύτης, των ματιών και της στοματικής κοιλότητας. Εξαιτίας αυτού του αιθέριου ελαίου προκαλούνται το τσούξιμο στη μύτη, τα δάκρυα και η απροθυμία να ασχοληθεί κανείς με την επεξεργασία του χρένου.

Στην πραγματικότητα, αν το κάνετε με εξυπνάδα και υιοθετήσετε μεθόδους που έχουν αναπτύξει έμπειροι και δοκιμασμένοι κηπουροί, η προετοιμασία ενός νόστιμου, δυνατού καρυκεύματος για τον χειμώνα δεν θα είναι και τόσο δύσκολη.

Είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι οι καλύτερες ρίζες για το δακρυογόνο καρύκευμα είναι αυτές που σκάβονται τον Σεπτέμβριο. Σε αυτές συσσωρεύεται η μέγιστη ποσότητα θρεπτικών συστατικών, μετάλλων και βιταμινών, και επιπλέον, αυτή την εποχή το χρένο είναι ιδιαίτερα «δυνατό». Πρέπει να προτιμήσετε όχι πολύ μικρές και λεπτές ρίζες: ιδανικές είναι εκείνες με μήκος τουλάχιστον 30 cm και πάχος από 3 έως 6 cm. Οι πιο λεπτές και κοντές είναι καλύτερα να τις θάψετε πίσω στο παρτέρι, ας μεγαλώσουν κι άλλο τον επόμενο χρόνο.

Χρειάζεται να ξεφλουδίσετε τη ρίζα του χρένου;

Η ρίζα που βγαίνει από το χώμα μπορεί να είναι είτε λευκή, για την οποία φαίνεται ότι δεν απαιτείται αφαίρεση της φλούδας, είτε κιτρινωπή-καφέ. Στην πραγματικότητα, ακόμα και η λευκή φλούδα είναι σκληρή και τραχιά, και όσο πιο κίτρινη ή καφέ γίνεται, τόσο πιο τραχιά. Αυτό δεν έχει σημασία αν σκοπεύετε να στεγνώσετε το προϊόν και να το αλέσετε σε σκόνη. Αλλά στο χρένο που τρίβεται ή περνά από μηχανή κρέατος, θα βρεθούν οι ίνες της, οι οποίες είναι δύσκολο να μασηθούν.

Επιπλέον, αν το χρένο δεν έχει σκαφτεί από τον δικό σας κήπο, αλλά αγοραστεί στην αγορά, είναι δύσκολο να μάθετε υπό ποιες συνθήκες μεγάλωσε. Μπορεί να έχει δεχθεί φυτοφάρμακα ή ζιζανιοκτόνα, τα οποία έχουν την τάση να συσσωρεύονται ακριβώς στη φλούδα. Επομένως, πριν από την επεξεργασία της ρίζας, πρέπει οπωσδήποτε να την κόψετε.

Στις νεαρές και μη παχιές ρίζες, η φλούδα δεν έχει ακόμα φτάσει σε υπερώριμη κατάσταση και παραμένει πιο ανοιχτόχρωμη, μαλακή, και δεν έχει προλάβει να συσσωρεύσει χημικές ουσίες, οπότε για εξοικονόμηση χρόνου είναι αποδεκτό να την αφήσετε. Δεν θα επηρεάσει πολύ αρνητικά τις καταναλωτικές ιδιότητες του τελικού προϊόντος από χρένο.

Προετοιμασία του προϊόντος για καθαρισμό

Για να γίνει το χρένο πιο σφιχτό, να αφαιρεθεί ευκολότερα η βρωμιά και να καθαριστεί πιο εύκολα η ίδια η ρίζα, πρέπει να το μουλιάσετε σε κρύο νερό. Για μια φρέσκια, μόλις σκαμμένη ρίζα, αρκούν από 5 έως 6 ώρες τέτοιες «υδατικές θεραπείες», ενώ για ένα λαχανικό που έχει μείνει στο ψυγείο μετά το σκάψιμο και έχει μαραθεί λίγο, θα χρειαστεί πολύ περισσότερος χρόνος – από 3 έως 7 ημέρες, και το νερό πρέπει να αλλάζεται καθημερινά.

Η βρωμιά και η άμμος που έχουν κολλήσει στις ρίζες πρέπει να ξεπλένονται με μια βούρτσα, καθαρίζοντας σχολαστικά όλες τις κοιλότητες, τις πυκνώσεις και τα εξογκώματα. Αν υπάρχουν ειδικά σκληρά τραχιά γάντια για τον καθαρισμό νεαρών πατατών, μπορείτε να ξύσετε τη βρωμιά με αυτά.

Είναι βολικό να πλένετε το χρένο σε μια λεκάνη με καθαρό δροσερό νερό, και στη συνέχεια απλώς ξεπλύνετε τις ρίζες με τρεχούμενο νερό.

Αν αποφασίσετε να ασχοληθείτε με την επεξεργασία του χρένου στον κήπο και διαθέτετε ένα μίνι πλυντήριο αυτοκινήτων, το πλύσιμο των ριζωμάτων θα γίνει γρήγορα και εύκολα. Πρέπει να βάλετε τις ρίζες σε ένα μεγάλο σουρωτήρι ή κόσκινο και να ενεργοποιήσετε τη συσκευή. Ένας ισχυρός πίδακας νερού θα απομακρύνει όλους τους κόκκους άμμου που έχουν κολλήσει στο λαχανικό.

Για να διευκολύνετε το επακόλουθο ξεφλούδισμα, μπορείτε να καταψύξετε ελαφρά τις ρίζες του χρένου μετά το πλύσιμο. Απλώστε τα πλυμένα και στεγνωμένα με χαρτοπετσέτες ριζώματα σε πλαστικές σακούλες, δέστε τις καλά και βάλτε τες στην κατάψυξη για μιάμιση με δύο ώρες. Η φλούδα θα παγώσει και θα αφαιρείται εύκολα από τη σάρκα. Επιπλέον, μετά την κατάψυξη, το χρένο ερεθίζει λιγότερο τους βλεννογόνους και δεν προκαλεί τόσο έντονα δακρύρροια.

Πώς να καθαρίσετε το χρένο στο σπίτι

Για τον καθαρισμό του χρένου είναι κατάλληλα διάφορα κουζινικά εργαλεία: μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ένα μαχαίρι, έναν αποφλοιωτή λαχανικών, έναν μεταλλικό τρίφτη και ένα σκληρό μεταλλικό σφουγγάρι – όπως αυτό που χρησιμοποιείται για τον καθαρισμό καμένων τηγανιών.

Είναι γνωστό ότι το χρένο εκκρίνει δραστικές αιθέριες ουσίες που προκαλούν έντονη δακρύρροια κατά την κοπή ή τον καθαρισμό του. Αν ο καιρός το επιτρέπει, είναι καλύτερα να καθαρίζετε τα ριζώματα έξω – τότε ο άνεμος θα παρασύρει τα αιθέρια έλαια στο πλάι και τα μάτια δεν θα ερεθίζονται τόσο πολύ.

Μερικές έμπειρες νοικοκυρές, όταν εργάζονται με χρένο, φορούν μάσκα ή γυαλιά υποβρύχιας κολύμβησης, αν υπάρχουν στο σπίτι, πράγμα που μειώνει σχεδόν στο μηδέν τη δακρύρροια – ακόμα και στους στενούς χώρους μιας μικρής κουζίνας. Αλλά αν δεν υπάρχει μάσκα ή γυαλιά, πρέπει οπωσδήποτε να ανοίξετε το παράθυρο και να τοποθετήσετε έναν ανεμιστήρα δίπλα σας, ώστε με το ρεύμα αέρα να απομακρύνει τα αιθέρια έλαια προς το ανοιχτό παράθυρο. Και καλύτερα να καλύψετε τη μύτη και το στόμα είτε με μια ιατρική μάσκα είτε απλά με ένα μαντήλι ή ένα βαμβακερό φουλάρι, για να μειώσετε την επίδραση των αιθέριων ελαίων στο αναπνευστικό σύστημα.

Αν καθαρίζετε με μαχαίρι, πρέπει να φροντίσετε να είναι πολύ κοφτερό, τότε η φλούδα θα αφαιρείται εύκολα. Είναι καλύτερα να έχετε δύο κοφτερά μαχαίρια: ένα μικρό για το ξεφλούδισμα και την αφαίρεση των εξογκωμάτων, και ένα μεγάλο για να κόβετε τα μαραμένα ή χαλασμένα άκρα. Η αρχή του καθαρισμού του χρένου δεν διαφέρει από αυτή του καρότου.

Τα μεγάλα κομμάτια της ρίζας πρέπει να τα κόψετε εγκάρσια – είτε στη μέση είτε σε τρία μέρη, για να είναι εύκολο να τα κρατάτε στα χέρια. Ταυτόχρονα, μην προσπαθήσετε να κόψετε μια πιο φαρδιά λωρίδα, γιατί μαζί με τη φλούδα θα αφαιρεθεί αναπόφευκτα και το σώμα της ρίζας. Καλύτερα να αφαιρείτε τη φλούδα σε λεπτές λωρίδες, προσπαθώντας να μην αγγίξετε το εσωτερικό λευκό στρώμα.

Αυτή η μέθοδος είναι βολική γιατί μπορείτε να καθαρίσετε το χρένο αρκετά γρήγορα και προσεκτικά, τα γύρω έπιπλα παραμένουν καθαρά, καθώς η φλούδα δεν πετάγεται από το μαχαίρι. Αλλά επειδή το μαχαίρι είναι πολύ κοφτερό, πρέπει να διατηρείτε τη μέγιστη προσοχή, γιατί υπάρχει πάντα κίνδυνος να κοπείτε.

Δεν είναι δύσκολο να αφαιρέσετε τη φλούδα από το χρένο και με έναν αποφλοιωτή λαχανικών – εκείνον που χρησιμοποιείται συνήθως για το καθάρισμα καρότων ή πατάτας. Με αυτή τη μέθοδο, μπορείτε να τα καταφέρετε λίγο πιο αργά από ό,τι με το μαχαίρι, αλλά αρκετά άνετα. Τα απόβλητα είναι ελάχιστα και η φλούδα που ξύνεται δεν πετάγεται μακριά.

Αν υπάρχουν πολλές ρίζες, είναι νεαρές και έχουν περίπου το ίδιο μήκος και πάχος, μπορείτε για να επιταχύνετε τη διαδικασία να τις τοποθετήσετε σε μια σανίδα κοπής παράλληλα μεταξύ τους και, πιέζοντας σφιχτά τις ρίζες τη μία δίπλα στην άλλη, να τις καθαρίσετε ταυτόχρονα. Φυσικά, δεν θα πετύχετε ιδανικό αποτέλεσμα, αλλά παρ' όλα αυτά το μεγαλύτερο μέρος των λαχανικών θα καθαριστεί αρκετά γρήγορα, και θα χρειαστεί απλώς να εξετάσετε κάθε ρίζα και με ένα μαχαίρι ή τον ίδιο αποφλοιωτή να αφαιρέσετε εκείνα τα κομμάτια φλούδας που δεν αφαιρέθηκαν με την πρώτη. Κατά τη διάρκεια αυτής της «ταχύτατης» επεξεργασίας του λαχανικού, υπάρχει κίνδυνος τραυματισμού των δακτύλων, γι' αυτό πρέπει να μην αποσπάτε την προσοχή σας και να τηρείτε τους κανόνες ασφαλείας.

Ένας συνηθισμένος μεταλλικός τρίφτης για καρότα είναι επίσης κατάλληλος για την αφαίρεση της φλούδας από το χρένο, αλλά με αυτόν είναι προτιμότερο να καθαρίζετε ρίζες που δεν έχουν υπεραναπτυχθεί, αλλά εκείνες που έχουν μαλακή και λεπτή φλούδα, που δεν έχει προλάβει να σκληρύνει.

Οι πλυμένες ρίζες πρέπει να τις απλώσετε σε μια σανίδα κοπής και, κρατώντας τις με το ένα χέρι, με το άλλο χέρι προσεκτικά, χωρίς δυνατή πίεση, με ελαφριές, απαλές, αργές και ομαλές κινήσεις να τρίβετε το χρένο σε μια σχεδόν παράλληλη προς την επιφάνειά του κατεύθυνση. Ο τρίφτης πρέπει να επιλέγεται με τις μικρότερες τρύπες.

Αυτή η μέθοδος έχει φυσικά μειονεκτήματα. Πρώτον, δεν είναι πολύ οικονομική, γιατί μαζί με τη φλούδα μπορεί να τριφτεί και μέρος του ίδιου του σώματος της ρίζας. Δεύτερον, δεν θα μπορέσετε να αφαιρέσετε εντελώς τη φλούδα με τον τρίφτη, θα χρειαστεί να επεξεργαστείτε τα σημεία που δεν καθαρίστηκαν με ένα μαχαίρι. Και τρίτον, πρέπει να προσέχετε να μην τραυματίσετε τα χέρια σας, κάτι που συμβαίνει συχνά όταν εργάζεστε με τρίφτη.

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε για τον καθαρισμό του χρένου ένα μεταλλικό σφουγγάρι πιάτων. Φυσικά, αυτό το σφουγγάρι δεν θα αφαιρέσει τη χοντρή, τραχιά, καφετιά φλούδα από τις ώριμες ρίζες, αλλά με τις νεαρές ρίζες θα τα καταφέρει μια χαρά.

Για την προετοιμασία του χρένου, είναι καλύτερο να αγοράσετε ένα καινούργιο σφουγγάρι, καθώς στα χρησιμοποιημένα σφουγγάρια κουζίνας συνήθως συσσωρεύονται αμέτρητα μικρόβια. Αν δεν καταφέρετε να αγοράσετε, θα χρειαστεί να κοπιάσετε πολύ για να καθαρίσετε ένα ήδη χρησιμοποιημένο, και στη συνέχεια να το μουλιάσετε σε νερό και, προσθέτοντας μαγειρική σόδα, να το βράσετε. Το εργαλείο που θα αποστειρωθεί με αυτόν τον τρόπο θα είναι κατάλληλο για περαιτέρω χρήση.

Πρέπει να καθαρίζετε το χρένο κρατώντας με το αριστερό χέρι τη ρίζα και με το δεξί, με σίγουρες, γρήγορες και απότομες κινήσεις, να μετακινείτε το σφουγγάρι από κάτω προς τα πάνω και από πάνω προς τα κάτω, χωρίς να το απομακρύνετε από την επιφάνεια της ρίζας. Την ίδια τη ρίζα να την περιστρέφετε αργά γύρω από τον άξονά της, ώστε όλες οι πλευρές της να υποστούν επεξεργασία με το σφουγγάρι. Είναι πιο βολικό να κάνετε αυτή τη διαδικασία κάτω από τρεχούμενο δροσερό νερό.

Με αυτόν τον τρόπο καθαρίζετε τα ριζάκια ένα ένα, και στη συνέχεια, οπλισμένοι με ένα μικρό κοφτερό μαχαίρι, αφαιρείτε τα υπόλοιπα άκοπα κομμάτια της φλούδας. Αυτή η μέθοδος είναι καλύτερη για τον καθαρισμό λείων ριζακιών, που έχουν ελάχιστους κόμπους, διακλαδώσεις και κοιλότητες.

Το πλεονέκτημα αυτής της μεθόδου καθαρισμού είναι ότι είναι ασφαλής από τραυματισμούς και επίσης σχεδόν χωρίς απόβλητα: αν παρακολουθείτε προσεκτικά τη διαδικασία και δεν τρίβετε υπερβολικά ένα σημείο πολλές φορές, τότε αφαιρείται μόνο ένα λεπτό στρώμα φλούδας.

Πώς να καθαρίσετε τα χέρια σας μετά την επεξεργασία του χρένου

Τα βρώμικα χέρια μετά την επεξεργασία χρένου δεν καθαρίζονται ούτε με απλό νερό, ούτε ακόμη και με συνηθισμένο σαπούνι τουαλέτας. Η βρωμιά και ο χυμός χρένου όχι μόνο βάφουν τις παλάμες σε σκούρο χρώμα, αλλά εισχωρούν και σε όλες τις ρωγμές του δέρματος. Ωστόσο, το να φέρετε τα χέρια σας σε τάξη είναι πανεύκολο.

Πρώτος τρόπος – με τη βοήθεια λεμονιού. Αυτό το φρούτο έρχεται πάντα σε βοήθεια όταν πρέπει να επαναφέρετε την προηγούμενη προσεγμένη εμφάνιση των χεριών σας μετά από δουλειά με χώμα, καθάρισμα μανιταριών ή βόλτα στο δάσος για μύρτιλα.

Θα χρειαστεί μόνο μία φέτα λεμονιού πάχους περίπου 1 εκ., με την οποία, πιέζοντάς την ελαφρά για να βγάλει χυμό, πρέπει να τρίψετε τις παλάμες. Όταν το δέρμα ανοίξει, μπορείτε να δώσετε προσοχή στα νύχια: βυθίστε τα στη σάρκα του λεμονιού για περίπου ένα λεπτό. Στη συνέχεια, μένει μόνο να ξεπλύνετε τα χέρια σας με δροσερό νερό και να εφαρμόσετε μια ενυδατική κρέμα, κατά προτίμηση με γλυκερίνη.

Αν δεν υπάρχει λεμόνι στο σπίτι, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε επιτραπέζιο ξύδι 9%: τρίψτε τα χέρια σας με ένα βαμβάκι βρεγμένο στο όξινο υγρό και στη συνέχεια τρίψτε καλά τα νύχια. Αυτή η μέθοδος είναι κάπως πιο χρονοβόρα από την προηγούμενη. Και δύσκολα θα επιτευχθεί το ίδιο τέλειο αποτέλεσμα όπως με το λεμόνι.

Μερικές νοικοκυρές φέρνουν τα χέρια τους σε κατάλληλη κατάσταση με τη βοήθεια μπάνιων με αμμωνία και υπεροξείδιο του υδρογόνου. Αυτή η μέθοδος είναι ιδιαίτερα καλή για εκείνες τις γυναίκες που έχουν ρωγμές, κοψίματα ή άλλες πληγές στα χέρια, λόγω των οποίων δεν είναι επιθυμητή η χρήση λεμονιού ή ξυδιού για να αποφευχθεί το αίσθημα «τσιμπήματος» και καψίματος. Αλλά δεν είναι κατάλληλη για κυρίες που δεν ανέχονται απολύτως τη μυρωδιά της αμμωνίας. Επιπλέον, εφαρμόζοντας αυτή τη μέθοδο, πρέπει να είστε προσεκτικοί και να προσπαθείτε να μην εισπνέετε τους ατμούς του μείγματος, καθώς δεν είναι ωφέλιμοι.

Πρέπει να πάρετε 2 ποτήρια νερό – πολύ ζεστό, σχεδόν καυτό, να διαλύσετε σε αυτό 3 κουταλιές της σούπας υγρό πιάτων, να προσθέσετε ένα κουταλάκι του γλυκού αμμωνία και μια κουταλιά του γλυκού (ή 2 κουταλάκια του γλυκού) υπεροξείδιο του υδρογόνου. Ανακατέψτε το διάλυμα, βυθίστε τα χέρια σας σε αυτό για περίπου πέντε έως επτά λεπτά, μετά τα οποία καθαρίστε τις παλάμες και τα νύχια με μια μαλακή βούρτσα.

Σε περίπτωση που έχουν μείνει ακόμα σκοτεινά σημεία κάπου, τρίψτε τα επιπλέον με ένα βαμβακερό δίσκο βουτηγμένο σε υπεροξείδιο του υδρογόνου, στη συνέχεια πλύνετε τα χέρια σας με ζεστό τρεχούμενο νερό και εφαρμόστε μια θρεπτική ή μαλακτική κρέμα με γλυκερίνη.

Μπορείτε να μην προσθέσετε αμμωνία στο διάλυμα· σε αυτή την περίπτωση οι αναθυμιάσεις θα είναι εντελώς αβλαβείς, αλλά τότε πρέπει να είστε προετοιμασμένοι ότι τα χέρια σας δεν θα καθαριστούν εντελώς.

Αλλά αν ασχολείστε με την επεξεργασία χρένου φορώντας λαστιχένια ή σιλικονούχα οικιακά γάντια, μπορείτε να διατηρήσετε τα χέρια σας καθαρά και τότε δεν θα χρειαστεί να ανησυχείτε για το πώς να τα καθαρίσετε. Παρεμπιπτόντως, τα γάντια θα σας προστατεύσουν επίσης από πιθανές αλλεργικές αντιδράσεις στο χρένο και από την ερεθιστική του δράση στο ευαίσθητο δέρμα των χεριών.