Ρείκι: φαρμακευτικές ιδιότητες και αντενδείξεις

Το ρείκι είναι ένα φυτό που επίσημα δεν θεωρείται φαρμακοποιητικό. Ωστόσο, στη λαϊκή ιατρική χρησιμοποιείται με μεγάλη επιτυχία για τη θεραπεία πολλών διαφορετικών ασθενειών.

Χημική σύνθεση

Οι θεραπευτικές ιδιότητες του ρεικιού οφείλονται στη χημική σύσταση των λουλουδιών και των βλαστών του. Στη λαϊκή ιατρική μερικές φορές χρησιμοποιούνται και οι ρίζες του φυτού, αλλά συνήθως χρησιμοποιείται το υπέργειο μέρος του. Η πιο πολύτιμη πρώτη ύλη θεωρούνται τα άνθη που φύονται στην κορυφή των βλαστών. Περιέχουν:

1. Φλαβονοειδή (κυρίως κερσετίνη και τα παράγωγά της), που έχουν αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές ιδιότητες.
2. Φυτοστερόλες, δηλαδή φυτικές ορμονοειδείς ουσίες (σε αυτή την περίπτωση, που έχουν ιδιότητες αντικατάστασης των στεροειδών ενώσεων).
3. Οργανικά οξέα, κυρίως χλωρογενικό και καφεϊκό οξύ. Το πρώτο μειώνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, έχει δράση κατά του χρυσίζοντος σταφυλόκοκκου και του Escherichia coli, και παρέχει ηπατοπροστατευτική και αντικαρκινική δράση. Εν τω μεταξύ, το καφεϊκό οξύ έχει αντιφλεγμονώδεις και ανοσοτροποποιητικές ιδιότητες. Επίσης, αναστέλλει την καρκινογένεση.
4. Γλυκοσίδες, κυρίως αρβουτίνη, η οποία είναι ένα φυσικό αντισηπτικό. Στην κοσμετολογία χρησιμοποιείται επίσης για τη λεύκανση του δέρματος, αλλά σε αφεψήματα και εγχύματα ρεικιού περιέχεται ακριβώς όση ποσότητα χρειάζεται για να αποκατασταθεί η υγιής επιδερμίδα.
5. Ταννίνες, βιταμίνες, μέταλλα που συμμετέχουν σε διάφορες βιοχημικές διεργασίες στον οργανισμό.

Ως φαρμακευτική πρώτη ύλη μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν τα ανώτερα μέρη των βλαστών. Περιέχουν τον προαναφερθέντα φλαβονοειδή κερσετίνη και ερβακεντίνη, η οποία έχει παρόμοιες ιδιότητες. Περιέχουν επίσης ταννίνες. Οι βλαστοί περιέχουν οργανικά οξέα, αλλά κυρίως κιτρικό και φουμαρικό οξύ, τα οποία ως προς τις ιδιότητές τους υστερούν σε σχέση με το καφεϊκό και το χλωρογενικό οξύ.

Πώς μοιάζει και πού φυτρώνει

Το ρείκι στη φύση είναι ένας σχετικά χαμηλός έρπων θάμνος. Το ύψος του είναι μόνο 30–100 εκ. Τα φύλλα του φυτού είναι μικρά, τριγωνικά, με πλάτος περίπου 2 χιλ. και μήκος 2,5 χιλ. Δεν διαθέτει μίσχο.

Το ρείκι ανθίζει πολύ όμορφα, τα καμπανοειδή άνθη του είναι συγκεντρωμένα σε μονόπλευρη ταξιανθία. Μπορεί να είναι ανοιχτά μοβ ή να έχουν έντονη απόχρωση, υπάρχει και λευκό ρείκι, αλλά θεωρείται σπάνιο (ίσως γι' αυτό στο παρελθόν του απέδιδαν ιδιαίτερες μαγικές και θεραπευτικές ιδιότητες).

Ο καρπός του ρείκου είναι μια μικρή κάψουλα που περιέχει πολλούς μικρούς σπόρους. Ωστόσο, αυτό το φυτό πολλαπλασιάζεται όχι με σπόρους, αλλά με διαίρεση των ριζών που εμφανίζονται στα πλευρικά κλαδιά του θάμνου. Όταν σπάνε, ριζώνουν και μετά από λίγο καιρό γίνονται ανεξάρτητοι θάμνοι.

Για τους περισσότερους ανθρώπους, το ρείκο συνδέεται με την Αγγλία και τη Σκωτία. Πράγματι, οι ρεικότοποι του Ηνωμένου Βασιλείου αποτελούν μια πολύ γραφική εικόνα (και παρεμπιπτόντως, είναι μοναδικά οικοσυστήματα). Ωστόσο, στη φύση το ρείκο φυτρώνει και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, καθώς και στη Βόρεια Αφρική, σε ορισμένες περιοχές της Γροιλανδίας, στη Βόρεια Αμερική και ακόμα και στην Ασία. Στη Ρωσία, σε φυσικές συνθήκες, απαντάται στη Σιβηρία και στο ευρωπαϊκό τμήμα της επικράτειας. Αλλά σήμερα το ρείκο συχνά καλλιεργείται σκόπιμα σε κήπους.

Στη φύση, όμως, σπάνια συναντάται σε ερημιές, και προτιμά περισσότερο πυκνές λόχμες, πευκοδάση και τυρφώνες με βρύα.

Είδη

Πρέπει να σημειωθεί ότι από βοτανική άποψη, το κοινό ρείκο είναι το μοναδικό είδος του γένους Ρείκων. Αλλά το ίδιο το γένος ανήκει σε μια αρκετά μεγάλη οικογένεια, στην οποία περιλαμβάνονται περίπου 4.000 θάμνοι, δέντρα, ακόμα και πόες.

Όλα τα είδη ρείκου που συναντώνται σήμερα σε κήπους είναι ειδικά καλλιεργημένες ποικιλίες, που διαφέρουν ως προς το ύψος, το χρώμα των πετάλων και τις περιόδους ανθοφορίας. Για παράδειγμα, σε αυτά περιλαμβάνονται:

1. Ρείκο διακοσμητικό, που φτάνει σε ύψος τα 50 εκ. Τα λουλούδια του μπορεί να είναι μοβ, λιλά ή λευκά. Είναι ένας χαμηλός θάμνος και συχνά καλλιεργείται σε εσωτερικό χώρο – υπό τέτοιες συνθήκες ανθίζει από το φθινόπωρο έως τον Ιανουάριο.
2. Ρείκο δενδρώδες – είναι μάλλον ένα δέντρο, αν και θυμίζει θάμνο. Το ύψος του μπορεί να φτάσει έως 5 μ. Ανθίζει τον Μάρτιο-Απρίλιο, με λευκές ταξιανθίες που έχουν ευχάριστο άρωμα. Είναι μια από τις παλαιότερες ποικιλίες κήπου, που δημιουργήθηκε το 1658.
3. Ρείκο ροζ – είναι ένας όμορφος θάμνος που μπορεί να έχει διάμετρο έως 50 εκ. Το ύψος του δεν ξεπερνά τα 90 εκ. Ο κορμός του είναι λεπτός και τα κλαδιά σκληρά. Ανθίζει τον Απρίλιο-Ιούνιο με λουλούδια-καμπανούλες, συγκεντρωμένα σε μακριές φούντες έντονου κόκκινου ή ροζ χρώματος. Θεωρείται εξαιρετικό μελισσοκομικό φυτό.
4. Ρείκο κομψό. Η πατρίδα του θεωρείται η Νότια Αφρική. Είναι ένας χαμηλός (50 εκ.) θάμνος. Τα λουλούδια έχουν σχήμα κυπέλλου, είναι πολυάριθμα και συγκεντρωμένα σε μια ταξιανθία που μοιάζει περισσότερο με σφαίρα. Αυτή η ποικιλία αντέχει ελάχιστα τον παγετό και καλλιεργείται συχνότερα σε χειμερινό κήπο.

Στις δημοφιλείς ποικιλίες περιλαμβάνονται επίσης το ρείκο Κάρμεν και το Χάμιλτον. Η πρώτη από αυτές τις ποικιλίες χαρακτηρίζεται από ροζ-μωβ λουλούδια και ανήκει στα χαμηλά φυτά – το ύψος της δεν ξεπερνά τα 40 εκ. Το Χάμιλτον είναι μια αγγλική ποικιλία που δημιουργήθηκε το 1935. Θεωρείται επίσης χαμηλή, και η κύρια διαφορά της είναι η διπλή δομή των λουλουδιών. Συνολικά, υπάρχουν περισσότερες από 300 ποικιλίες αυτού του φυτού.

Συλλογή και αποθήκευση

Ως φαρμακευτική πρώτη ύλη συλλέγεται το υπέργειο τμήμα του φυτού. Πιστεύεται ότι τα άνθη διαθέτουν τις ισχυρότερες θεραπευτικές ιδιότητες. Αλλά συνήθως κόβονται μαζί με την κορυφή των βλαστών, για το οποίο χρησιμοποιείται ψαλίδι κλαδέματος. Η συλλογή της πρώτης ύλης πρέπει να γίνεται την περίοδο της ενεργούς ανθοφορίας του φυτού, για τις περισσότερες ποικιλίες αυτό είναι ο Αύγουστος.

Η πρώτη ύλη διαλέγεται υποχρεωτικά και στη συνέχεια ξηραίνεται, απλώνοντάς την σε λεπτή στρώση σε βαμβακερό ύφασμα ή σε χαρτί (αλλά όχι σε εφημερίδες, για να μην πέσει τυπογραφικό μελάνι στα πέταλα). Είναι προτιμότερο να ξηραίνεται η πρώτη ύλη σε υπαίθριο χώρο, αλλά στη σκιά. Κατάλληλος είναι και ένας χώρος σοφίτας (υπό την προϋπόθεση ότι αερίζεται καλά). Μετά από μερικές ημέρες ξήρανσης, τα λουλούδια και τα φύλλα θα αποτινάσσονται εύκολα από τα κλαδιά. Αυτά αποτελούν την πιο πολύτιμη πρώτη ύλη. Στη συνέχεια, θα πρέπει να αποθηκεύονται σε χάρτινες σακούλες ή λινά σακουλάκια σε σκοτεινό και ξηρό μέρος.

Σπανιότερα, ως φαρμακευτική πρώτη ύλη χρησιμοποιούνται οι ρίζες. Αλλά αν χρειάζονται αυτές, τότε σκάβονται στα τέλη Οκτωβρίου. Πρέπει να ενεργείτε προσεκτικά για να μην καταστρέψετε το ρίζωμα. Οι ίδιες οι ρίζες καθαρίζονται από το χώμα, πλένονται και στη συνέχεια ξηραίνονται με τον συνήθη τρόπο.

Τι διαφέρει το ρείκι από τον άρκευθο

Στην πραγματικότητα, το ρείκι και ο άρκευθος είναι δύο εντελώς διαφορετικά φυτά. Εξωτερικά είναι εντελώς ανόμοια, και η σύγχυση προκύπτει από το γεγονός ότι σε πολλές περιοχές εξακολουθεί να χρησιμοποιείται η αρχαία σλαβική ονομασία του αρκεύθου – βέρες.

Ο άρκευθος είναι ένα κωνοφόρο φυτό. Σε θερμά κλίματα μπορεί να ανθίζει 2 φορές το χρόνο, στη συνέχεια εμφανίζονται σε αυτόν κώνοι με χαρακτηριστικό άρωμα και γλαυκή απόχρωση. Οι βελόνες του φυτού είναι σκούρο πράσινες, το μήκος κάθε βελόνας είναι 5–25 χιλιοστά, οπότε είναι ακόμη μακρύτερες από τα φύλλα του ρεικιού.

Φαρμακευτικές ιδιότητες του ρεικιού

Το ρείκι διαθέτει θεραπευτικές ιδιότητες, πολλές από τις οποίες έχουν επιβεβαιωθεί από επιστημονικές έρευνες. Συγκεκριμένα, έχει διαπιστωθεί ότι το φυτό:

1. Συμβάλλει στην αποβολή της περίσσειας ουρικού οξέος, το οποίο είναι πολύ ωφέλιμο για την ουρική αρθρίτιδα.
2. Ασκεί αντιφλεγμονώδη και αντιβακτηριακή δράση, καθιστώντας δυνατή τη λήψη του για πυελονεφρίτιδα και άλλες νεφρικές παθήσεις.
3. Έχει ιδιότητες ήπιου διουρητικού, γεγονός που του επιτρέπει να αντιμετωπίζει το οίδημα.
4. Διαθέτει αποχρεμπτικές και εφιδρωτικές ιδιότητες. Χάρη σε αυτό, τα αφεψήματα και τα εγχύματα του ρεικιού μπορούν να χρησιμοποιηθούν για οξείες λοιμώξεις του αναπνευστικού και παθήσεις των αναπνευστικών οργάνων που συνοδεύονται από βήχα.
5. Βελτιώνει την πήξη του αίματος.
6. Ασκεί ήπια ηρεμιστική δράση και καταπολεμά τις διαταραχές ύπνου.

Οι τανίνες που υπάρχουν στη σύνθεση αυτού του φυτού, καθώς και ορισμένες άλλες ενώσεις, έχουν στυπτικές και επικαλυπτικές ιδιότητες. Γι’ αυτό στη φαρμακευτική βιομηχανία χρησιμοποιείται για την παραγωγή διαφόρων φαρμακευτικών σκευασμάτων, συμπεριλαμβανομένων αυτών που προορίζονται για τη θεραπεία των οργάνων του γαστρεντερικού συστήματος. Επιπλέον, χάρη στην αρκετά υψηλή περιεκτικότητα σε γλυκοσίδες, το ρείκι χρησιμοποιείται ως πρώτη ύλη για φάρμακα που διεγείρουν τη λειτουργία του καρδιαγγειακού συστήματος. Το εκχύλισμά του χρησιμοποιείται επίσης για τη θεραπεία φλεγμονωδών παθήσεων της στοματικής κοιλότητας.

Για γυναίκες

Για τις γυναίκες, το ρείκι είναι ενδιαφέρον γιατί περιέχει πολλά αντιοξειδωτικά, συμπεριλαμβανομένων της προβιταμίνης Α και των ανθοκυανινών (αυτές δίνουν στα λιλά άνθη το χαρακτηριστικό τους χρώμα). Όλες αυτές οι ουσίες βοηθούν στην αναστολή των διαδικασιών πρόωρης γήρανσης.

Οι αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες του ρεικιού βοηθούν επίσης στη χρήση του για τη θεραπεία ορισμένων παθήσεων των πυελικών οργάνων.

Οι φυτοστερόλες που περιέχονται στα άνθη καθιστούν αυτό το φυτό εξαιρετικό φάρμακο για την εμμηνόπαυση ή τις επώδυνες περιόδους (συνήθως αυτή η πρώτη ύλη βράζεται σε τέτοιες περιπτώσεις ως τσάι).

Για άνδρες

Όπως είναι γνωστό, οι άντρες αντιμετωπίζουν συχνότερα την ουρική αρθρίτιδα. Προκαλείται από υπερβολική παραγωγή ουρικού οξέος και συνοδεύεται από πολύ επώδυνες αισθήσεις στις μικρές αρθρώσεις, ειδικά στα δάχτυλα των ποδιών. Η ιδιαιτερότητα του ρεικιού είναι ότι καταστέλλει την υπερβολική παραγωγή ουρικού οξέος, δηλαδή εξαλείφει την ίδια την αιτία της νόσου. Και ταυτόχρονα διαθέτει αναλγητικές ιδιότητες, που βελτιώνουν την κατάσταση του ασθενούς.

Επιπλέον, τα οργανικά οξέα που περιέχονται στο ρείκι αναστέλλουν την ανάπτυξη όγκων, κάτι που είναι πολύ σημαντικό σε ασθένειες όπως το αδένωμα και η προστατίτιδα.

Στην εγκυμοσύνη

Οι μέλλουσες μητέρες αντιμετωπίζουν συχνά το πρόβλημα του οιδήματος, καθώς και νεφρικές παθήσεις που προκαλούνται από τη συμπίεση όλων των εσωτερικών οργάνων από τη διόγκωση της μήτρας. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η λήψη έτοιμων φαρμακευτικών σκευασμάτων είναι επικίνδυνη, καθώς μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την κατάσταση του παιδιού. Ωστόσο, το ρείκι δεν έχει αντενδείξεις, ενώ ταυτόχρονα έχει αντιφλεγμονώδη δράση και ήπια διουρητική δράση, επιτρέποντας την καταπολέμηση της πυελονεφρίτιδας και την εξάλειψη του οιδήματος.

Για παιδιά

Δεν συνιστάται να δίνονται σε μικρά παιδιά εγχύματα και αφεψήματα ρεικιού, καθώς και μέλι, για να μην προκληθεί αλλεργική αντίδραση. Η έναρξη της χρήσης αυτών των μέσων μπορεί να γίνει μόνο όταν το παιδί είναι τουλάχιστον 3 ετών. Τότε το τσάι ρεικιού δίνεται σε υπερκινητικά παιδιά ως ήπιο ηρεμιστικό. Με τη βοήθειά του θεραπεύονται παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος.

Το ρείκι στη λαϊκή ιατρική

Αν και η επίσημη επιστήμη συνεχίζει να ερευνά το ρείκι και δεν το έχει ακόμα συμπεριλάβει στη λίστα των φαρμακευτικών βοτάνων, στη λαϊκή ιατρική χρησιμοποιείται από τα αρχαία χρόνια. Μεταξύ άλλων, το ρείκι χρησιμοποιείται για τις ακόλουθες ασθένειες:

1. Φλεγμονές της ουροδόχου κύστης και των νεφρών, χρόνια πυελονεφρίτιδα. Σε αυτή την περίπτωση, το αφέψημα παρασκευάζεται ως εξής: 2 κουταλάκια του γλυκού ξηρής θρυμματισμένης πρώτης ύλης ρίχνονται σε ένα ποτήρι μόλις βρασμένου νερού και εγχύονται για 15 λεπτά σε υδατόλουτρο, στη συνέχεια αφήνονται με κλειστό καπάκι μέχρι να κρυώσουν. Το φάρμακο πίνεται λίγο-λίγο κατά τη διάρκεια της ημέρας.
2. Παθολογίες των αρθρώσεων φλεγμονώδους χαρακτήρα (αρθρίτιδα, ρευματισμός, πολυαρθρίτιδα). Μπορείτε να πιείτε αφέψημα που παρασκευάζεται σύμφωνα με την παραπάνω συνταγή. Αλλά για τη θεραπεία αυτών των παθολογιών χρησιμοποιείτε και κομπρέσες. Γι' αυτές, παίρνετε 1 κουταλιά της σούπας αποξηραμένα άνθη ανά 300 ml βραστού νερού (δηλαδή ενάμισι ποτήρι) και αφήνετε το μείγμα σε θερμός για 2 ώρες. Την κομπρέσα την κάνετε με γάζα διπλωμένη σε πολλές στρώσεις, την οποία βυθίζετε σε ζεστό έγχυμα, τη στύβετε ελαφρά και την εφαρμόζετε στην πάσχουσα άρθρωση, τη στερεώνετε με ελαστικό επίδεσμο και την καλύπτετε με μάλλινο ύφασμα ή κασκόλ. Αφήνετε την κομπρέσα για 30–60 λεπτά. Επαναλαμβάνετε τη διαδικασία καθημερινά.
3. Στοματίτιδα, φλεγμονώδεις παθήσεις των ούλων ή της γλώσσας. Το αφέψημα το παρασκευάζετε ως εξής: 2 κουταλιές της σούπας αποξηραμένα άνθη τα περιχύνετε με 0,4 λίτρα βραστού νερού, τα διατηρείτε σε υδατόλουτρο για 15 λεπτά και τα αφήνετε να κρυώσουν. Έτσι, η μέθοδος παρασκευής είναι η ίδια, αλλά το αφέψημα γίνεται πιο συμπυκνωμένο. Με αυτό το υγρό κάνετε γαργάρες στο λαιμό και ξεπλένετε τη στοματική κοιλότητα κάθε 2–3 ώρες. Μπορείτε επίσης να κάνετε στοματικά λουτρά, απλά παίρνοντας υγρό στο στόμα και κρατώντας το για 3–5 λεπτά (στη συνέχεια το φτύνετε, παίρνετε νέα ποσότητα και επαναλαμβάνετε τη διαδικασία).
4. Αμυγδαλίτιδα, τονσιλίτιδα και άλλες παθήσεις του λαιμού. Επίσης, χρησιμοποιείτε ζεστό αφέψημα ρεικιού για γαργάρες.
5. Βρογχικό άσθμα και φλεγμονές των αναπνευστικών οδών. Το τσάι ρεικιού το παρασκευάζετε ως εξής: 1 κουταλάκι του γλυκού φύλλα και άνθη τα περιχύνετε με ένα ποτήρι βραστό νερό και τα αφήνετε να εγχυθούν για 10–15 λεπτά. Αν και θεωρείται ότι είναι καλύτερα να πίνετε ένα φλιτζάνι αυτού του τσαγιού το βράδυ, καθώς έχει ηρεμιστική δράση, δεν πρέπει να το κάνετε αμέσως πριν τον ύπνο (το ρόφημα έχει διουρητική δράση). Καλύτερα να πίνετε το τσάι δύο ώρες πριν τον ύπνο.
6. Κολίτιδα, διάρροια, πόνοι στην κοιλιά που σχετίζονται με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου. Σε τέτοιες περιπτώσεις πίνετε επίσης τσάι ρεικιού – όχι περισσότερο από ένα φλιτζάνι την ημέρα.
7. Για την επίτευξη διουρητικής δράσης, καταναλώνετε 100 ml μέλι ρεικιού, παρασκευασμένο σύμφωνα με την παρακάτω συνταγή. Αυτό το μέσο θεωρείται επίσης αποτελεσματικό για την αποβολή λίθων από την ουροδόχο κύστη και τα νεφρά, αλλά μόνο εάν οι λίθοι είναι μικρού μεγέθους.
8. Διαταραχές του νευρικού συστήματος, δερματικές παθήσεις, αρθρίτιδα και ρευματισμός. Συνιστώνται λουτρά με βάση το ρείκι. Γι' αυτά χρειάζεστε έγχυμα σε μεγάλη ποσότητα και υψηλής συγκέντρωσης. Για την παρασκευή, παίρνετε μισό ποτήρι αποξηραμένου ανθικού υλικού ανά 5 λίτρα ζεστού νερού, που μόλις έχει βράσει. Το αφήνετε να εγχυθεί για μισή ώρα, στη συνέχεια το περνάτε από φίλτρο γάζας και το ρίχνετε στο μπάνιο. Η διάρκεια της υδροθεραπείας δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 20 λεπτά. Είναι καλύτερο να την κάνετε το βράδυ, μπορείτε ακόμα και κάθε μέρα, καθώς δεν έχει παρενέργειες.
9. Δερματικές παθήσεις. Για τη θεραπεία μπορεί να χρησιμοποιηθεί σκόνη από αποξηραμένο ρείκι. Για την παρασκευή της, παίρνουν τόσο τα άνθη όσο και τα φύλλα, τα οποία αλέθονται σχεδόν σε σκόνη. Αυτή η σκόνη πασπαλίζεται πάνω σε μια πληγή που δεν επουλώνεται για μεγάλο χρονικό διάστημα, και από πάνω τοποθετείται ένας αποστειρωμένος επίδεσμος. Η σκόνη ρεικιού δρα ως φυσικό αντιβιοτικό. Η διαδικασία επαναλαμβάνεται καθημερινά έως ότου επουλωθεί η πληγή. Επίσης, αυτή η σκόνη μπορεί να αναμειχθεί σε θεραπευτικές αλοιφές που χρησιμοποιούνται για την επούλωση εγκαυμάτων.

Οι κομπρέσες που περιγράφονται παραπάνω χρησιμοποιούνται επίσης για αλλεργικά εξανθήματα, δερματίτιδα και έκζεμα. Θεωρούνται αποτελεσματικό μέσο κατά του λειχήνα, των εγκαυμάτων και των επιφανειακών πληγών.

Το μέλι από ρείκι (προϊόν μελισσοκομίας, όχι ρόφημα που παρασκευάζεται με βάση το φυτό) μπορεί να δράσει ως ηρεμιστικό. Αρκεί να λαμβάνεται 1 κουταλάκι του γλυκού την ημέρα, κατά προτίμηση το βράδυ.

Στη λαϊκή ιατρική μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί ο χυμός ρεικιού, ο οποίος λαμβάνεται όχι από αποξηραμένη αλλά από φρέσκια πρώτη ύλη. Χρησιμοποιείται κυρίως για γαργάρες και για τη θεραπεία της στοματίτιδας και των ασθενειών των ούλων. Επίσης, λαμβάνεται από το στόμα – θεωρείται καλό μέσο για την ομαλοποίηση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα. Μπορεί όμως να χρησιμοποιηθεί και ως εξωτερικό μέσο, μεταξύ άλλων και για τη θεραπεία της επιπεφυκίτιδας.

Είδη θεραπευτικών σκευασμάτων

Το ρείκι χρησιμοποιείται κυρίως με τη μορφή υδάτινων και αλκοολούχων εγχυμάτων, καθώς και ως αφέψημα ή τσάι (διαφέρουν ως προς τη συγκέντρωση).

Έγχυμα

Αυτό είναι ένα γενικό μέσο που βοηθά σε οποιαδήποτε φλεγμονώδη νόσο. Παρασκευάζεται ως εξής: λαμβάνονται 10 γρ αποξηραμένων ανθέων και περιχύνονται με ένα ποτήρι βραστό νερό. Το μείγμα θερμαίνεται σε υδατόλουτρο σε χαμηλή φωτιά για άλλη μισή ώρα, στη συνέχεια μεταφέρεται σε θερμός για μία ακόμη ώρα και έπειτα διηθείται. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία καρδιαγγειακών παθήσεων, γαστρίτιδας και άλλων φλεγμονωδών διεργασιών στο στομάχι και το έντερο. Λαμβάνονται 20 ml του μέσου τέσσερις φορές την ημέρα πριν από κάθε γεύμα.

Βάμμα

Για το αλκοολούχο βάμμα χρησιμοποιούνται συχνά οι ρίζες του φυτού. Παρασκευάζεται ως εξής: σε 10 γρ πρώτης ύλης προστίθενται 50 ml ιατρικού οινοπνεύματος. Το μείγμα αφήνεται για 2 εβδομάδες σε ξηρό και σκοτεινό μέρος, και κατά διαστήματα το δοχείο βγαίνει και ανακινείται. Το έτοιμο βάμμα διηθείται απαραίτητα. Λαμβάνεται για τη θεραπεία της προστατίτιδας και της φυματίωσης, 30-40 σταγόνες 3-4 φορές την ημέρα, αμέσως πριν από το φαγητό, κατά προτίμηση αραιωμένο με μικρή ποσότητα νερού. Το μέσο αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως τονωτικό συμπλήρωμα για το κρυολόγημα ή τη βρογχίτιδα.

Αφέψημα

Στην κλασική του μορφή παρασκευάζεται ως εξής: παίρνετε 2 κουταλιές της σούπας (20 γρ.) θρυμματισμένα αποξηραμένα φύλλα ή άνθη και τα περιχύνετε με ένα ποτήρι βραστό νερό. Το αφέψημα διατηρείται σε μπεν μαρί για 15 λεπτά, χωρίς όμως να βράσει (αυτό είναι σημαντικό, διαφορετικά οι φαρμακευτικές ουσίες που περιέχονται στο υλικό θα καταστραφούν). Το έτοιμο σκεύασμα ψύχεται για 40–45 λεπτά και στη συνέχεια διηθείται. Η δοσολογία εξαρτάται από τη νόσο για την οποία χρησιμοποιείται. Για παράδειγμα, σε περίπτωση πέτρας στα νεφρά ή ηπατικής νόσου, η συνολική ποσότητα χωρίζεται σε 3 ίσες δόσεις και λαμβάνεται μισή ώρα πριν από το γεύμα, 2–3 φορές την ημέρα.

Τσάι

Το τσάι από ρείκι δεν χρησιμοποιείται πάντα για θεραπευτικούς σκοπούς. Μερικές φορές το πίνουν απλώς για ευχαρίστηση, και τότε το ρείκι στη σύνθεσή του συνδυάζεται καλά με άλλα φυτικά συστατικά, για παράδειγμα αποξηραμένα μούρα αγριοφράουλας, βακκινίου, σμέουρου ή ακόμα και αγριοτριανταφυλλιάς. Αλλά πρέπει να θυμάστε ότι το τελευταίο ενισχύει την διουρητική δράση του ρεικιού, οπότε δεν πρέπει να το παρακάνετε με αυτό το ρόφημα.

Για θεραπευτικούς σκοπούς, το τσάι ρεικιού παρασκευάζεται με τον κλασικό τρόπο, δηλαδή παίρνετε 1 κουταλάκι του γλυκού αποξηραμένα άνθη ανά ποτήρι βραστό νερό και το αφήνετε για λίγο, κυριολεκτικά 10–15 λεπτά, και πριν από την κατανάλωση το διηθείτε οπωσδήποτε.

Λάδι

Σε αυτή τη μορφή, το ρείκι χρησιμοποιείται κυρίως για καλλυντικούς σκοπούς, καθώς και για τη θεραπεία δερματικών παθήσεων. Παίρνετε ένα γυάλινο βάζο, το γεμίζετε κατά τα 2/3 με φρέσκα ή αποξηραμένα άνθη ρεικιού και το περιχύνετε πλήρως με οποιοδήποτε εξευγενισμένο φυτικό λάδι (μπορείτε να χρησιμοποιήσετε όχι μόνο ελαιόλαδο, αλλά και ηλιέλαιο). Το σκεύασμα αφήνεται για 15 ημέρες, ανακινώντας το περιοδικά.

Εφαρμογή στην κοσμητολογία

Από τα άνθη λαμβάνεται ένα εκχύλισμα, το οποίο χρησιμοποιείται ευρέως στην κοσμετολογία, καθώς περιέχει φλαβονοειδή, τανίνες, οργανικά οξέα και αιθέρια έλαια. Χάρη σε αυτό, το ρείκι έχει επουλωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες, επιπλέον μπορεί να επιβραδύνει τις διαδικασίες γήρανσης. Έχει επίσης αποδειχθεί ότι το ρείκι είναι ένα είδος φυσικού φωτοπροστατευτικού, καθώς μπορεί να προστατεύσει το δέρμα από το ηλιακό έγκαυμα. Γενικά, αντισταθμίζει τη δράση των υπεριωδών ακτίνων, οι οποίες συχνά αποτελούν αιτία πρόωρης γήρανσης. Αυτό όσον αφορά τη φροντίδα του δέρματος.

Αλλά το ρείκι είναι επίσης ωφέλιμο για τα μαλλιά. Κυρίως εκτιμάται για την αντισηβορηϊκή του δράση. Το ρείκι βοηθά στην ομαλοποίηση της παραγωγής σμήγματος, συμπεριλαμβανομένου και του τριχωτού της κεφαλής, οπότε είναι πολύ χρήσιμο για λιπαρά μαλλιά, τα οποία μετά από αυτή τη λοσιόν φαίνονται υγιή και λαμπερά.

Έτσι, στην κοσμετολογία, τα σκευάσματα με βάση το ρείκι χρησιμοποιούνται:

• για αντιβακτηριακή προστασία·
• εξάλειψης του δερματικού ερεθισμού·
• τόνωσης του γερασμένου δέρματος·
• τόνωσης των αναγεννητικών διαδικασιών·
• θεραπείας και πρόληψης της σμηγματόρροιας·
• ενδυνάμωσης των μαλλιών·
• ως καθαριστικό, αντισηπτικό και στυπτικό μέσο για την αντιμετώπιση ακμής και άλλων εξανθημάτων.

Στην οικιακή κοσμετολογία, το ρείκι μπορεί να συνδυαστεί και με άλλα συστατικά. Για παράδειγμα, με εκχυλίσματα και αιθέρια έλαια λεβάντας, αψιθιάς, κιχωρίου, μέντας, μελισσόχορτου, τα χρησιμοποιούν συχνά μαζί για τη φροντίδα του δέρματος. Σε συνδυασμό όμως με αφεψήματα τσουκνίδας, λυκίσκου ή κολλιτσίδας, το ρείκι είναι πολύ ωφέλιμο για τη φροντίδα των μαλλιών.

Στην οικιακή κοσμετολογία, το φυτό χρησιμοποιείται ως εξής:

1. Για τη φροντίδα του ξηρού και μαραμένου δέρματος, χρησιμοποιείτε λάδι ρεικιού, το οποίο παρασκευάζεται με την εξής συνταγή: γεμίζετε ένα γυάλινο δοχείο κατά τα 2/3 με άνθη του φυτού, στη συνέχεια το περιχύνετε με ελαιόλαδο, λάδι σταφυλιού ή αμυγδαλέλαιο και το αφήνετε να εμποτιστεί για δύο εβδομάδες σε θερμοκρασία δωματίου. Το λάδι χρησιμοποιείται για μασάζ. Εφαρμόζεται σε δερματικά εξανθήματα, έκζεμα, πληγές και εγκαύματα.
2. Για την ακμή, χρησιμοποιείτε έγχυμα ρεικιού, παρασκευασμένο σύμφωνα με την παραπάνω συνταγή. Το χρησιμοποιείτε για να σκουπίζετε το δέρμα αντί για τονωτικό, δύο φορές την ημέρα – πρωί και βράδυ.
3. Με βάση το αφέψημα ρεικιού, φτιάχνονται κομπρέσες, τις οποίες εφαρμόζετε στις πληγείσες περιοχές του δέρματος – για παράδειγμα, σε περίπτωση εκζέματος ή εμφάνισης εξανθήματος.
4. Για την καταπολέμηση της σμηγματόρροιας, τρίβετε στο τριχωτό της κεφαλής έγχυμα ρεικιού, παρασκευασμένο με τον παραπάνω τρόπο. Αυτό γίνεται περίπου μισή ώρα πριν το λούσιμο. Για ξηρά μαλλιά, τρίβετε λάδι ρεικιού, αλλά στη συνέχεια πρέπει να το ξεπλένετε πολύ σχολαστικά.
5. Για να γίνουν τα μαλλιά λαμπερά και υγιή, χρησιμοποιείτε αφέψημα ρεικιού για ξέβγαλμα. Αρκεί να το κάνετε μετά το λούσιμο 1–2 φορές την εβδομάδα.

Στα καταστήματα μπορείτε να αγοράσετε υδρόλατο ρεικιού (δηλαδή ουσιαστικά υδατικό εκχύλισμα), το οποίο χρησιμοποιείται για την ενυδάτωση του δέρματος και την προσθήκη σε διάφορα καλλυντικά – από μάσκες και αλοιφές μέχρι απολεπιστικά προσώπου και σώματος.

Επιπλέον, το αφέψημα ή το έγχυμα ρεικιού χρησιμοποιείται για στοματικές πλύσεις – ως θεραπευτικό και προληπτικό μέσο κατά των φλεγμονωδών παθήσεων και της κακοσμίας.

Τι ωφελεί το μέλι ρεικιού

Κατά κανόνα, όταν μιλούν για μέλι ρεικιού, εννοούν ένα ποτό με βάση αυτό το φυτό – όπως αναφέρεται στην μπαλάντα του Ρόμπερτ Λ. Στίβενσον. Η παρασκευή σπιτικού μελιού ρεικιού είναι μια αρκετά επίπονη διαδικασία. Αλλά το αποτέλεσμα αξίζει τον κόπο, καθώς θεωρείται ένα από τα καλύτερα φάρμακα κατά της ημικρανίας, που ως προς την αποτελεσματικότητα και την ασφάλειά του υπερέχει σημαντικά των μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων.

Επίσης, το μέλι ρεικιού έχει ηρεμιστική δράση, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ακόμη και ως ήπιο υπνωτικό. Έχει αναζωογονητική δράση και προσφέρει στον άνθρωπο ένα κύμα ενέργειας.

Στην κλασική εκδοχή, το μέλι ρεικιού παρασκευάζεται ως εξής. Παίρνετε ξερά άνθη ρεικιού – 2 κουταλιές της σούπας, τα αναμιγνύετε με 1 κουταλιά της σούπας άνθη επιλοβίου και 2 κουταλιές της σούπας οποιοδήποτε ανθόμελο. Όλα αυτά τα περιχύνετε με 0,6 λίτρα βραστό νερό και τα αφήνετε να εμποτιστούν για δύο ημέρες.

Η δεύτερη εκδοχή του ροφήματος παρασκευάζεται διαφορετικά – παίρνουμε τρεις χούφτες φρέσκους βλαστούς ρεικιού με άνθη, τα περιχύνουμε με 2 λίτρα νερού πηγής (ή πολύ καλά καθαρισμένου νερού) και τα βράζουμε σε χαμηλή φωτιά για πολλή ώρα, μέχρι τα φυτικά συστατικά να καθίσουν στον πάτο. Όταν το αφέψημα κρυώσει λίγο, το σουρώνουμε και προσθέτουμε ανθόμελο (αυτό γίνεται στο τελικό στάδιο, για να μην καταστραφούν τα ωφέλιμα συστατικά του). Το μέλι προστίθεται κατά βούληση, ώστε το ρόφημα να μην πικρίζει. Τα ανακατεύουμε όλα, σκεπάζουμε το δοχείο με καθαρό ύφασμα και το αφήνουμε σε σκοτεινό μέρος σε θερμοκρασία δωματίου, για να αρχίσει η ζύμωση. Στην αρχή θα είναι θολό, αλλά μετά από μερικούς μήνες θα γίνει διαυγές – αυτό σημαίνει ότι είναι έτοιμο. Το πίνουμε με προσοχή, γιατί μεθάει πολύ.

Ορισμένες ποικιλίες ρεικιού είναι εξαιρετικά μελιτοφόρα. Το γνήσιο μέλι από ρείκι, αυτό που αποτελεί προϊόν μελισσοκομίας, είναι πολύ ωφέλιμο. Διακρίνεται από την όμορφη κοκκινωπή απόχρωση, το έντονο άρωμα και την ελαφρώς στυφή γεύση. Μπορείτε επίσης να το ξεχωρίσετε από την παρουσία πολλών μικρών φυσαλίδων στη δομή του. Το γνήσιο μέλι από ρείκι θεωρείται εξαιρετικό αντισηπτικό. Χρησιμοποιείται επίσης για το βρογχικό άσθμα και ακόμη και για την πνευμονία. Οι βοτανολόγοι πιστεύουν ότι καθαρίζει αποτελεσματικά το αίμα από τοξίνες, ενώ η σύγχρονη επιστήμη έχει αποδείξει τις αντιμικροβιακές του ιδιότητες (αν και δεν αντικαθιστά τα συνθετικά αντιβακτηριακά μέσα). Το μέλι έχει επίσης τονωτικές ιδιότητες.

Αντενδείξεις για τη χρήση

Το ρείκι θεωρείται ασφαλές φυτό, σπάνια προκαλεί αλλεργική αντίδραση, αλλά δεν μπορεί να αποκλειστεί εντελώς αυτό το ενδεχόμενο. Επομένως, εάν εμφανιστούν συμπτώματα υπερευαισθησίας (εξάνθημα, οίδημα κ.λπ.), η χρήση του σκευάσματος πρέπει να διακοπεί.

Τα εγχύματα και τα αφεψήματα από ρείκι δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται σε περίπτωση δυσκοιλιότητας, καθώς επιδεινώνουν την κατάσταση. Για τον ίδιο λόγο, αυτά τα σκευάσματα αντενδείκνυνται σε γαστρίτιδα με μειωμένη οξύτητα – τη μειώνουν ακόμη περισσότερο.

Παρουσία μεγάλων λίθων στα νεφρά ή στην ουροδόχο κύστη, δεν συνιστάται η χρήση σκευασμάτων με βάση το ρείκι, καθώς δεν μπορούν να απομακρύνουν τις πέτρες, αλλά μπορεί να συμβάλουν στην απόφραξη των πόρων.

Το ρείκι δεν χρησιμοποιείται ούτε σε γαστρίτιδα και έλκος, εφόσον αυτές οι ασθένειες βρίσκονται σε φάση έξαρσης. Γενικά, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι πριν από τη λήψη οποιουδήποτε από τα αναφερόμενα σκευάσματα, πρέπει προηγουμένως να συμβουλευτείτε γιατρό.

Ενδιαφέροντα γεγονότα για το ρείκι

Αν και επίσημα σύμβολο της Σκωτίας θεωρείται το γαϊδουράγκαθο, στην πραγματικότητα οι περισσότεροι συνδέουν αυτήν τη χώρα με τις ρεικώδεις εκτάσεις. Αυτό δεν προκαλεί έκπληξη, καθώς το φυτό αυτό το ύμνησε συχνά στα ποιήματά του ο Σκωτσέζος ποιητής Ρόμπερτ Μπερνς, ενώ οι ρεικώδεις εκτάσεις εμφανίζονται και στα έργα των αδελφών Μπροντέ – για παράδειγμα, «Τζέιν Έιρ» και «Ανεμοδαρμένα Ύψη», δημιουργώντας ένα ρομαντικό φόντο για τα δράματα που εκτυλίσσονται σε αυτά τα βιβλία. Αλλά τη μεγαλύτερη φήμη απέκτησε η μπαλάντα για το μέλι από ρείκι του Ρόμπερτ Λ. Στίβενσον.

Για πολύ καιρό η συνταγή αυτού του μελόκρασου (ή σκωτσέζικης μπίρας) θεωρούνταν χαμένη. Τον 20ό αιώνα κατάφεραν να αποκαταστήσουν την τεχνολογία παρασκευής του ποτού· γίνεται εξίσου αρωματικό με μια ελαφριά πικράδα, όπως την περιέγραψαν συγγραφείς και ποιητές του παρελθόντος.

Σχετικά με το ρείκι στη Σκωτία υπάρχει ακόμη ένας θρύλος. Λέει ότι στην άγονη γη της ορεινής περιοχής κανένα φυτό δεν ήθελε να εγκατασταθεί, εκτός από το ρείκι. Αλλά γι' αυτό ο Κύριος χάρισε σε αυτόν τον θάμνο όχι μόνο ανθεκτικότητα, αλλά και λεπτό άρωμα, και εκπληκτική ομορφιά λουλουδιών. Το ρείκι είναι πράγματι σχεδόν το μοναδικό φυτό που ανθίζει υπέροχα σε αμμώδες έδαφος, ακόμη κι αν αυτό σχεδόν δεν περιέχει άζωτο και φώσφορο.

Στη Σκωτία, ωστόσο, αυτά τα λουλούδια χρησιμοποιούνταν και για πρακτικούς σκοπούς. Από αυτά έβγαζαν κίτρινη βαφή για τα παραδοσιακά καρό ταρτάν.

Στη Σκωτία πιστεύεται ότι το ρείκι φέρνει τύχη. Γι' αυτό το συμπεριλαμβάνουν συχνά σε νυφικές ανθοδέσμες. Επιπλέον, τα κλαδάκια του τα κουβαλούν συχνά μαζί τους για τύχη.

Το ρείκι είναι πολύ δημοφιλές στη Νορβηγία. Εδώ θεωρείται επίσης λουλούδι της τύχης, συμβολίζει επίσης τη νεότητα και ακόμη και την αθανασία. Παλιά πίστευαν ότι αυτά τα λουλούδια μπορούσαν να σταματήσουν ακόμη και μια βαριά αιμορραγία.

Το ρείκι χρησιμοποιούνταν ακόμη και σε σλαβικές τελετές. Βέβαια, το μάζευαν πολύ πριν την ανθοφορία. Έπρεπε να κόβουν νεαρούς βλαστούς την παραμονή του Πάσχα για να τους κάψουν στο φούρνο (για τύχη). Επίσης, τα κλαδάκια χρησιμοποιούνταν ως φυλαχτό – σε αυτή την περίπτωση τα εντοίχιζαν ανάμεσα στα δοκάρια ή τα κρεμούσαν από το ταβάνι.

Μαγικές ιδιότητες του ρεικιού

Όπως κάθε άλλο θεραπευτικό βότανο, το ρείκι έχει και μαγικές ιδιότητες. Από παλιά πίστευαν ότι ένα κορίτσι που κουβαλάει ένα κλαδάκι αυτού του φυτού στην τσάντα της, θα αποφύγει ευτυχώς τον βιασμό. Αν κάψετε τελετουργικά λίγο ρείκι μαζί με φύλλα φτέρης, μπορείτε να προκαλέσετε βροχή, αλλά αυτή η ικανότητα του φυτού πιθανότατα θα σας χρειαστεί όταν γίνετε σαμάνος κάποιας αφρικανικής φυλής.

Παλιά στο ρείκι απέδιδαν μαγικές ιδιότητες. Υποτίθεται ότι προστάτευε από κακές δυνάμεις. Σε κελτικές μαγικές τελετές το χρησιμοποιούσαν για να καθαρίσουν την αυλή και το σπίτι από ακάθαρτες δυνάμεις.

Οι Κέλτες χρησιμοποιούσαν επίσης το ρείκι για να διακοσμήσουν βωμούς και μαγικούς κύκλους, οι οποίοι δημιουργούνταν σε ορισμένες παγανιστικές γιορτές – για παράδειγμα, την Ημέρα της Μπρίγκιτ, δηλαδή στις 2 Φεβρουαρίου, στο Λάμμας, που γιορταζόταν την 1η Αυγούστου, και το Χάλοουιν (το οποίο οι Κέλτες ονόμαζαν Σαμχέιν) – στις 31 Οκτωβρίου.

Παλιά, στο λευκό ρείκι απέδιδαν ιδιαίτερες προστατευτικές ιδιότητες. Πίστευαν ότι όχι μόνο φέρνει τύχη αλλά και προστατεύει τις γυναίκες από τον βιασμό.

Οι αρχαίοι θρύλοι λένε ότι αν κάποιος πρόκειται να πάει κάπου όπου μπορεί να του κάνουν μάγια, πρέπει να βάλει στην τσέπη του μερικά κλαδάκια ρεικιού (έτσι ώστε κανείς να μην τα βλέπει). Αυτή η τελετή γίνεται και όταν είναι απαραίτητο να συνοδεύει η τύχη τον άνθρωπο σε μια συνάντηση. Σε μερικά αρχαία βιβλία λέγεται ότι το ρείκι πρέπει να το κουβαλάει κανείς στο πορτοφόλι του για να αυξηθεί το χρηματικό ποσό εκεί.

Πίστευαν ότι αν στο σπίτι όλα χαλάνε συνεχώς, αν είναι αδύνατο να αεριστεί (πάλι μένει μυρωδιά μούχλας), αν επιτίθενται τακτικά κοριοί και ψύλλοι, τότε είχε ριχτεί κατάρα επάνω του. Και μπορούσε να το αντιμετωπίσει κανείς μόνο με ρείκι – το κάπνιζαν στο χώρο. Επιπλέον, πίστευαν ότι έπρεπε να γίνει αρκετές φορές. Η πρώτη φορά αυτής της διαδικασίας έπρεπε να γίνει το πρώτο βράδυ της πανσελήνου, μετά άλλες τέσσερις φορές – με μεσοδιάστημα δύο βραδιών, δηλαδή την τρίτη.

Το τελετουργικό έχει ως εξής. Παίρνουν μερικά λευκά πιατάκια, ένα για κάθε δωμάτιο (συμπεριλαμβανομένων ακόμη και της τουαλέτας, του πλυσταριού και του αποθηκακίου). Σε κάθε πιατάκι βάζουν έναν σωρό αποξηραμένου ρεικιού. Ξεκινούν από την μπροστινή πόρτα και κινούνται αντίθετα προς τη φορά των δεικτών του ρολογιού. Στο δωμάτιο φέρνουν το πιατάκι με το ρείκι, το ανάβουν και κάνουν τρεις φορές τον γύρο του δωματίου, πάλι αντίθετα προς τη φορά. Στη συνέχεια, αφήνουν το πιατάκι με το ακόμα σιγανοκαίγον ρείκι στην ακραία δεξιά γωνία (αν μετράμε από την πόρτα). Έπειτα κάνουν την ίδια διαδικασία στο επόμενο δωμάτιο κ.ο.κ. Νωρίς το πρωί μαζεύουν όλα αυτά τα πιατάκια, στα οποία μέχρι τότε θα έχει μείνει μόνο η στάχτη του ρεικιού. Αυτή τη στάχτη τη σκορπούν στο χωράφι δίπλα στο σπίτι. Τις επόμενες ημέρες επαναλαμβάνουν την περιγραφόμενη διαδικασία.

Πίστευαν επίσης ότι το ρείκι μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να προκαλέσει βροχή. Το αν θα το πιστέψει κανείς ή όχι – αυτό το αποφασίζει ο καθένας μόνος του. Οι θεραπευτικές ιδιότητες του ρεικιού είναι αναμφισβήτητο γεγονός, αποδεδειγμένο από την επιστήμη.

Φωτογραφία ρεικιού