Γεντιανή: φαρμακευτικές ιδιότητες και αντενδείξεις

Τα λεπτά μπλε, μωβ, κίτρινα καμπανούλια της γεντιανής ανθίζουν την άνοιξη ή το φθινόπωρο, προσκαλώντας τους βοτανολόγους σε μια βόλτα για το χρήσιμο φυτό. Οι φαρμακευτικές του ιδιότητες χρησιμοποιήθηκαν ήδη από τον 2ο αιώνα π.Χ., θεραπεύοντας την πανώλη με ριζώματα. Το υπέργειο μέρος εκτιμάται επίσης και χρησιμοποιείται σε πολλές λαϊκές συνταγές.

Πώς μοιάζει και πού φυτρώνει

Στην οικογένεια υπάρχουν συνολικά 400 είδη. Στην ευρωπαϊκή περιοχή απαντώνται 96 από αυτά. Έχουν κοινά χαρακτηριστικά, αλλά διαφέρουν σε μέγεθος και περίοδο ανθοφορίας. Οι πιο μικροί εκπρόσωποι δεν ξεπερνούν τα 20 εκατοστά, ενώ οι γίγαντες φτάνουν το 1,5 μέτρο. Πρόκειται κυρίως για ημίθαμνους με ίσια στελέχη και ισχυρά ριζώματα. Τα φύλλα είναι μακριά, λογχοειδή, με μια έντονη αύλακα στη μέση της λεπίδας.

Το στεφάνι του λουλουδιού είναι συνήθως χρωματισμένο σε μωβ, μπλε, κίτρινο ή λευκό. Στο εσωτερικό κυριαρχεί μια πιο σκούρα απόχρωση, η εξωτερική πλευρά είναι πιο ανοιχτή, και συχνά υπάρχουν ρίγες που εκτείνονται από τη βάση προς τις άκρες των πετάλων. Σε σύγκριση με το μήκος των στελεχών, τα άνθη είναι μεγάλα και μοιάζουν με καμπανούλια.

Το φάσμα εξάπλωσης καλύπτει σχεδόν ολόκληρη την υδρόγειο, εξαιρώντας τις βορειότερες περιοχές. Αλλά η γεντιανή, ή γορτσάφκα όπως λέγεται στη χώρα μας, αναπτύσσεται πιο εύκολα σε εύκρατα γεωγραφικά πλάτη. Μάλιστα, δεν φοβάται το υψόμετρο και τον αραιό αέρα, ανεβαίνοντας μερικές φορές στα 5.500 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Συχνά τη συναντά κανείς σε αλπικά λιβάδια, ως μέρος μικτής βλάστησης. Η γορτσάφκα σχεδόν δεν σχηματίζει ξέφωτα, συγκεντρώνοντας 3–4 θάμνους.

Ως φαρμακευτικό φυτό καλλιεργείται εδώ και πολύ καιρό σε φαρμακευτικούς κήπους, για να μην χρειάζεται να τρέχει κανείς για το θεραπευτικό υλικό στα βουνά και στις πλαγιές των λόφων. Έχει αρκετή διακοσμητικότητα, φυτεύεται μόνο του ή σε συνθέσεις λουλουδιών. Μπορεί κανείς να συνδυάσει ποικιλίες με διαφορετική περίοδο ανθοφορίας και να δημιουργήσει ένα παρτέρι που ανθίζει όλες τις εποχές, με ασυνήθιστα λεπτά καμπανούλια, αποκτώντας διπλό όφελος – αισθητική απόλαυση και εύκολη συλλογή του απαραίτητου υλικού.

Είδη

Υπάρχουν μονοετείς και πολυετείς ποικιλίες. Στην κηπουρική προτιμώνται τα πολυετή, ενώ στη φαρμακευτική πρακτική χρησιμοποιούνται μερικά βασικά είδη:

• Άστελη γεντιανή
• Ανοιξιάτικη γεντιανή
• Πνευμονική γεντιανή
• Δαυρική γεντιανή
• Σταυρόφυλλη γεντιανή
• Κίτρινη γεντιανή
• Μεγαλόφυλλη γεντιανή

Τα είδη είναι χαρακτηριστικά για διαφορετικές φυσικές συνθήκες, τα περισσότερα δεν φοβούνται τον παγετό και δεν απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή κατά την καλλιέργεια. Συλλέγονται σε φυσικές συνθήκες ή καλλιεργούνται σε εξοχικά και οικιακά οικόπεδα.

Σημαντικό: Μερικά είδη γεντιανής θεωρούνται σπάνια και απειλούμενα λόγω της ανθρώπινης οικονομικής δραστηριότητας.

Ανοιξιάτικη
Η πιο μικροσκοπική, φτάνει το πολύ 3–5 εκ. Στο ίσιο στέλεχος ανοίγει ένα έντονο μπλε λουλούδι. Το φυτό είναι πολυετές, δεν φοβάται τον παγετό, είναι ανεπιτήδευτο ως προς τις συνθήκες ανάπτυξης, έχει αναλγητική, βακτηριοκτόνο και ήπια ηρεμιστική δράση. Στις λαϊκές συνταγές χρησιμοποιούνται τα ριζώματα και τα φύλλα.

Αστελέχωτη
Το στέλεχος υψώνεται πάνω από το έδαφος κατά 9–10 εκ., το λουλούδι είναι μεγάλο, έντονα χρωματισμένο, σε σχήμα καμπάνας. Στην ίδια θέση αναπτύσσεται για αρκετά χρόνια, είναι ανθεκτική στους παγετούς.

Ενδιαφέρον: Μέσω αυτής μπορεί κανείς να προβλέψει τον καιρό, λίγες ώρες πριν από τη βροχή οι στεφάνες των λουλουδιών κλείνουν.

Πνευμονική
Το ύψος του φυτού είναι 60 εκ., ένα στέλεχος, μη διακλαδισμένο, στενά φύλλα που κάθονται πυκνά, τοποθετημένα σε συχνές βαθμίδες. Το λουλούδι σε σχήμα καμπάνας, βαθύ μπλε χρώμα. Στην κορυφή του στελέχους στο τέλος του καλοκαιριού ανοίγει 1, σπανιότερα 2 λουλούδια με χαρακτηριστικές γραμμώσεις στην εξωτερική πλευρά.

Στη λαϊκή ιατρική χρησιμοποιούνται τα υπέργεια μέρη και η ρίζα. Χρησιμοποιείται για την αποβολή παρασίτων από το έντερο, τη σταθεροποίηση του νευρικού συστήματος, τη μείωση των πόνων κατά την έμμηνο ρύση, την ομαλοποίηση του τόνου της μήτρας.

Δαουρική
Διαφέρει από τις άλλες με λουλούδια συγκεντρωμένα σε ταξιανθίες των 5–8 τεμαχίων. Τοποθετούνται σε 2–3 βαθμίδες σε ένα σχεδόν άφυλλο στέλεχος. Η μαζική ανθοφορία γίνεται τον Αύγουστο. Το μεγαλύτερο μέρος των φύλλων αναπτύσσεται από τη βασική ροζέτα. Περιβάλλουν το στέλεχος, το οποίο σπάνια ξεπερνά τα 40 εκ.

Τα αφεψήματα και τα εγχύματα από τις ρίζες και το υπέργειο μέρος έχουν αντιπυρετική, ανοσοδιεγερτική, αντιβακτηριακή δράση. Χρησιμοποιούνται για τους ρευματισμούς, τους μυϊκούς πόνους, για τη μείωση του πόνου κατά τους τραυματισμούς, την ανακούφιση από αγγειόσπασμους και κρίσεις ημικρανίας. Η καλή αντιική δράση επιτρέπει τη χρήση της κατά τη διάρκεια ιογενών επιδημιών γρίπης και ΟΡΒΙ (Οξείες ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού). Τα αφεψήματα συνιστώνται για άνδρες ως υποστηρικτικό μέσο σε περιόδους συνεχούς στρες και συναισθηματικής κόπωσης. Η τακτική χρήση της γεντιανής αποκαθιστά την ισχύ, επαναφέρει τον μηχανισμό της σεξουαλικής διέγερσης.

Σταυρόφυλλη
Μία από τις πιο πολύτιμες από την άποψη των βοτανολόγων. Στις συνταγές χρησιμοποιείται η ρίζα. Το φυτό προτιμά βραχώδεις πλαγιές, ανοιχτές ηλιόλουστες θέσεις. Αισθάνεται θαυμάσια σε γειτνίαση με άλλα λιβαδικά βότανα. Ο ημίθαμνος φτάνει σε ύψος τα 70 εκ. Χαρακτηρίζεται από μη διακλαδισμένα ίσια στελέχη με ισχυρή βασική ροζέτα φύλλων. Τα λουλούδια σχηματίζουν δέσμες στις μασχάλες των φύλλων. Αρχίζουν να ανοίγουν σχεδόν ταυτόχρονα, ξεκινώντας από τις κάτω βαθμίδες. Η ανθοφορία γίνεται το καλοκαίρι, από το δεύτερο μισό του Ιουνίου, η κάψα σπόρων σχηματίζεται τον Σεπτέμβριο.

Στη σύνθεση των ριζωμάτων περιλαμβάνονται αλκαλοειδή, πικρές ουσίες και αιθέρια έλαια. Το έγχυμα και το αφέψημά τους εφαρμόζονται σε προβλήματα του γαστρεντερικού συστήματος, καούρες, πολυαρθρίτιδες, αναιμία και κακή όρεξη. Οι λοσιόν και οι κομπρέσες τονώνουν την αναγέννηση σε υγρά και πυώδη τραύματα, η σκόνη σε συνδυασμό με άνθη χαμομηλιού είναι αποτελεσματική σε βλάβες του δέρματος.

Στην υπεριδρωσία των ποδιών εφαρμόζονται ριζώματα μαζί με θρυμματισμένο φλοιό δρυός.

Κίτρινη
Χρησιμοποιήθηκε στην Αρχαία Ελλάδα και τη Ρώμη για την ομαλοποίηση της πέψης, τα ριζώματα χρησιμοποιήθηκαν για τη θεραπεία της πανώλης και την πρόληψη εντερικών ασθενειών. Το πιο σπάνιο, υπό εξαφάνιση είδος, έχει καταχωρηθεί στο Κόκκινο Βιβλίο. Καλλιεργείται δύσκολα, στη φύση εξαφανίζεται, καθώς μπορεί να ζήσει μόνο σε συγκεκριμένα μέρη, τα οποία συχνά αξιοποιούνται από τον άνθρωπο.

Το πιο ψηλό είδος, φτάνει τα 1,5 μ., από το ρίζωμα ξεκινούν πολλά ισχυρά ίσια στελέχη. Το χρώμα των φύλλων είναι πράσινο με γαλαζωπή απόχρωση, στην επιφάνεια είναι καλά ορατές ανάγλυφες τοξοειδείς φλέβες. Τα κάτω συλλέγονται σε χνουδωτή ροζέτα, τα πάνω τοποθετούνται ανά δύο στο στέλεχος. Ανθίζει άφθονα, ξεκινώντας από το 3–4 έτος ζωής. Υπό ευνοϊκές συνθήκες ο ημίθαμνος ζει έως 50 χρόνια. Εκτιμάται το ρίζωμα, από αυτό παρασκευάζονται αφεψήματα, εγχύματα, εκχυλίσματα για αλοιφές.

Εφαρμόζεται ως απολυμαντικό, αντιικό, αντιβακτηριακό μέσο. Χρησιμοποιείται σε μονοσυστατικές συνταγές και μείγματα για γαστρίτιδα, αχυλία, διαταραχές της λειτουργίας της χοληδόχου κύστης και του ήπατος. Τα αφεψήματα από ριζώματα ενισχύουν το ανοσοποιητικό, επιταχύνουν την αναγέννηση, έχουν ηρεμιστική δράση. Συνιστώνται σε πνευμονικές παθολογίες, ουρολιθίαση, διαταραχές στη σεξουαλική σφαίρα.

Μεγαλόφυλλη
Εξαπλώνεται στη Σιβηρία, στην Άπω Ανατολή, στο Πριαμούριε. Εκτός από τις θεραπευτικές ιδιότητες, είναι μελιτοφόρο. Το όνομα αντανακλά πλήρως την εξωτερική εμφάνιση του φυτού. Τα φύλλα, σε αντίθεση με άλλα είδη, είναι πραγματικά μεγάλα, πολυάριθμα. Στο πλάτος φτάνουν τα 2,5–3 εκ., το μήκος μερικές φορές φτάνει τα 40 εκ. Πολλά από αυτά βρίσκονται στη βασική ζώνη, καθώς το στέλεχος τεντώνεται, με το ύψος ο αριθμός των φύλλων σταδιακά μειώνεται. Τα άνθη, αντίθετα, είναι μικρά, περίπου 2 εκ. σε διάμετρο, έντονου μπλε χρώματος με μωβ απόχρωση. Δημοφιλές ως καλλωπιστικό φυτό σε πολυεπίπεδα παρτέρια.

Για θεραπευτικούς σκοπούς χρησιμοποιούνται όλα τα μέρη του φυτού, αλλά μετά τη συλλογή διαχωρίζονται προσεκτικά σε υπέργειο τμήμα και ριζώματα, ξηραίνονται ξεχωριστά. Τα αφεψήματα βελτιώνουν την πέψη και την ισχύ, εφαρμόζονται ως αιμοστατικό και αντιβακτηριδιακό μέσο. Τα εγχύματα είναι καλά για τη ρύθμιση της εκκριτικής λειτουργίας του στομάχου, την εξάλειψη της παθογόνου χλωρίδας στο γαστρεντερικό σύστημα, τη βελτίωση της εντερικής περισταλτικής.

Εφαρμόζεται επίσης για τη θεραπεία πνευμονικών παθήσεων, υπέρτασης, νευρασθένειας, χρόνιας γαστρίτιδας.

Συλλογή και αποθήκευση

Η γεντιανή αναπτύσσεται σε μικρές συστάδες με μερικούς θάμνους. Για τη συλλογή, επιλέγεται μια θέση από το καλοκαίρι, διαλέγοντας ξέφωτα με τις πιο φυλλώδεις βασικές ροζέτες. Αν η καλλιέργεια γίνεται σε οικόπεδο, καλό είναι να φυτεύονται πολλά παρτέρια και να συλλέγεται η πρώτη ύλη εναλλάξ, αφήνοντας πάντα ένα μικρό μέρος για περαιτέρω ανάπτυξη.

Σημαντικό: τα φυτά έχουν φαρμακευτική δράση μόνο μετά από 3-4 χρόνια, τα νεότερα δεν έχουν ακόμη συσσωρεύσει το σύμπλεγμα ωφέλιμων ουσιών.

Στα περισσότερα είδη, τα πιο πολύτιμα συστατικά θεωρούνται τα ριζώματα μαζί με τις ρίζες. Για εκείνες τις ποικιλίες στις οποίες χρησιμοποιείται και το υπέργειο μέρος, συνιστάται η συλλογή σε δύο στάδια. Η πράσινη μάζα κόβεται εν μέρει κατά την ανθοφορία, και οι ρίζες ξεθάβονται το φθινόπωρο, μετά την έναρξη του μαρασμού των φύλλων.

Αφού ξεθαφτεί το ρίζωμα, το τινάζουμε καλά, κόβουμε τις λεπτές ρίζες και τα κατεστραμμένα μέρη, και μόνο τότε το πλένουμε σε πολλά νερά. Τα μικρά ριζώματα στεγνώνουν ολόκληρα, τα μακρύτερα κόβονται σε κομμάτια, και αυτά που έχουν φτάσει σε πάχος 2-3 εκ., είναι καλύτερα να τα χωρίσουμε κατά μήκος. Είναι πιο βολικό να στεγνώνουν σε θερμοκρασία 50 βαθμών. Για αυτό χρησιμοποιείται ηλεκτρικός στεγνωτήρας. Κατά τη φυσική ξήρανση, ξεκινά μια σταδιακή ζύμωση και ένα μέρος από τις ωφέλιμες πικρές ουσίες καταστρέφεται. Μπορείτε να αναγνωρίσετε τα ποιοτικά αποξηραμένα ριζώματα από μια ελαφριά μυρωδιά μελιού και βοτάνων και μια πολύ πικρή γεύση.

Η διάρκεια αποθήκευσης του έτοιμου υλικού είναι 3 χρόνια. Είναι καλύτερο μετά την ξήρανση να τοποθετήσετε τα ριζώματα σε ένα λινό σακουλάκι και να το κρεμάσετε σε ένα ξηρό και σκοτεινό μέρος, σημειώνοντας το έτος και τον μήνα συλλογής.

Χημική σύνθεση

Σε κάθε είδος η αναλογία ωφέλιμων ουσιών αλλάζει ελαφρώς, αλλά οι κοινές είναι:

• κατεχίνες;
• πηκτίνες;
• πικρές ουσίες;
• κόμμι;
• φλαβονοειδή·
• ρητίνες·
• βλέννας;
• ταννίνες·
• ιριδοειδή;
• σακχαρόζη;
• αιθέρια έλαια;
• λιπαρά οξέα;
• κουμαρίνες;
• γεντιανίνη;
• αλκαλοειδή·
• ασκορβικό οξύ.

Το χρώμα στη ρίζα το δίνουν οι χρωστικές ουσίες. Το επίπεδο της θεραπευτικής δράσης οφείλεται στην παρουσία πικρών γλυκοσιδίων που συγκεντρώνονται στο ρίζωμα.

Φαρμακευτικές ιδιότητες της γεντιανής

Αφεψήματα και εγχύματα του ριζικού μέρους χρησιμοποιούνται σε συνδυασμό με σύνθετη θεραπεία:

• σε χαμηλή όρεξη;
• στην αναιμία·
• αναιμία;
• αλλεργική διάθεση·
• αβιταμίνωση;
• σκορβούτο;
• βρογχίτιδα;
• χρόνιος βήχας;
• αδυναμία;
• χαμηλό επίπεδο ανοσίας και αργή αναγέννηση;
• πόνοι στις αρθρώσεις.

Αφεψήματα βοτάνων και ριζωμάτων χρησιμοποιήθηκαν με επιτυχία για τη θεραπεία της πανώλης και της ελονοσίας λόγω των αντιβακτηριακών και αντιφλεγμονωδών ιδιοτήτων τους. Η κίτρινη γεντιανή περιλαμβάνεται σε στομαχικά ελιξίρια, στο βάλσαμο Bittner, στη Σουηδική πικρία, στο Aflubin. Καταπλάσματα και κομπρέσες βοηθούν στην ανακούφιση από τον κνησμό και τον ερεθισμό στην κνίδωση, στα τσιμπήματα εντόμων, είναι αποτελεσματικά για τη θεραπεία μολυσμένων πληγών και κοψιμάτων.

Η κύρια κατεύθυνση χρήσης της γεντιανής είναι οι διαταραχές του πεπτικού συστήματος. Ανακουφίζει από σπασμούς λείων μυών, εξαλείφει τη δυσκοιλιότητα, τον μετεωρισμό και την καούρα, διεγείρει την έκκριση χολής και την έκκριση των πεπτικών αδένων.

Χρήση της γεντιανής στη λαϊκή ιατρική

Τα ριζώματα και τα φύλλα χρησιμοποιούνται τόσο για εσωτερική όσο και για εξωτερική χρήση, ανάλογα με το είδος και τη βαρύτητα της νόσου. Κυρίως παρασκευάζονται υδατικά εγχύματα, και σπανιότερα αλκοολούχα. Τα αφεψήματα διατηρούν τις ευεργετικές τους ιδιότητες μόνο για 24 ώρες, ακόμα και αν φυλάσσονται στο ψυγείο. Πρέπει να τα παρασκευάζετε σε μικρές ποσότητες και ό,τι περισσέψει θα πρέπει να το πετάξετε μετά από 24 ώρες. Η σκόνη από αποξηραμένο ρίζωμα διατηρείται καλύτερα και φυλάσσεται σε βάζο με καλά κλειστό καπάκι για προστασία από την υγρασία. Για κάθε κατηγορία ασθενειών υπάρχουν αποτελεσματικές και δοκιμασμένες στον χρόνο λαϊκές συνταγές.

Νευρική εξάντληση και χρόνια κόπωση

Για 200 ml νερού παίρνετε 2 κουταλιές της σούπας ξηρό υλικό, το βράζετε σε χαμηλή φωτιά μέχρι να κοχλάσει και το αφήνετε για 10 λεπτά. Στη συνέχεια το αφήνετε να κρυώσει, το σουρώνετε και το χωρίζετε σε 4 ίσα μέρη, τα οποία λαμβάνετε εντός 24 ωρών. Η θεραπεία διαρκεί τουλάχιστον 14 ημέρες.

Απώλεια όρεξης

Υπάρχουν δύο τρόποι λήψης: σε αφέψημα και σε σκόνη. Σε περίπτωση πλήρους απροθυμίας για φαγητό, συνιστάται να λαμβάνετε σκόνη στην άκρη του μαχαιριού 3 φορές την ημέρα, ξεπλένοντάς την με 100 ml χλιαρό νερό μισή ώρα πριν από το προγραμματισμένο γεύμα.

Για ηπιότερα συμπτώματα, είναι προτιμότερο να προτιμήσετε ένα αφέψημα από 1 φλιτζάνι νερό και 1 κουταλάκι του γλυκού υλικό. Ο χρόνος βρασμού σε σμάλτινη κατσαρόλα σε χαμηλή φωτιά είναι 10 λεπτά. Λαμβάνετε 20 ml, 15-20 λεπτά πριν από το γεύμα. Το υπόλοιπο το απορρίπτετε το βράδυ και την επόμενη ημέρα παρασκευάζετε νέα δόση.

Ρευματισμός, αρθρίτιδα, ουρική αρθρίτιδα

Ψιλοκομμένη αποξηραμένη ρίζα ρίχνεται σε 300 ml κρύο νερό και μετά το βρασμό βράζεται σε χαμηλή φωτιά για 15 λεπτά. Αφού το αφέψημα ηρεμήσει για 2 ώρες, το σουρώνετε και το μεταφέρετε σε μπουκάλι ή βάζο με καπάκι. Λαμβάνετε ίσες μερίδες 3 φορές την ημέρα. Η θεραπεία δεν προκαλεί εθισμό· με τακτική χρήση ανακουφίζει από τον πόνο των αρθρώσεων, μειώνει την ένταση των κρίσεων ουρικής αρθρίτιδας και αυξάνει την ευλυγισία και το εύρος κίνησης των άκρων και της οσφυϊκής μοίρας.

Υπεριδρωσία

Η μυρωδιά του ιδρώτα εξουδετερώνεται εύκολα με καθημερινά ποδόλουτρα από μείγμα 5 μερών ριζώματος γεντιανής και 3 μερών ψιλοκομμένου φλοιού δρυός. Το υλικό ρίχνεται σε 1 λίτρο νερό και βράζεται για τουλάχιστον 10 λεπτά. Το αφέψημα πρέπει να είναι χλιαρό, μόλις ανεκτό στο πόδι. Η διαδικασία γίνεται μέχρι να κρυώσει το υγρό. Σκουπίζετε τα πόδια με βαμβακερό ύφασμα και το βράδυ φοράτε κάλτσες από φυσικές ίνες. Μέσα σε 3-4 ημέρες εξαφανίζεται η μυρωδιά, και μετά από μία εβδομάδα θεραπείας η εφίδρωση μειώνεται σημαντικά. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, καλό είναι να μη χρησιμοποιείτε κάλτσες και καλσόν από συνθετικά υφάσματα.

Καούρα

Αντί για χάπια, είναι πολύ καλύτερο να λαμβάνετε πριν από το γεύμα ένα σφηνάκι βάμματος ρίζας σε κρασί ή βότκα. Το βάμμα παρασκευάζεται για 21 ημέρες από 1 κουταλιά της σούπας ψιλοκομμένο ρίζωμα σε 200 g υγρού.

Διάθεση

Είναι ιδιαίτερα ενοχλητική η εκδήλωσή του σε έναν ενήλικα, και είναι δύσκολο να την αντιμετωπίσετε. Για την ανακούφιση των εξωτερικών συμπτωμάτων παρασκευάζεται αφέψημα από μείγμα βοτάνων: αχίλλεια, ρίζες γεντιανής και ελέκαμπου σε ίσες ποσότητες. 15 g από το μείγμα ρίχνονται σε 500 ml νερό και βράζονται για 10-12 λεπτά. Λαμβάνεται μόνο ζεστό, πριν από το γεύμα, 1 κουταλιά της σούπας.

Καλλιέργεια της γεντιανής στον κήπο

Εκτός από τα φαρμακευτικά είδη, υπάρχουν και διακοσμητικές ποικιλίες εκπληκτικής ομορφιάς. Είναι καλό να τις συνδυάζετε, οπότε όταν αφαιρείτε μέρος των φαρμακευτικών φυτών, η εμφάνιση του παρτεριού δεν θα υποφέρει πολύ. Είναι ανεπιτήδευτα στις συνθήκες καλλιέργειας και πολύ εντυπωσιακά τα ακόλουθα είδη:

• επτάτμητη·
• κινέζικη διακοσμημένη·
• βλεφαροειδής·
• στικτή·
• στενόφυλλη.

Οι έμπειροι κηπουροί συμβουλεύουν να μην ασχολείστε με σπορόφυτα, αλλά να σπέρνετε την καλλιέργεια απευθείας στο έδαφος που έχει ζεσταθεί από τον ανοιξιάτικο ήλιο στις αρχές Μαΐου. Για τα είδη με ανοιξιάτικη περίοδο ανθοφορίας επιλέγονται σκιερά σημεία, για τα φθινοπωρινά – ηλιόλουστα. Τα μικρά σπέρματα σκορπίζονται στο προετοιμασμένο έδαφος και καλύπτονται ελαφρά με ένα πολύ λεπτό στρώμα άμμου.

Η φροντίδα του φυτού είναι ελάχιστη και συνίσταται σε έγκαιρο πότισμα, σκάλισμα και αφαίρεση ζιζανίων. Δεν χρειάζεται λίπανση με ειδικά σκευάσματα, αρκεί 3-4 φορές τη σεζόν να ποτίζετε με νερό τέφρας ή πολύ αδύναμο έγχυμα φλόμου. Στην ίδια θέση η γεντιανή μπορεί να αναπτυχθεί για 10-12 χρόνια. Το χειμώνα, σε περιοχές όπου πέφτει λίγο χιόνι και οι παγωνιές έρχονται απότομα και παρατεταμένα, η φυτεία με το φαρμακευτικό φυτό καλύπτεται με κλαδιά ελάτου.

Κατά την περίοδο της ανθοφορίας η γεντιανή είναι πιο ευάλωτη και απαιτητική στο πότισμα. Το καλύτερο είναι αν το χώμα στο παρτέρι της παραμένει συνεχώς ελαφρώς υγρό.

Μερικές φορές εμφανίζονται κηλίδες ή επικάλυψη στους θάμνους. Αυτά είναι σημάδια γκρίζας σήψης, καφέ κηλίδωσης ή σκουριάς.

Σημαντικό: το φυτό με σημάδια ασθένειας δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για φαρμακευτικούς σκοπούς.

Σε περίπτωση μικρής έκτασης προσβολής, γίνεται θεραπεία με μυκητοκτόνα· σε περίπτωση σημαντικής ζημιάς στην πράσινη μάζα, το φυτό θα πρέπει να καταστραφεί και η θέση ανάπτυξης να υποστεί επεξεργασία με διάλυμα ασβέστη.

Η γεντιανή δεν είναι απρόσβλητη από την εμφάνιση παρασίτων, και η πικρή γεύση του φυτού δεν αποτελεί σοβαρό εμπόδιο για αυτά. Στους θάμνους εμφανίζονται περιστασιακά θρίπες, αφίδες, γυμνοσάλιαγκες, νηματώδεις. Η καταπολέμηση τους γίνεται με ψεκασμό εντομοκτόνων. Ιδιαίτερα αποτελεσματικά είναι τα Φουφανόν, Ακτάρα, Καρμπόφος.

Πρέπει να ληφθεί υπόψη: το μεγαλύτερο μέρος των σκευασμάτων είναι δηλητηριώδη για τις μέλισσες, οπότε αν υπάρχει μελισσοκομείο κοντά, θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε παραδοσιακές μεθόδους.

Αντενδείξεις για τη χρήση

Εμπόδιο στη χρήση οποιουδήποτε είδους θα είναι η δυσανεξία στην πικρία, η εγκυμοσύνη και ο θηλασμός. Τα αφεψήματα και τα εγχύματα χρησιμοποιούνται με προσοχή σε περίπτωση πιθανών αλλεργικών αντιδράσεων. Για τον προσδιορισμό, είναι απαραίτητο να εφαρμόσετε λίγο σκεύασμα στο πίσω μέρος του χεριού. Εάν μέσα σε 2-3 ώρες παρατηρηθεί ερυθρότητα ή φαγούρα, τότε θα πρέπει να αποφύγετε αυτή τη θεραπεία. Η υψηλή αρτηριακή πίεση, το έλκος και η γαστρίτιδα με υπεροξύτητα σε στάδιο έξαρσης θεωρούνται επίσης αντενδείξεις.

Ένα χρήσιμο και όμορφο φυτό – η γεντιανή – θα γίνει στολίδι του κήπου και συγχρόνως ένα πράσινο φαρμακείο.

Φωτογραφία γεντιανής