Σαγγουισόρμπα: φαρμακευτικές ιδιότητες και αντενδείξεις

Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, στα χωράφια και στα ξέφωτα των δασών, συναντάμε ένα βότανο με σκούρα κόκκινα χνουδωτά σταχύδια, που συμπληρώνει ωραία κάθε ανθοδέσμη. Πρόκειται για την σαγγουισόρμπα, ένα φαρμακευτικό φυτό γνωστό για τις θεραπευτικές του ιδιότητες. Η σύγχρονη ιατρική χρησιμοποιεί τα χοντρά ριζώματα και τις ρίζες που εκφύονται από αυτά. Οι θεραπευτές διαφόρων λαών παίρνουν όλα τα μέρη αυτού του πολυετούς φυτού για την παρασκευή φαρμάκων.

Χημική σύνθεση

Τα ριζώματα του φυτού είναι πλούσια σε ωφέλιμες ουσίες. Περιέχουν περίπου 23% τανίνες, οι οποίες έχουν στυπτικές και πηκτικές ιδιότητες. Στη σάρκα της ρίζας υπάρχει 30% άμυλο, πολύ αιθέριο έλαιο, φυσικές χρωστικές, οργανικά οξέα (ελλαγικό, ασκορβικό, γαλλικό), φυσικές χρωστικές ουσίες. Το φυτό περιέχει σαπωνίνες – οργανικές γλυκοσίδες που δεν περιέχουν άζωτο και έχουν επιφανειοδραστικές ιδιότητες, και στερόλες. Η σαγγουισόρμπα περιέχει δεκάδες ωφέλιμα ιχνοστοιχεία και μακροστοιχεία, τα οποία απορροφώνται από τον ανθρώπινο οργανισμό (mg/g):

• αλουμίνιο (0,31);
• βάριο (5,70);
• βόριο (2,01);
• βανάδιο (0,12);
• σίδηρος (0,40);
• ιώδιο (0,10);
• ασβέστιο (23,20);
• κοβάλτιο (0,04);
• κάλιο (5,80);
• μαγνήσιο (2,90);
• μαγγάνιο (0,47);
• χαλκός (0,59);
• νικέλιο (1,15);
• μόλυβδος (0,06);
• σελήνιο (1,39);
• στρόντιο (6,14);
• χρώμιο (0,03);
• ψευδάργυρος (1,02).

Η ικανότητα να συσσωρεύει σελήνιο, στρόντιο, νικέλιο και βάριο σε υψηλές συγκεντρώσεις καθιστά τη φαρμακευτική σαγγουισόρμπα ένα μοναδικό φυτό ανάμεσα σε άλλα ποώδη είδη.

Πώς μοιάζει και πού φυτρώνει

Η φαρμακευτική σαγγουισόρμπα ονομάζεται επίσης αδενική ή φαρμακευτική. Στα λατινικά το φυτό ονομάζεται Sanguisorba officinalis, γεγονός που αντικατοπτρίζει τις θεραπευτικές του ιδιότητες. Το Sanguis μεταφράζεται ως «αίμα» και το sorbere ως «απορρόφηση», «ρόφηση», «ρουφώ».

Το γένος της σαγγουισόρμπας ανήκει στην οικογένεια Rosaceae (Ροδοειδή). Στη ρωσική γλώσσα, το βότανο έχει διάφορες ονομασίες, πολλές από τις οποίες εμφανίστηκαν πριν από εκατοντάδες και χιλιάδες χρόνια. Στις ρωσικές περιοχές, το φυτό ονομάζεται μπετρένετς, γιάλοβοϊ ζολότνικ, κρασνογκολόβνικ, ριαμπίννικ, τσερνογκόλκα, κροβοσόσκα, σαμπίνα και άλλες δύο δεκάδες λέξεις.

Η αίμαξις η φαρμακευτική έχει οριζόντιο, παχύ, ξυλώδες ρίζωμα μήκους περίπου 12 εκ. Από αυτό εκφύονται ινώδεις, λεπτές πλάγιες ρίζες. Το μήκος τους φτάνει μερικά εκατοστά. Προς τα πάνω από το ρίζωμα εκφύεται ένας βλαστός καλυμμένος με ξυλώδη φλοιό. Από αυτόν αναπτύσσεται το στέλεχος.

Το στέλεχος είναι συνήθως μονό, όρθιο, ποώδες, γυμνό, με κάθετες «πλευρές». Το εσωτερικό του στελέχους είναι κοίλο, σωληνωτό. Στο μεσαίο και ανώτερο τμήμα διακλαδίζεται σε μερικούς επιπλέον βλαστούς. Η φαρμακευτική αίμαξις φτάνει σε ύψος 35–100 εκ.

Στην περιοχή του βασικού ρόδακα φυτρώνουν μακριά φύλλα (από 7 έως 25 τεμάχια). Έχουν έντονο πράσινο χρώμα την άνοιξη, αλλά κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού μαραίνονται και γίνονται καφέ. Στο μεσαίο και ανώτερο τμήμα του στελέχους η αίμαξις βγάζει επιμήκη, επιμήκη, ωοειδή φυλλάρια, 7–11 σε κάθε μίσχο. Έχουν πυκνό σκούρο πράσινο χρώμα στην πάνω πλευρά και θαμπό γλαυκό στην κάτω. Οι οδοντωτές άκρες των φυλλαρίων μοιάζουν με λεπίδα πριονιού.

Η φαρμακευτική αίμαξις αρχίζει να ανθίζει στα μέσα του καλοκαιριού και τελειώνει τον Αύγουστο. Οι χρόνοι και η διάρκεια εξαρτώνται από την περιοχή ανάπτυξης: σε ορεινές περιοχές η ανθοφορία αρχίζει αργότερα και τελειώνει νωρίτερα από ό,τι στις πεδιάδες. Τα άνθη του φυτού είναι ιδιόμορφα, δεν μοιάζουν καθόλου με τριαντάφυλλο, αν και το Sanguisorba ανήκει στην αντίστοιχη οικογένεια. Πρόκειται για σκούρες κόκκινες, σκούρες πορφυρές κεφαλές, που βρίσκονται στις άκρες μακριών ανθοφόρων στελεχών. Οι ανθοφόροι βλαστοί είναι συνήθως επιμήκεις, σε ορισμένα είδη σχηματίζονται σταχυόμορφες ταξιανθίες.

Οι κεφαλές αποτελούνται από πολλά μικρά άνθη μήκους 1 έως 3 εκ. Τα άνθη σχηματίζονται από τέσσερα σέπαλα και ισάριθμους στήμονες, ενώ τα πέταλα της στεφάνης απουσιάζουν. Η ωοθήκη σχηματίζεται στο κάτω μέρος του υπέρου.

Οι καρποί του φυτού είναι στρογγυλοί καφέ «ακένια» μήκους 2,5–3,5 χιλ. Ωριμάζουν πλήρως στα τέλη Αυγούστου – αρχές Σεπτεμβρίου.

Πού φύεται
Η εξάπλωση της αίμαξης είναι εκτεταμένη. Το φυτό είναι ευρέως διαδεδομένο σε όλη την Ευρώπη, στην εύκρατη ζώνη της Ασίας, σε δασικές και δασοστεπικές περιοχές της Βόρειας Αμερικής. Για άνετη ανάπτυξη η αίμαξις χρειάζεται δασικά ξέφωτα και παρυφές, θάμνους, ξηρά λιβάδια και υγρά λιβάδια. Το φυτό ευδοκιμεί σε υγρές όχθες ποταμών, πηγών και βάλτων. Σε ερημικές περιοχές όμως δεν επιβιώνει.

Η αίμαξις συναντάται σχεδόν σε όλες τις περιοχές της ευρωπαϊκής Ρωσίας. Το φυτό μπορεί να δει κανείς στην εύκρατη ζώνη της Σιβηρίας και του Πριμόριε, σε δάση και σε χορταρώδεις πλαγιές των βουνών του Καυκάσου.

Είδη

Στη φύση φύονται 12 είδη Sanguisorba. Η δομή του ριζικού συστήματος και του υπέργειου τμήματος είναι περίπου ίδια. Αλλά διαφέρουν σημαντικά η όψη και το μέγεθος των φύλλων, καθώς και η μορφή, το σχήμα, το μήκος και το χρώμα των ταξιανθιών. Τα πιο διαδεδομένα είδη άγριας αίμαξης είναι τα εξής:

• η αδενώδης·
• η αλπική·
• η του Σίτκα·
• η καναδική·
• η μικρανθής·
• η λεπτόφυλλη·
• η του Χακουσάν·
• η υπέροχη·
• η αμβλεία.

Το αδενώδες αιματόχορτο είναι ευρέως διαδεδομένο στις περιοχές της Άπω Ανατολής. Διακρίνεται για την κοκκινωπή, «σκουριασμένη» χνουδωτή υφή του, αλλά κατά τα άλλα είναι εντελώς πανομοιότυπο με το φαρμακευτικό.

Το αιματόχορτο Χακουσάν είναι διαδεδομένο στο ιαπωνικό αρχιπέλαγος, σε ορεινές περιοχές και κατά μήκος ποταμών. Ο θάμνος μεγαλώνει έως 80 εκ. και παράγει πολύ πλούσιες, όμορφες ταξιανθίες. Στην κορύφωση της ανθοφορίας, οι πανικοί γέρνουν από το βάρος τους. Τα φύλλα του αιματόχορτου Χακουσάν είναι πλατιά, οι ταξιανθίες είναι έντονα ροζ, καλυμμένες με μακριές, όρθιες χνουδωτές στήμονες.

Το αλπικό αιματόχορτο συναντάται σε ορεινά λιβάδια της Μογγολίας, της Κεντρικής Ασίας και της Σιβηρίας (Δυτικά, Ανατολικά Σαγιάν). Αυτή η ποικιλία έχει μακριές, κρεμαστές ταξιανθίες με πρασινωπό, κιτρινοπράσινο χρώμα, μερικές φορές με κοκκινωπή απόχρωση στα άκρα των σεπάλων. Ο θάμνος μεγαλώνει σε ύψος 45–80 εκ. Τα φύλλα του αλπικού αιματόχορτου αναπτύσσονται αργά, στην αρχή της ανθοφορίας το μήκος τους δεν ξεπερνά τα 2,5–3 εκ., και σε ένα μήνα επιμηκύνονται σε 7–8 εκ.

Το είδος Σιχτίνσκαγια συναντάται σε αλπικά λιβάδια των οροσειρών της Άπω Ανατολής. Αυτό το αιματόχορτο μοιάζει με το αλπικό, αλλά μεγαλώνει σε ύψος έως 1,5 μ. Οι ταξιανθίες αυτού του είδους είναι πρασινολευκές, μεγάλες, έως 12 εκ. μήκος και έως 2 εκ. πάχος. Στο τέλος της ανθοφορίας, οι πανικοί επιμηκύνονται και γέρνουν.

Το καναδικό αιματόχορτο μεγαλώνει έως 2 μ. Συναντάται σε υγρά ξέφωτα, υγρά λιβάδια της βορειοαμερικανικής ηπείρου. Είναι ένα όμορφο φυτό με όρθιους, ισχυρούς μίσχους και μεγάλες λευκές ταξιανθίες.

Το αμβλύ αιματόχορτο φύεται σε ορεινές περιοχές της Ιαπωνίας. Μεγαλώνει έως 1 μ. και ανθίζει με έντονα ροζ ταξιανθίες. Η ποικιλία του αμβλέος αιματόχορτου – η ποικιλία Άλμπα, η οποία δίνει μακριές κατάλευκες ταξιανθίες.

Το μικρανθές αιματόχορτο είναι διαδεδομένο στην Ιαπωνία, τη βορειοανατολική Κίνα και τη ρωσική Άπω Ανατολή, κυρίως σε υγρές κοιλάδες ποταμών. Αυτό το είδος έχει στενά, μακριά φύλλα πλάτους 6–10 εκ. Κατά την περίοδο ανθοφορίας, το φυτό καλύπτεται από μεγάλο αριθμό μακριών λευκών ταξιανθιών. Το μήκος των πανικών φτάνει τα 7 εκ. και άνω. Το μέσο ύψος του θάμνου είναι 100 εκ.

Το λεπτόφυλλο αιματόχορτο είναι ένα υβρίδιο που προκύπτει από διασταύρωση του μικρανθούς και του φαρμακευτικού είδους. Το φυτό φτάνει σε ύψος 180 εκ. Κατά την περίοδο ανθοφορίας, ο θάμνος καλύπτεται από πλούσιους, επιμήκεις πανικούς ροζ χρώματος. Δεν αναγνωρίζεται πάντα ως ξεχωριστό είδος, αλλά το υβρίδιο έχει συμπεριληφθεί στο εγχειρίδιο «Χλωρίδα της ΕΣΣΔ» με δική του ονομασία.

Το μεγαλοπρεπές αιματόχορτο κατοικεί στη ρωσική Άπω Ανατολή. Αυτό το είδος φύεται σε βράχους, σε αυθεντικές εξόδους ασβεστολίθου. Σε σύγκριση με τους υγρόφιλους «συγγενείς» του, αυτό το αιματόχορτο είναι κοντό, ο θάμνος σπάνια ξεπερνά τα 30–50 εκ. Τα φύλλα του φυτού είναι πρασινωπά, γλαυκά. Κατά την άφθονη ανθοφορία, ο θάμνος καλύπτεται πυκνά από χνουδωτούς, τριχωτούς πανικούς ροζ χρώματος.

Συλλογή και αποθήκευση

Το άγριο αιματόχορτο συλλέγεται σε περιοχές όπου το φυτό είναι ευρέως διαδεδομένο. Αυτές είναι το Ταταρστάν, το νότιο και κεντρικό Ουράλ και ορισμένες περιοχές της Σιβηρίας. Πρώτη ύλη είναι τα ριζώματα και οι ρίζες που εκφύονται από αυτά.

Για τη συλλογή επιλέγονται υγιείς, γεροί θάμνοι ηλικίας πέντε ετών και άνω. Μερικοί βοτανολόγοι συνιστούν να σκάβουν τις ρίζες στην ακμή της ανθοφορίας, όταν οι ταξιανθίες γίνονται σκούρες κόκκινες, άλλοι – μετά το τέλος της περιόδου ανθοφορίας, όταν αρχίζουν να ωριμάζουν οι σπόροι.

Στην άγρια φύση δεν σκάβουν όλες τις ρίζες χωρίς διάκριση, σε 10 τετραγωνικά μέτρα αφήνουν 1–2 φυτά, ώστε το είδος να ανανεώνεται. Δεν επιτρέπεται η συλλογή ριζωμάτων στο ίδιο σημείο κάθε χρόνο. Οι βιολόγοι συνιστούν επαναληπτική συλλογή στη συγκεκριμένη περιοχή μία φορά κάθε 10 χρόνια, διαφορετικά ο πληθυσμός δεν θα αποκατασταθεί και τα ριζώματα των νέων φυτών θα είναι λεπτά.

Οι ρίζες σκάβονται με φτυάρι με αιχμηρή, στρογγυλεμένη λεπίδα. Σκάβουν σε απόσταση 15–20 εκ. από το στέλεχος, βυθίζοντας το εργαλείο στο μήκος της λεπίδας. Εάν σκάβετε πιο κοντά, μπορείτε να κόψετε τις πλαϊνές ρίζες και να καταστρέψετε την κεντρική, καθώς το ριζικό σύστημα του φυτού είναι οριζόντιο.

Από το χαλαρωμένο χώμα επιλέγουν με τα χέρια το ριζικό τμήμα. Στη συνέχεια κόβουν το στέλεχος και τινάζουν απαλά τα συσσωματώματα χώματος. Οι ρίζες πλένονται σε καθαρό κρύο νερό, στη συνέχεια κόβονται σε κομμάτια μήκους 15–20 εκ. και τοποθετούνται για στέγνωμα. Κατά την επαφή με τον αέρα, οι τομές οξειδώνονται γρήγορα και σκουραίνουν, γι' αυτό για την ξήρανση ετοιμάζονται αρκετά μεγάλα κομμάτια. Αρχικά, το υλικό αερίζεται (μαραίνεται) κάτω από στέγαστρο, σε καλά αεριζόμενο σημείο. Στις ρίζες δεν πρέπει να πέφτει βρόχινο νερό.

Στη συνέχεια τοποθετούνται σε μόνιμο σημείο ξήρανσης. Οι υψηλές θερμοκρασίες δεν καταστρέφουν τα ευεργετικά συστατικά που περιέχονται στο φυτό. Επομένως, το υλικό μπορεί να ξηρανθεί σε φούρνο (θερμοκρασία 40–50 βαθμών), σε στεγνωτήριο φρούτων και κάτω από τις ηλιακές ακτίνες. Δεν επιτρέπεται η ξήρανση σε σχάρα πάνω από ανοιχτή φωτιά, σε μεταλλικό φύλλο ή ταψί. Εάν οι ρίζες μαυρίσουν ή απανθρακωθούν, το φυτό θα χάσει τις θεραπευτικές του ιδιότητες.

Οι ρίζες θεωρούνται στεγνές αν δεν λυγίζουν αλλά σπάνε. Το υλικό δεν έχει οσμή και έχει συγκεκριμένη στυφή γεύση. Το έτοιμο προϊόν φυλάσσεται σε λινά σακουλάκια, χάρτινες σακούλες ή κουτιά, σε κανονική θερμοκρασία (δωματίου), μακριά από άμεσο ηλιακό φως. Η διάρκεια ζωής του υλικού είναι 5 χρόνια.

Φαρμακευτικές ιδιότητες της σαγγουισόρμπας

Οι θεραπευτικές ιδιότητες της Κροβοχλέμπκας οφείλονται σε δεκάδες ευεργετικές ουσίες που περιέχονται στις ρίζες. Θεραπευτικές ιδιότητες έχει και το υπέργειο πράσινο μέρος.

1. Οι τανίνες (δεψικές ουσίες) που υπάρχουν στις ρίζες του φυτού έχουν αιμοστατική και στυπτική δράση. Αντιδρούν με τις πρωτεΐνες, προκαλώντας την πήξη τους. Έτσι, στην επιφάνεια των πληγών και των βλεννογόνων σχηματίζεται ένα προστατευτικό, αδιάβροχο φιλμ, δηλαδή γίνεται δέψη, και τα αγγεία στενεύουν.
2. Η αποτελεσματική αντισηπτική δράση του φυτού οφείλεται στη σύνθετη δράση των ουσιών. Η Κροβοχλέμπκα έχει θανατηφόρα επίδραση σε μια σειρά μικροοργανισμών.
3. Οι ουσίες που περιέχονται στις ρίζες έχουν αντιφλεγμονώδη και αναλγητική δράση στον οργανισμό. Το φάρμακο επηρεάζει αποτελεσματικά τον βλεννογόνο του εντέρου, αναστέλλει τους σπασμούς, επιβραδύνει την περισταλτική κίνηση και ανακουφίζει από τον πόνο.
4. Χάρη στη μεγάλη ποσότητα μικρο- και μακροστοιχείων, και στην παρουσία ωφέλιμων οργανικών οξέων, η φυτική πρώτη ύλη χρησιμοποιείται ως γενικό τονωτικό, υγειονοποιητικό και αναζωογονητικό παρασκεύασμα.
5. Τα οργανικά οξέα διασπούν ενεργά τα λίπη και συμβάλλουν στη διατήρηση της βέλτιστης υδατο-αλατούχου ισορροπίας.
6. Το ασκορβικό οξύ (βιταμίνη C) είναι ένα ενεργό αντιοξειδωτικό, που συμμετέχει σε πολλές βιοχημικές διαδικασίες του οργανισμού, στη σύνθεση ορμονών, στην αναγέννηση ιστών. Αυτή η ουσία ενισχύει τα τριχοειδή αγγεία και συμμετέχει στη σύνθεση κολλαγόνου, στον μεταβολισμό της χοληστερόλης. Το ασκορβικό οξύ είναι μια αντι-αλλεργική και αντιφλεγμονώδης ουσία που ενεργοποιεί την παραγωγή κολλαγόνου και βελτιώνει τη λειτουργία του ήπατος.
7. Το άμυλο βρίσκεται στα ριζώματα σε μεγάλη ποσότητα. Αυτή η ουσία έχει μια περιβλητική επίδραση στους ιστούς και στους βλεννογόνους. Το άμυλο είναι ένα διεγερτικό για την παραγωγή ινσουλίνης, και επίσης μειώνει την περιεκτικότητα της «κακής» χοληστερόλης.
8. Οι στερίνες (παράγωγα στεροειδών) μειώνουν τις εκδηλώσεις αλλεργικών αντιδράσεων και ελέγχουν την όρεξη. Αυτές οι ουσίες είναι υπεύθυνες για την ομαλή λειτουργία της καρδιάς.
9. Οι καροτίνες συμμετέχουν στις μεταβολικές διαδικασίες, ομαλοποιώντας ορισμένες χημικές αντιδράσεις. Αυτές οι ουσίες διεγείρουν την αποκατάσταση του οστικού ιστού.
10. Το αιθέριο έλαιο της κροβοχλέμπκας ηρεμεί το νευρικό σύστημα και βελτιώνει τον μεταβολισμό.
11. Τα μικρό- και μακροστοιχεία συμμετέχουν στη λειτουργία όλων των συστημάτων του οργανισμού και στις μεταβολικές διαδικασίες. Αυτές οι ουσίες είναι σημαντικές για την ορθή λειτουργία των εσωτερικών οργάνων.

Η επίσημη ιατρική αναγνωρίζει τις θεραπευτικές ιδιότητες των ριζών της κροβοχλέμπκας. Οι γιατροί συνταγογραφούν στους ασθενείς αφεψήματα, εγχύματα, εκχυλίσματα και άλλα σκευάσματα.

Οι στυπτικές ιδιότητες επιτρέπουν την επιτυχή χρήση της κροβοχλέμπκας για εντερικές αιμορραγίες που προκύπτουν από δηλητηριάσεις και ορισμένες μολυσματικές ασθένειες, αιμορροΐδες. Μαζί με φαρμακευτικά σκευάσματα, η κροβοχλέμπκα ενδείκνυται για πνευμονικές αιμορραγίες, όταν έχει τελειώσει η περίοδος παροξυσμού.

Η κροβοχλέμπκα καταστρέφει την αμοιβάδα της δυσεντερίας, τη σαλμονέλλα, τα βακτήρια της ομάδας τυφοπαρατύφου, το Escherichia coli (κολοβακτήριο). Είναι ενεργή κατά των βακτηρίων που προκαλούν ουλίτιδα και στοματίτιδα, και είναι κατάλληλη για την επεξεργασία τροφικών ελκών.

Τα παρασκευάσματα από τις ρίζες του φυτού καταστέλλουν το αντανακλαστικό του εμετού, ασκούν αντισπασμωδική δράση. Συνιστώνται για εσωτερική και εξωτερική χρήση στη θεραπεία εγκαυμάτων, για το πλύσιμο πληγών. Τα διαλύματα και τα εγχύματα συνιστώνται για τη θεραπεία φλεγμονωδών οφθαλμικών παθήσεων (βλεφαρίτιδα, επιπεφυκίτιδα). Η κροβοχλέμπκα έχει στυπτική δράση, συνιστάται για τη θεραπεία διαρροϊκών συνδρόμων (διάρροιας).

Το φυτό έχει θεραπευτική δράση σε διαταραχές της πέψης που προκαλούνται από διάφορες αιτίες, συμπεριλαμβανομένων της παραβίασης του διατροφικού καθεστώτος, της δυσπεψίας, της γαστρίτιδας. Η κροβοχλέμπκα συνταγογραφείται από το στόμα για κολίτιδα, φλεγμονή της ουροδόχου κύστης, για λαμβλίαση, φλεγμονώδεις νεφρικές παθήσεις.

Για γυναίκες

Η Κροβοχλέμπκα έχει αποδειχθεί αποτελεσματική ως συμπληρωματικό μέσο για τη θεραπεία γυναικολογικών παθήσεων. Οι στυπτικές και βακτηριοκτόνες ιδιότητες του φυτού επιτρέπουν τη χρήση αυτοσχέδιων σκευασμάτων σε μητριαία, άφθονη εμμηνορροϊκή αιμορραγία, καθώς και σε πόνους κατά τις «κρίσιμες ημέρες». Λαμβάνονται από το στόμα, με τη μορφή εγχύσεων ή αφεψημάτων. Τα σκευάσματα συστέλλουν τα αγγεία και συσπούν τη μήτρα.

Τα σκευάσματα με βάση την Κροβοχλέμπκα χρησιμοποιούνται για τη διάβρωση του τραχήλου και το ινομύωμα της μήτρας. Για τη θεραπεία γίνεται πλύση. Τα αφεψήματα και τα εγχύματα λαμβάνονται επίσης από το στόμα για την πρόληψη του ινομυώματος.

Η Κροβοχλέμπκα χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της βακτηριακής κολπίωσης. Πρόκειται για μια μη φλεγμονώδη πάθηση, κατά την οποία αλλάζει η σύνθεση της μικροχλωρίδας. Για τη θεραπεία εφαρμόζεται πλύση. Με τον ίδιο τρόπο χρησιμοποιείται το σκεύασμα στη θεραπεία της τριχομοναδικής κολπίτιδας (μαζί με φάρμακα).

Για άνδρες

Στον κατάλογο των ανδρικών παθήσεων υπάρχουν πολλές ασθένειες που συνοδεύονται από φλεγμονή. Σε αυτή την περίπτωση, ο γιατρός μπορεί να συστήσει τη λήψη σκευασμάτων από Κροβοχλέμπκα. Αυτά είναι, για παράδειγμα, η οξεία και χρόνια προστατίτιδα. Στην περίπτωση «καθολικών» παθήσεων, άνδρες και γυναίκες χρησιμοποιούν την Κροβοχλέμπκα με τον ίδιο τρόπο.

Στην εγκυμοσύνη

Οι έγκυες γυναίκες δεν πρέπει να λαμβάνουν θεραπεία με Κροβοχλέμπκα. Τα εγχύματα και τα αφεψήματα δρουν ως αντισπασμωδικά, γεγονός που μπορεί να περιπλέξει την πορεία της εγκυμοσύνης. Οι θηλάζουσες μητέρες θα πρέπει επίσης να απομακρύνουν την Κροβοχλέμπκα από το φαρμακείο τους. Οι τανίνες και οι αιθέρες μπορεί να αλλάξουν τη γεύση του γάλακτος και να υποβαθμίσουν την ποιότητά του, με αποτέλεσμα το μωρό να αρνηθεί το στήθος.

Για παιδιά

Με την Κροβοχλέμπκα μπορούν να θεραπευτούν ακόμη και βρέφη κάτω του ενός έτους. Αλλά πριν από τη χρήση του φυτικού σκευάσματος, πρέπει να συμβουλευτείτε έναν παιδίατρο.

1. Η Κροβοχλέμπκα μπορεί να χορηγηθεί σε παιδιά με εντερικές λοιμώξεις (δυσεντερία, μόλυνση από βακτήρια της ομάδας τυφοπαρατυφοειδούς).
2. Τα αφεψήματα Κροβοχλέμπκας συνταγογραφούνται για τη θεραπεία διάρροιας (τοξικής, γαστρογενούς) και εντερίτιδας.
3. Τα φυτικά θεραπευτικά διαλύματα ενδείκνυνται για την ουλίτιδα, τη στοματίτιδα, και με αυτά γίνεται έκπλυση της στοματικής κοιλότητας και των ούλων. Για τα ούλα είναι καλύτερο ένα έγχυμα ισχυρής συγκέντρωσης.
4. Ο γιατρός μπορεί να συνταγογραφήσει Κροβοχλέμπκα, εάν το παιδί παρουσιάζει σπασμούς, εντερικούς κολικούς.
5. Με αφέψημα της ρίζας συνιστάται η επεξεργασία γρατσουνιών, εγκαυμάτων, ελκών, πληγών που επουλώνονται δύσκολα.

Στο παρελθόν, το άρωμα της ανθισμένης Κροβοχλέμπκας θεωρούνταν θεραπευτικό. Τον 17ο αιώνα, συνιστούσαν στα παιδιά με νευρολογικές παθήσεις να το εισπνέουν απευθείας στο χωράφι.

Η σαγγουισόρμπα στη λαϊκή ιατρική

Η λαϊκή ιατρική θεραπεύει πολλές ασθένειες με την Κροβοχλέμπκα. Οι θεραπευτές διατηρούν και μεταδίδουν από γενιά σε γενιά συνταγές αφεψημάτων, εγχύσεων, αλοιφών, σκονών και άλλων σκευασμάτων που παρασκευάζονται από αυτό το φυτό.

Έγχυμα για πλύση σε διάβρωση και ινομύωμα

Μισό φλιτζάνι αποξηραμένης ρίζας περιχύνεται με βραστό νερό (700–800 ml). Το δοχείο κλείνεται και το μείγμα αφήνεται να εγχυθεί για τουλάχιστον 4 ώρες. Στη συνέχεια, το διάλυμα στραγγίζεται προσεκτικά μέσω υφάσματος και γίνεται πλύση. Η συχνότητα της διαδικασίας συμφωνείται με τον γιατρό.

Αφέψημα για φλεγμονή των ματιών

Τα φλεγμονώδη βλέφαρα και ο κερατοειδής αντιμετωπίζονται με κρύο αφέψημα. Μια κουταλιά της σούπας ψιλοκομμένα ριζώματα ρίχνονται σε ένα ποτήρι νερό, βράζονται σε χαμηλή φωτιά για ένα τέταρτο της ώρας. Στη συνέχεια καλύπτονται με καπάκι, ψύχονται και διηθούνται μέσα από πολλά στρώματα υφάσματος. Στο διάλυμα δεν πρέπει να επιπλέουν σωματίδια ρίζας, που μπορεί να τραυματίσουν τα μάτια κατά τις διαδικασίες. Εάν χρειάζεται, η διήθηση επαναλαμβάνεται αρκετές φορές. Τα μάτια πλένονται αρκετές φορές την ημέρα με ένα κομμάτι βαμβάκι ή ένα βαμβάκι. Σε αυτή τη συνταγή, μαζί με το σαγκουισόρβα, μπορείτε να βράσετε φασκόμηλο.

Για τη διακοπή της αιμορραγίας στις γυναίκες

Γεμίζουν μισό βάζο λίτρου με ψιλοκομμένα αποξηραμένα ριζώματα. Το δοχείο γεμίζεται μέχρι πάνω με βότκα (αλλά καλύτερα να χρησιμοποιείται ιατρικό οινόπνευμα 70% αλκοόλης). Το παρασκεύασμα αφήνεται σε δροσερό, σκοτεινό μέρος για τουλάχιστον 2 μήνες (μπορεί να διατηρηθεί και τρεις). Η θεραπεία πραγματοποιείται ως εξής: 5 φορές την ημέρα, πίνετε 30–40 σταγόνες του βάμματος (μετά το φαγητό).

Φάρμακο για τις αιμορροΐδες (αφέψημα)

Σε μια κούπα, βράζουν ένα ποτήρι νερό και ρίχνουν μια κουταλιά ψιλοκομμένες ρίζες σαγκουισόρβας. Τα συστατικά ανακατεύονται και το αφέψημα αφήνεται να βράσει για άλλη μισή ώρα. Το παρασκεύασμα σκεπάζεται με καπάκι και σιγοβράζει για 3 ώρες, στη συνέχεια στραγγίζεται μέσα από ύφασμα ή πολλά στρώματα γάζας. Το αφέψημα προστίθεται σε οποιαδήποτε ποσότητα σε ένα ζεστό καθιστικό μπάνιο και λαμβάνεται επίσης από το στόμα (με άδειο στομάχι, μία κουταλιά της σούπας την ημέρα).

Φάρμακο για τα σκουλήκια

Αυτή η παλιά θεραπεία είναι αποτελεσματική για την αποβολή των σκουληκιών. Σε μια κούπα μισού λίτρου με ζεστό νερό, βάζουν ένα σφηνάκι θρυμματισμένων ριζωμάτων (χωρίς πάνω). Το παρασκεύασμα τοποθετείται σε χαμηλή φωτιά και βράζει για ένα τέταρτο της ώρας. Στη συνέχεια ψύχεται και στραγγίζεται. Το διάλυμα πίνεται το πρωί, σε τέσσερις δόσεις (πριν από το φαγητό). Η ιστορία έχει διατηρήσει πληροφορίες ότι τον 16ο αιώνα αυτό το βότανο χρησιμοποιήθηκε για να απαλλάξει τα άλογα από σκουλήκια.

Ανακουφιστική κομπρέσα

Για την παρασκευή της κομπρέσας θα χρειαστείτε ένα φλιτζάνι φρέσκα, ψιλοκομμένα φύλλα σαγκουισόρβας. Το χειμώνα μπορούν να αντικατασταθούν με αποξηραμένο φυλλώδες υλικό (θα χρειαστούν μερικά κουταλάκια του γλυκού). Το προετοιμασμένο βότανο απλώνεται σε γάζα και δένεται κόμπο. Η γάζα βυθίζεται για ένα λεπτό σε νερό που μόλις έβρασε, στη συνέχεια τοποθετείται σε ένα καθαρό πιάτο και ψύχεται σε άνετη θερμοκρασία. Η κομπρέσα τοποθετείται στην πάσχουσα άρθρωση ή μυ και έπειτα καλύπτεται με μια πετσέτα. Η κομπρέσα διατηρείται για μία ώρα ή περισσότερο.

Η ίδια κομπρέσα έχει αναγεννητική δράση μετά από ηλιακά εγκαύματα.

Εντριβή

Αυτό το σπιτικό παρασκεύασμα είναι καλό για τη μείωση του πόνου στις αρθρώσεις και τους μυς, καθώς και ως προσωρινό μέσο για τον πονόδοντο. Το τρίψιμο παρασκευάζεται με βότκα ή οινόπνευμα 40 βαθμών. Παίρνουν αποξηραμένα υλικά από σαγκουισόρβα, ξάνθιο, πολυγόνατο, ερίγγιο (από μια κουταλιά) και τα συνθλίβουν. Προσθέτουν 2 ίδιες ποσότητες ανθών πασχαλιάς και φλοιό βελανιδιάς. Τα βότανα χύνονται σε ένα βάζο και γεμίζονται με ένα ποτήρι βότκα, κλείνονται ερμητικά. Το τρίψιμο αφήνεται στο δωμάτιο, χωρίς πρόσβαση στο ηλιακό φως για δύο εβδομάδες, στη συνέχεια τοποθετείται στο ψυγείο και χρησιμοποιείται ανάλογα με τις ανάγκες. Η σαγκουισόρβα μουλιάζεται για μεγάλο χρονικό διάστημα – 2–3 μήνες.

Φρέσκο φύλλο για την καούρα

Οι λαϊκοί θεραπευτές συνιστούν το αιματόχορτο ως ένα φάρμακο που μειώνει την καούρα. Τα φρέσκα φυλλαράκια μαζεύονται από το φυτό και μασιούνται, στη συνέχεια καταπίνονται. Μερικά φύλλα βοηθούν να απαλλαγείτε από το αίσθημα καύσου στον οισοφάγο.

Λινίμεν από σαγγουισόρμπα για εγκαύματα

Για την παρασκευή θα χρειαστούν θρυμματισμένες ρίζες και 80 ml οινοπνεύματος (ή ένα έτοιμο εκχύλισμα αιματόχορτου από το φαρμακείο), 45–50 ml υγρού λαδιού (ελαιόλαδο, βαζελίνη ή ηλιέλαιο). Τα συστατικά αναμειγνύονται σε καθαρό σκεύος μέχρι πλήρους διάλυσης· στο προκύπτον γαλάκτωμα προστίθενται μερικές σταγόνες καμφοράς και 10 g βερβερίνης. Το λινιμέντο μπορεί να εφαρμοστεί σε εγκαύματα εάν δεν υπάρχουν βλάβες στο δέρμα.

Φυτική κομπρέσα

Η κομπρέσα μπορεί να γίνει παίρνοντας φρέσκα ή ξερά φύλλα, μίσχους, άνθη. Η πρώτη ύλη κόβεται ψιλά και περιχύνεται με καυτό βρασμένο νερό. Στη συνέχεια αφήνεται να κρυώσει και τοποθετείται σε γάζα σε ομοιόμορφο στρώμα. Από πάνω καλύπτεται με ύφασμα ή ένα ακόμα κομμάτι γάζας. Η κομπρέσα εφαρμόζεται σε πληγές, έλκη, γρατζουνιές· μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε εγκαύματα 1ου βαθμού.

Έγχυμα από αποξηραμένα φύλλα και μίσχους

Συνιστάται να το χρησιμοποιείτε εάν δεν έχετε στη διάθεση ριζώματα του φυτού. Μια κούπα ξηρού βοτάνου ρίχνεται σε ένα δοχείο μισού λίτρου και γεμίζεται με δροσερό, προβρασμένο νερό. Το σκεύασμα αφήνεται για 8 έως 10 ώρες. Το έγχυμα χρησιμοποιείται ως αντιφλεγμονώδες φάρμακο· πίνεται έως τέσσερις φορές την ημέρα (πριν από κάθε γεύμα).

Αλοιφή (συνταγή της κορεατικής λαϊκής ιατρικής)

Το φάρμακο προορίζεται για τη θεραπεία του εκζέματος. Τα ριζώματα θερμαίνονται μέχρι τα πρώτα σημάδια απανθράκωσης και κοπανίζονται σε γουδί μέχρι να γίνουν σκόνη. Στη συνέχεια μετρώνται 3 μερίδες σκόνης και 7 μερίδες βαζελίνης και αναμειγνύονται καλά. Η προκύπτουσα μάζα εφαρμόζεται στο πάσχον δέρμα πρωί και βράδυ για μία εβδομάδα. Μέσα σε αυτό το διάστημα θα πρέπει να εμφανιστεί η θεραπευτική δράση.

Είδη θεραπευτικών σκευασμάτων

Τα αφεψήματα, τα τσάγια και τα εγχύματα για τη θεραπεία διαφόρων ασθενειών διαφέρουν ως προς τη συγκέντρωση της πρώτης ύλης, την ποσότητα νερού, τη διάρκεια θερμικής επεξεργασίας και έγχυσης. Από τη συγκέντρωση εξαρτάται η συχνότητα χρήσης και η αποτελεσματικότητα του σκευάσματος. Είναι προτιμότερο να παρασκευάζονται οικιακά σκευάσματα σε αυστηρή συμφωνία με τη συνταγή που αναγράφεται στη φαρμακευτική συσκευασία του αιματόχορτου.

Υπάρχουν γενικοί κανόνες παρασκευής εγχυμάτων, τσαγιών και αφεψημάτων, οι οποίοι είναι ίδιοι για όλα τα είδη φυτικής πρώτης ύλης. Η επίσημη ιατρική συνιστά να ακολουθούνται οι συστάσεις αξιόπιστων προμηθευτών φυτών.

Έγχυμα

Τα εγχύματα παρασκευάζονται ρίχνοντας ξηρή πρώτη ύλη (σπανιότερα, νωπή) σε ζεστό νερό και αφήνοντάς το για αρκετές ώρες. Υπάρχουν δύο τρόποι παρασκευής αυτών των φαρμακευτικών σκευασμάτων.

Στην πρώτη περίπτωση, η πρώτη ύλη απλά περιχύνεται και αφήνεται να εγχυθεί· στην άλλη, περιχύνεται με ζεστό νερό (συνιστάται να χρησιμοποιείται εμαγιέ μεταλλικό σκεύος) και τοποθετείται σε «υδατόλουτρο». Το νερό στο λουτρό θερμαίνεται μέχρι βρασμού και βράζεται για όσο χρόνο αναφέρει ο παρασκευαστής της φυτικής πρώτης ύλης. Στη συνέχεια, το σκεύος με το έγχυμα αφαιρείται και ψύχεται.

Τα ριζώματα της αιματόρριζας δεν χρειάζεται να θερμανθούν σε υδατόλουτρο. Η πρώτη ύλη μετριέται με κουτάλι, χύνεται σε σκεύος, περιχύνεται με βραστό νερό και απλώς αφήνεται για συγκεκριμένο χρόνο (τουλάχιστον ένα τέταρτο της ώρας). Με τον ίδιο τρόπο παρασκευάζονται τα αφεψήματα, εάν η αιματόρριζα είναι συσκευασμένη σε φακελάκια.

Εάν το διάλυμα γίνει πηχτό (για παράδειγμα, για πλύσιμο ματιών ή εγκαυμένου δέρματος), προστίθεται βραστό νερό.

Βάμμα

Για την παρασκευή βάμματος χρειάζονται ιατρικό οινόπνευμα ή κοινή βότκα. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί οποιοδήποτε από αυτά τα συστατικά. Η τεχνολογία παρασκευής του σκευάσματος είναι απλή. Η ξηρή πρώτη ύλη (ριζώματα) μετριέται με κουτάλι και χύνεται σε γυάλινο βάζο. Η συγκέντρωση εξαρτάται από τη συνταγή του εκάστοτε συγγραφέα. Στη συνέχεια περιχύνεται με αλκοολούχο ποτό και κλείνεται με αεροστεγές καπάκι.

Το βάμμα δεν του αρέσει το ηλιακό φως, γι' αυτό πρέπει να τοποθετηθεί μακριά, σε σκοτεινό ράφι ή σε γωνία, κατά προτίμηση σε δροσερό μέρος. Στη συνέχεια, το βάζο τοποθετείται στο ψυγείο. Η συχνότητα λήψης του σκευάσματος, καθώς και η δοσολογία, είναι καλύτερο να συμφωνηθούν με τον γιατρό.

Αφέψημα

Οι ιατρικές πηγές δεν συνιστούν την παρασκευή αφεψημάτων με βρασμό της πρώτης ύλης σε κατσαρόλα. Αυτά παρασκευάζονται με τον ίδιο τρόπο όπως τα εγχύματα. Το βότανο χύνεται σε σμαλτωμένο κατσαρολάκι, περιχύνεται με ζεστό νερό και τοποθετείται σε υδατόλουτρο.

Τι διαφορά έχει το παρασκευασμένο σκεύασμα από το έγχυμα; Η απάντηση είναι απλή: ο χρόνος παραμονής στο υδατόλουτρο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτός είναι μία ώρα ή περισσότερο. Ως αποτέλεσμα, η εκχύλιση (εξαγωγή, απόσπαση) των ωφέλιμων ουσιών γίνεται εντονότερη και το σκεύασμα γίνεται πιο συμπυκνωμένο.

Αυτό πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την παρασκευή εγχυμάτων από σύνθετες φυτικές συλλογές. Δεν επιτρέπεται να εισάγονται στη σύνθεση του αφεψήματος βότανα που δεν συνιστάται να υποβάλλονται σε παρατεταμένη θερμική επεξεργασία (όπως τα ριζώματα της αιματόρριζας).

Τσάι

Για την παρασκευή τσαγιού, η φυτική πρώτη ύλη περιχύνεται με βραστό νερό και αφήνεται για λίγα λεπτά. Το ζεστό ρόφημα είναι αμέσως έτοιμο για κατανάλωση. Ως έγχυμα χρησιμοποιούνται βότανα, φύλλα, θρυμματισμένες ρίζες, μούρα.

Κατά την παρασκευή τσαγιού από αιματόρριζα χρησιμοποιούνται τόσο ξηρά ριζώματα όσο και φύλλα, ή μείγμα αυτών. Για μια μεγάλη κούπα τσαγιού όγκου 250–300 ml αρκούν 1–2 κουταλάκια του γλυκού φυτικής πρώτης ύλης. Αυτά περιχύνονται με βραστό νερό. Το τσάι είναι έτοιμο σε πέντε λεπτά. Κατά τη θεραπεία, μπορείτε να πίνετε δύο κούπες την ημέρα.

Αντενδείξεις για τη χρήση

Τα φάρμακα με βάση την αιματόρριζα δεν συνταγογραφούνται για δυσκοιλιότητα, υψηλή αρτηριακή πίεση, σπασμούς των εγκεφαλικών αγγείων. Δεν πρέπει να λαμβάνονται σε περίπτωση θρομβοφλεβίτιδας και αυξημένης πηκτικότητας του αίματος.

Η θεραπεία με αυτό το φυτικό σκεύασμα αντενδείκνυται εάν το άτομο παρουσιάζει ατομική δυσανεξία στις ουσίες που περιέχονται στο φυτό. Οι αλλεργικές αντιδράσεις εκδηλώνονται με εξάνθημα, ερυθρότητα του δέρματος, ναυτία, σε σοβαρές περιπτώσεις με οίδημα.

Ενδιαφέροντα γεγονότα

1. Η αιματόρριζα είναι ένα εκπληκτικό βότανο που περιέχει δεκάδες ωφέλιμες ουσίες και στοιχεία. Δεν θεραπεύει μόνο ασθένειες, αλλά και έχει όμορφη εμφάνιση και χρησιμοποιείται ενεργά από ανθοπώλες. Το κομψό, όμορφο φυτό συμπεριλαμβάνεται σε εκλεπτυσμένες ανθοδέσμες και συνθέσεις λουλουδιών.
2. Οι δημοφιλείς εκλεκτικές ποικιλίες της κροβοχλιόμπκας – Σοκολάτνι Νακονέτσνικ, Ρεντ Ζάντερ, Πινκ Μπράσες, Μένσισα, Ρέζους, Τάννα, Πινκ Τάννα. Είναι ενδιαφέρον ότι οι άγριοι εκπρόσωποι αυτού του γένους ζουν έως 40 χρόνια, ενώ οι εκλεκτικές κήπου έως 8 χρόνια. Όλα τα είδη της άγριας κροβοχλιόμπκας είναι ανθεκτικά στις μυκητιασικές προσβολές και στις ιογενείς ασθένειες. Πρόκειται για χειμωνιάτικα πολυετή φυτά που αναπτύσσονται καλά στην ημισκιά και σε ανοικτές περιοχές.
3. Η κροβοχλιόμπκα ανήκει στα βρώσιμα βότανα. Σχεδόν όλα τα μέρη του φυτού χρησιμοποιούνται για τροφή. Τα ριζώματα, πλούσια σε άμυλο, μπορούν να βράσουν σε νερό ή σε γάλα. Τα φύλλα είναι κατάλληλα για σαλάτα. Τα χόρτα έχουν μια ευχάριστη γεύση αγγουριού και ένα ιδιαίτερο άρωμα ξηρού καρπού. Ιδιαίτερα νόστιμα είναι τα ζουμερά ανοιξιάτικα φυλλαράκια. Είναι αρκετά μαλακά και όχι αγκαθωτά. Τα φύλλα μπορούν επίσης να προστεθούν στην οκρόσκα και σε ζεστές σούπες, αλλά μόνο ως φρέσκο καρύκευμα. Η θέρμαση επιδεινώνει τη γεύση των χόρτων και καταστρέφει το άρωμα.
4. Σε σπιτικές λεμονάδες μπορείτε να προσθέσετε όχι μόνο τζίντζερ, αλλά και φυλλαράκια κροβοχλιόμπκας. Αυτά θα δώσουν στο ρόφημα μια νέα γευστική νότα. Στις λεμονάδες, τα χόρτα κροβοχλιόμπκας συνδυάζονται καλά με δυόσμο. Σε πιάτα με κρέας, προστίθενται μαζί με εστραγκόν, μαϊντανό και δενδρολίβανο.
5. Στην ανατολική κουζίνα βρίσκουν εφαρμογή όχι μόνο τα φύλλα, αλλά και τα άνθη αυτού του φυτού. Βελτιώνουν τη γεύση των ψητών και των πρώτων πιάτων.
6. Τα χόρτα της κροβοχλιόμπκας προστίθενται στα τυριά. Αυτό το φυτό ποικίλλει τις σάλτσες και τις σάλτσες κρέατος. Από τα πράσινα φύλλα μάλιστα φτιάχνουν ένα πρωτότυπο ξίδι με ιδιαίτερο φρέσκο άρωμα.

Φωτογραφία κροβοχλιόμπκας