Νερόκρινος: φαρμακευτικές ιδιότητες και αντενδείξεις

Οι βοτανολόγοι αποκαλούν τον νερόκρινο με την όμορφη λέξη «νυμφαία». Ρομαντικό! Αμέσως φαντάζεται κανείς μια νύμφη – ένα υπέροχο παραμυθένιο πλάσμα – να παίζει στην όχθη ενός υδάτινου σώματος, του οποίου η επιφάνεια καλύπτεται από υπέροχα, κρινοειδή άνθη. Ο λαός έδωσε στον νερόκρινο ένα εξίσου όμορφο όνομα – το λουλούδι της γοργόνας. Παρόλο που η νυμφαία είναι ανεπιτήδευτη και απαντάται σχεδόν παντού, σήμερα αυτό το φυτό έχει καταχωρηθεί στο Κόκκινο Βιβλίο, διότι εξολοθρεύεται ανελέητα από τους ανθρώπους.

Χημική σύνθεση

1. Στο ρίζωμα περιέχεται μεγάλη ποσότητα θρεπτικών ουσιών: άμυλο, ζάχαρη και πρωτεΐνη.
2. Τα επόμενα σημαντικά συστατικά της ρίζας του νερόκρινου είναι οι τανίνες (που, παρεμπιπτόντως, υπάρχουν επίσης στα φύλλα και στους σπόρους). Για το ίδιο το φυτό είναι απαραίτητες, καθώς αποτρέπουν τη σήψη του ριζώματος, που είναι πολύ πιθανή λόγω της συνεχούς παραμονής στο νερό. Για τον ανθρώπινο οργανισμό, οι τανίνες είναι ωφέλιμες για διάφορους λόγους. Βοηθούν στην καταπολέμηση πεπτικών διαταραχών, διάρροιας και δυσβίωσης, μπορούν να καταστείλουν τον πολλαπλασιασμό μικροβίων και να αποβάλουν τοξίνες και απόβλητα από το σώμα, συμπεριλαμβανομένων και μετά από ακτινοβολία. Επίσης, έχουν αιμοστατικές και αντιφλεγμονώδεις ικανότητες.
3. Για τον καθαρισμό του οργανισμού συμβάλλει και το κόμμι που περιέχεται στις ρίζες του φυτού, ενώ το τρυγικό και το γαλλικό οξύ που υπάρχουν σε αυτό, μαζί με φυσικά αντιοξειδωτικά, βοηθούν στη βελτίωση των μεταβολικών διεργασιών. Οι ρητίνες διεγείρουν την ενίσχυση του ανοσοποιητικού, βοηθούν στην καταπολέμηση των φλεγμονών και συμμετέχουν στην αποκατάσταση της λειτουργίας του αναπνευστικού και του καρδιαγγειακού συστήματος.
4. Στα άνθη και στα φύλλα περιέχονται πολλά φλαβονοειδή, το φάσμα δράσης των οποίων είναι πολύ ευρύ – από αγγειοπροστατευτικό και ανοσοτροποποιητικό έως αντικαρκινικό, υποαλλεργικό και αντιοξειδωτικό.
5. Παράλληλα, το νούφαρο περιέχει μια σειρά από ουσίες που το καθιστούν επικίνδυνο φυτό. Πρόκειται για γλυκοσίδες και το αλκαλοειδές νυμφαΐνη. Αφενός, η ανεξέλεγκτη χρήση τους ενέχει κίνδυνο δηλητηρίασης, που εκδηλώνεται με διαταραχές του νευρικού και καρδιαγγειακού συστήματος. Αφετέρου, σε θεραπευτικές δόσεις οι γλυκοσίδες μπορούν να ανακουφίσουν την ταχυκαρδία, να βελτιώσουν την κυκλοφορία του αίματος και να ρυθμίσουν την καρδιακή λειτουργία. Τα αλκαλοειδή σε συνιστώμενες δόσεις χρησιμοποιούνται για την ανακούφιση του πόνου, τη διακοπή της αιμορραγίας, την τόνωση του οργανισμού, τη θεραπεία νευρικών παθήσεων και παθήσεων της καρδιάς και των αγγείων.

Πώς μοιάζει και πού φυτρώνει

Το ρίζωμα του νούφαρου είναι παχύ, λευκού χρώματος με μαύρες «εγκοπές». Απλώνεται στην επιφάνεια και στο εσωτερικό των ιζημάτων του πυθμένα, προσκολλώμενο σε αυτά με μακριές, λεπτές αλλά γερές ριζικές ίνες. Το φυτό δεν έχει μίσχο, τα φύλλα και οι μίσχοι των ανθέων φύονται απευθείας από τη ρίζα.

Τα φύλλα του φυτού μοιάζουν με καρδιά, είναι αρκετά στιβαρά, έχουν βαθύ πράσινο χρώμα και επιπλέουν οριζόντια στην επιφάνεια του νερού. Το πλάτος των φύλλων μπορεί να κυμαίνεται από 25 έως 35 εκατοστά.

Το νούφαρο ανθίζει από τις αρχές έως τα τέλη του καλοκαιριού. Τα άνθη του είναι αρκετά μεγάλα· όταν είναι ανοιχτά μπορούν να φτάσουν σε διάμετρο 20 εκατοστά. Βρίσκονται επίσης στην επιφάνεια του νερού.

Τα άνθη είναι πλούσια, διπλά λόγω του μεγάλου αριθμού πετάλων οβάλ σχήματος με μυτερή άκρη. Στη φύση συναντάται κυρίως το χιονολευκό νούφαρο, το οποίο σταδιακά προς το κέντρο αποκτά κιτρινωπή απόχρωση, ενώ στο μέσο του βρίσκονται χρυσοκίτρινοι στήμονες. Η λεπτή αλλά έντονη μυρωδιά του νούφαρου μπορεί να εξαπλωθεί σε όλη την περιοχή γύρω από τη λίμνη ή τη λιμνούλα όπου φύεται.

Ο καρπός του νούφαρου έχει ωοειδές σχήμα και μοιάζει με μικρό κανάτι, από όπου προήλθε και η ονομασία του φυτού. Ο καρπός ωριμάζει πλήρως κάτω από το νερό, όπου ανοίγει και απελευθερώνει σπόρους καλυμμένους με ένα παχύ, ολισθηρό στρώμα, χάρη στο οποίο επιπλέουν στην επιφάνεια. Σταδιακά το στρώμα αυτό διαλύεται, οι σπόροι διογκώνονται, γίνονται βαρύτεροι και κατακάθονται αργά στον πυθμένα του υδάτινου όγκου, όπου φυτρώνουν και αναπτύσσονται.

Το νούφαρο φύεται σε λίμνες και λιμνούλες με στάσιμο νερό ή σε ήσυχα τέλματα αργά ρέοντων ποταμών, σε βάθος όχι μεγαλύτερο από 2 μέτρα. Στο φυσικό του περιβάλλον μπορεί να βρεθεί σε όλες τις χώρες του πλανήτη, εκτός από τις πολικές και υποπολικές περιοχές. Οι ανθοκόμοι έχουν δημιουργήσει πολλές ποικιλίες νούφαρων διαφορετικών χρωμάτων, που χρησιμοποιούνται στην αρχιτεκτονική τοπίου και κοσμούν διακοσμητικά υδάτινα στοιχεία.

Είδη

Το νούφαρο εντυπωσιάζει με την ποικιλία των αποχρώσεων και των χρωμάτων που υπάρχουν στη φύση. Σήμερα υπάρχουν περίπου 50 ποικιλίες αυτού του άνθους.

Λευκό νούφαρο
Έχει καταλάβει όλη την επικράτεια της Ευρασίας και συχνές είναι οι υδάτινες αποικίες του και στην Αφρική. Αυτό το νούφαρο είναι μεγάλο, με φύλλα διαμέτρου περίπου 35 εκατοστών, καθώς και εντυπωσιακά άνθη που φτάνουν σε διάμετρο 20 εκατοστά, ελαφρώς γαλακτώδους χρώματος. Το φυτό έχει ισχυρό και γερό ριζικό σύστημα που απλώνεται στην επιφάνεια του πυθμένα, αλλά διεισδύει στη λάσπη με τις επιμήκεις ρίζες του. Η ρίζα φτάνει σε μήκος έως 65 εκατοστά.

Κάτω από την επιφάνεια του νερού, οι βλαστοί αναπτύσσονται σε ένα μεγάλο θάμνο, έτσι ένα μόνο φυτό νούφαρου μπορεί να εγκατασταθεί αρκετά άνετα και να καταλάβει πολύ χώρο σε μια λίμνη ή σε έναν λιμνότοπο.

Το λευκό νούφαρο ανθίζει για τρεις εβδομάδες, βγάζοντας διαδοχικά ένα λευκό νούφαρο μετά το άλλο.

Υδάτινο νούφαρο
Με βάση τα εξωτερικά του χαρακτηριστικά, το υδάτινο νούφαρο μοιάζει με το λευκό νούφαρο. Τα φύλλα που επιπλέουν στην επιφάνεια είναι μεσαίου μεγέθους, ενώ το φύλλωμα που βρίσκεται κάτω από το νερό είναι μικρό. Κρεμωδή, μικρά λουλούδια με έντονο κίτρινο κέντρο βρίσκονται στην επιφάνεια του υδάτινου καθρέφτη της λιμνούλας. Η φαρμακολογία χρησιμοποιεί το υδάτινο νούφαρο.

Γαλάζιο νούφαρο
Θεωρείται ότι αυτό το είδος εμφανίστηκε ως ένα από τα πρώτα. Έχει άλλες ονομασίες – ο αιγυπτιακός λωτός ή το αιγυπτιακό κρίνο. Αυτό το νούφαρο άρχισε να εξαπλώνεται στον κόσμο από τον Νείλο, τον μεγαλύτερο αφρικανικό ποταμό, πρώτα στην ίδια την Αφρική, και στη συνέχεια προχώρησε στην Ταϊλάνδη και στην Ινδία. Τα φύλλα του είναι αρκετά φαρδιά – περίπου 35 cm, και πάνω τους διακρίνονται αρκετά καθαρά ισχυρές νευρώσεις. Σε σύγκριση με αυτά, τα άνθη του, μεγέθους όχι μεγαλύτερου από 20 cm, δίνουν την εντύπωση ότι είναι κάπως μικρά. Οι αποχρώσεις των πετάλων σε ένα άνθος μπορεί να είναι είτε γαλάζιες, μωβ, κυανές ή βαθύ μπλε.

Κόκκινο νούφαρο
Το άνθος του χαρακτηρίζεται από μια πρωτότυπη και όμορφη χρωματική γκάμα – από βαθύ ροζ έως καθαρό κόκκινο. Τα άνθη είναι μικρά, με διάμετρο από 12 cm, και διαχέουν ένα λεπτό και διαρκές άρωμα. Η ρίζα βρίσκεται ρηχά στο έδαφος. Είναι διακλαδισμένη, με επιπλέον ρίζες που εκφύονται από τον κύριο βλαστό. Φύλλα έντονα πράσινα, σαρκώδη και χυμώδη, φτάνουν έως 25 cm σε διάμετρο.

Τιγρικό νούφαρο
Πήρε το όνομά της λόγω της ανομοιόμορφης χρωματικής των σκούρων πράσινων φύλλων της, με σχέδιο από κοκκινοκαφέ και καφέ κηλίδες που θυμίζουν τιγρικές ρίγες. Το ριζικό σύστημα, όπως και σε όλα τα νούφαρα, είναι ισχυρό και καλά ανεπτυγμένο. Οι βοτανολόγοι πιστεύουν ότι η πατρίδα αυτού του είδους νούφαρου είναι η ζεστή Αφρική, γι' αυτό είναι μία από τις πιο απαιτητικές σε θερμότητα ποικιλίες του νούφαρου, δεν αντέχει το κρύο νερό, τα γρήγορα ρεύματα και τους παγετούς. Τα άνθη του είναι λευκά ή ελαφρώς κρεμώδη, συμπαγή.

Βικτόρια Ρέτζια, ή αμαζονική νυμφαία
Αυτό το είδος νούφαρου έχει το πιο εντυπωσιακό μέγεθος. Το άνθος του σε πλήρη άνθιση φτάνει τα 35 cm, και από την αρχή της άνθισης μέχρι την ολοκλήρωσή του αποκτά όλες τις λεπτές αποχρώσεις – ξεκινώντας από το λευκό του χιονιού μέχρι το καθαρό ροζ. Ανθίζει μία φορά το χρόνο και ανοίγει μόνο τη νύχτα. Η μυρωδιά της Βικτόριας Ρέτζια είναι αρκετά διαρκής και αξέχαστη. Σε ένα τεράστιο φύλλο νούφαρου – έως 2 m σε διάμετρο – μπορεί άνετα να ξαπλώσει ένας έφηβος, και το φύλλο με τα ανασηκωμένα άκρα του θα αντέξει το βάρος του χωρίς να βυθιστεί.

Η Βικτόρια Ρέτζια ανακαλύφθηκε σχετικά πρόσφατα – τον 19ο αιώνα στη λεκάνη του ποταμού Αμαζονίου. Σήμερα καλλιεργείται σε διάφορες χώρες του κόσμου, συμπεριλαμβανομένης και της Ρωσίας.

Κίτρινο νούφαρο
Το κίτρινο νούφαρο είναι ένα πολυετές φυτό, που διαχειμάζει καλά στην εύκρατη ζώνη. Το ριζικό σύστημα του φυτού είναι καλά ανεπτυγμένο, και οι ρίζες βρίσκονται βαθιά στο έδαφος. Τα φύλλα που βρίσκονται κάτω από το νερό είναι μικρά, διακρίνονται για την ανώμαλη άκρη τους και βρίσκονται σε κοντούς μίσχους.

Τα φύλλα που επιπλέουν στην επιφάνεια του νερού έχουν ωοειδές σχήμα, με διάμετρο έως 20 εκ. Τα άνθη, με διάμετρο 17 εκ., έχουν εξωτερικά πράσινη απόχρωση και εσωτερικά είναι κίτρινα. Αυτό το νούφαρο ανθίζει για μεγάλο χρονικό διάστημα – από τον Ιούνιο έως τον Σεπτέμβριο.

Συλλογή και αποθήκευση

Οι παραδοσιακοί θεραπευτές για την παρασκευή θεραπευτικών σκευασμάτων χρησιμοποιούν όλα τα μέρη του νούφαρου – από το ρίζωμα έως τους σπόρους.

Τα ριζώματα αρχίζουν να συλλέγονται όταν το φυτό μπαίνει στην περίοδο ανθοφορίας. Αν και η μεγαλύτερη ποσότητα θρεπτικών και ωφέλιμων ουσιών συσσωρεύεται προς το φθινόπωρο. Κατά τη συλλογή τους από τον πυθμένα του υδάτινου σώματος, δεν πρέπει να τα παίρνετε όλα, αλλά να αφήνετε ένα σημαντικό μέρος των ριζών, ώστε η νυμφαία να μην εξαφανιστεί εντελώς. Συνήθως, για να βγάλουν το φαρμακευτικό υλικό από τον πυθμένα, χρησιμοποιούν γάντζους.

Τα βγαλμένα από τον πυθμένα ριζώματα πρέπει να καθαριστούν από τις μικρές λεπτές ρίζες, να πλυθούν και να κοπούν σε μικρά κομμάτια, τα οποία στη συνέχεια απλώνονται κάτω από υπόστεγο, σε ρεύμα αέρα, αλλά έτσι ώστε οι ακτίνες του ήλιου να μην πέφτουν πάνω στο φαρμακευτικό υλικό. Ταυτόχρονα, μπορούν να συλλεχθούν τα άνθη και οι οφθαλμοί. Για τους οφθαλμούς πρέπει να πάτε πριν από τις επτά το πρωί, προτού προλάβουν να ανοίξουν. Τα άνθη είναι καλύτερο να χρησιμοποιηθούν φρέσκα, αλλά αν υπάρχει μεγάλη ανάγκη, μπορούν και να ξηρανθούν υπό τις ίδιες συνθήκες με τις ρίζες – στη σκιά και σε ρεύμα αέρα.

Με τη συλλογή των φύλλων συνήθως δεν υπάρχουν προβλήματα: μπορείτε να τα κόβετε από την άνοιξη έως το κρύο φθινόπωρο. Το υλικό ξηραίνεται κάτω από στέγη, σε δωμάτιο με καλό αερισμό.

Οι σπόροι συλλέγονται εύκολα από την επιφάνεια της λίμνης ή της λιμνούλας και στη συνέχεια ξηραίνονται υπό τις ίδιες συνθήκες: στη σκιά.

Κάθε είδος φαρμακευτικού υλικού – ρίζες, φύλλα, άνθη και σπόροι – φυλάσσεται σε ξεχωριστή χάρτινη σακούλα σε ξηρό δωμάτιο. Υπό αυτές τις συνθήκες, διατηρούν τις θεραπευτικές τους ιδιότητες για δύο χρόνια.

Τι διαφορά έχει ο νερόκρινος από τον λωτό;

Εξωτερικά, και τα δύο φυτά είναι όμορφα – τόσο ο λωτός όσο και το νούφαρο. Το νούφαρο περιλαμβάνει μια ολόκληρη ομάδα (πάνω από πενήντα ποικιλίες) φυτών της οικογένειας Νυμφαιίδων που φύονται στο νερό. Ο λωτός έχει μόνο δύο είδη – το κίτρινο και το καρυοφόρο.

Η πιο εμφανής διαφορά είναι στα φύλλα και στα άνθη. Στο νούφαρο, αυτά βρίσκονται οριζόντια στην επιφάνεια του νερού, ενώ ο λωτός κρατά τα αναδυόμενα φύλλα και τα άνθη του ζωηρά και αρκετά ψηλά πάνω από το νερό.

Τα δύο φυτά διαφέρουν επίσης ως προς το σχήμα των φύλλων: στο νούφαρο είναι επίπεδα, με ομοιόμορφη άκρη, ενώ στον λωτό έχουν σχήμα ρηχού μπολ με κυματοειδή άκρη.

Γενικά, διακρίνονται και τα άνθη. Στη νυμφαία, τα πέταλα είναι πιο στενά από ό,τι στον λωτό, και είναι περισσότερα, με αποτέλεσμα κάθε άνθος να φαίνεται διπλό. Επιπλέον, στον λωτό, σε αντίθεση με το νούφαρο, υπάρχει μια μεγάλη, εμφανής κάψα σπόρων.

Αν συγκρίνουμε τους τόπους ανάπτυξης των φυτών, πρέπει να σημειωθεί ότι το νούφαρο υπάρχει σχεδόν παντού. Ο λωτός σε σύγκριση με αυτό είναι ένας πραγματικός αριστοκράτης, που χρειάζεται ειδικές συνθήκες για κανονική ζωή – μεγάλο ζεστό καλοκαίρι και πολύ ηλιακό φως. Επομένως, στο έδαφος της Ρωσικής Ομοσπονδίας μπορεί να βρεθεί στην Περιφέρεια Αστραχάν και στη λεκάνη της Κασπίας Θάλασσας.

Χαρακτηριστικά καλλιέργειας

Δεδομένου ότι το νούφαρο είναι εξαιρετικά όμορφο, είναι απολύτως κατανοητή η επιθυμία κάθε κηπουρού να καλλιεργήσει ένα τέτοιο θαύμα στο οικόπεδό του. Γι' αυτό, δεν είναι δύσκολο να δημιουργηθούν ευνοϊκές συνθήκες.

Οι έμπειροι κηπουροί συνιστούν, για να αποφύγετε απογοητεύσεις, να μην τσιγκουνεύεστε και να αγοράζετε φυτευτικό υλικό από καλά δοκιμασμένα καταστήματα για κηπουρούς ή από αξιόπιστους, καλά γνωστούς ανθοκόμους.

Η νυμφαία πρέπει να φυτεύεται το καλοκαίρι, όταν έχει σταθεροποιηθεί ο ζεστός καιρός. Είναι προτιμότερο να φυτεύεται όχι στο έδαφος της λίμνης, αλλά σε μια μεγάλη γλάστρα, ώστε το φθινόπωρο να μπορείτε εύκολα να την βγάλετε και να μεταφέρετε το φυτό για διαχείμαση. Σε μια μικρή λίμνη δεν χρειάζεται να ριζώσετε πολλά φυτά.

Για τη φύτευση είναι καλύτερο να αγοράσετε ειδικό χώμα· αν δεν υπάρχει διαθέσιμο, μπορείτε να βάλετε στον πάτο της γλάστρας φύτευσης 4–5 cm τύρφης και τουλάχιστον 10 cm χλοοτάπητα αναμεμειγμένο με άμμο. Το σημείο ανάπτυξης δεν πρέπει να θαφτεί στο χώμα. Κατά τη φύτευση, πρέπει να κολλήσετε στις ρίζες της νυμφαίας μπαλάκια από πηλό αναμεμειγμένο με ανόργανα λιπάσματα. Αυτά θα θρέφουν το φυτό καθ' όλη τη διάρκεια της σεζόν. Ως ανώτερο στρώμα στη γλάστρα φύτευσης, ρίξτε βότσαλα για να μην επιπλέει το δοχείο. Κατεβάστε τις γλάστρες στον πυθμένα της λίμνης: οι νάνοι ποικιλίες πρέπει να αναπτύσσονται σε βάθος 50 cm, οι υπόλοιπες σε 1 m και βαθύτερα. Αλλά για να αναπτυχθεί ταχύτερα το φυτό, αφήστε το σε ρηχά νερά μέχρι να εμφανιστούν τα πρώτα φύλλα.

Για να αναπτυχθεί κανονικά η νυμφαία, δεν απαιτείται ιδιαίτερη προσπάθεια. Είναι σημαντικό να μην επιτρέπεται υπερβολική ανάπτυξη των φύλλων, καθώς αυτό μπορεί να κάνει τα άνθη να γίνουν μικρότερα. Πρέπει να αφήνετε σε κάθε φυτό όχι περισσότερα από τρία φύλλα και να αφαιρείτε τα υπόλοιπα. Η λίμνη πρέπει να καθαρίζεται κάθε σεζόν. Το φθινόπωρο, μετά την απομάκρυνση των νυμφαιών για διαχείμαση, το νερό αδειάζεται, τα τοιχώματα της λίμνης ξύνονται από τις επικαθίσεις, πλένονται, και την άνοιξη γεμίζονται με καθαρό νερό.

Η νυμφαία αρρωσταίνει σπάνια, καθώς έχει πολύ ισχυρό ανοσοποιητικό σύστημα. Τα έντομα την επιτίθενται επίσης σπάνια. Αλλά σε ζεστό καιρό, σε μικρές λίμνες με στάσιμο νερό μπορεί να εγκατασταθεί ένα σκαθάρι που ονομάζεται φυλλοφάγος της νυμφαίας. Η προνύμφη του τρώει τα φύλλα του φυτού. Το παράσιτο πρέπει να συλλέγεται με το χέρι και τα κατεστραμμένα φύλλα να αφαιρούνται. Είναι καλύτερο να μην χρησιμοποιούνται χημικά μέσα προστασίας, καθώς σκοτώνουν όλη τη ζωή στο νερό.

Η νυμφαία μπορεί επίσης να δεχθεί επίθεση από αφίδες. Δεν καταστρέφουν μόνο τα φύλλα, αλλά και τα άνθη – αρχικά αλλοιώνουν την εμφάνισή τους και στη συνέχεια προκαλούν πρόωρο μαρασμό. Ο μόνος τρόπος καταπολέμησης είναι η απομάκρυνση του παρασίτου με νερό.

Φαρμακευτικές ιδιότητες του νερόκρινου

Η επίσημη ιατρική χρησιμοποιεί τη νυμφαία. Περιλαμβάνεται στο σύνθετο πολυσυστατικό μείγμα Ζντρένκο, το οποίο χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της ανασιδικής γαστρίτιδας και της θηλωμάτωσης της ουροδόχου κύστης.

Χάρη στις ουσίες που περιέχει το φυτό, έχει αντιφλεγμονώδεις, στυπτικές και αντιβακτηριακές δράσεις, μπορεί να μειώσει τον πυρετό, να σταματήσει την αιμορραγία, να ανακουφίσει τον πόνο, να μειώσει την αρτηριακή πίεση, να ηρεμήσει και να προκαλέσει ύπνο. Επιπλέον, η νυμφαία έχει καθαρτική, χολαγωγό και διουρητική δράση.

Ο νερόκρινος στη λαϊκή ιατρική

Η λαϊκή ιατρική χρησιμοποιεί τη νυμφαία αρκετά ευρέως. Στη λίστα των ασθενειών για τις οποίες οι θεραπευτές συνταγογραφούν σκευάσματα με βάση αυτήν, εκτός από το κοινό κρυολόγημα, υπάρχουν πιο σοβαρές όπως η φυματίωση, οι όγκοι, η ηπατίτιδα, η διάρροια και η δυσεντερία.

Σώζει το νούφαρο και από ασθένειες του ουροποιητικού και αναπαραγωγικού συστήματος – νεφρών, ουροδόχου κύστης (συμπεριλαμβανομένης της κυστίτιδας), γονορροίας, συνιστάται για λευκόρροια. Σε δερματικά προβλήματα το νούφαρο βοηθά επίσης αρκετά, ιδιαίτερα θεραπεύει πυώδεις πληγές, αποστήματα, έλκη, βράσεις και δοθιήνες, καθώς και ανακουφίζει από φλεγμονές της επιδερμίδας. Το φυτό χρησιμοποιείται για την απαλλαγή από σπασμούς διαφόρων προελεύσεων, διαταραχές του νευρικού συστήματος, ειδικότερα από νευρώσεις, νευραλγίες, και με τη βοήθειά του βγαίνουν από καταθλιπτικές καταστάσεις.

Το νούφαρο βοηθά να ανακουφιστούν οι οδοντικοί και ρευματικοί πόνοι, χρησιμοποιείται στην κοσμετολογία για τη θεραπεία της πιτυρίδας και τη βελτίωση της σύνθεσης των μαλλιών, για λεύκανση του δέρματος και φωτισμό των φακίδων.

Οι λαϊκοί θεραπευτές χρησιμοποιούν για την παρασκευή φαρμακευτικών σκευασμάτων τα ριζώματα και τα άνθη του λευκού νούφαρου, και κάθε φαρμακευτική μορφή έχει συγκεκριμένη ένδειξη. Έτσι, από τα άνθη παρασκευάζονται αφεψήματα, που χρησιμοποιούνται ως βοηθητικό μέσο στη θεραπεία του ίκτερου, καθώς και ως καθαρτικό. Με έγχυμα από τα πέταλα καταπολεμούν την αϋπνία, το χρησιμοποιούν για ανακούφιση κατά τη διάρκεια του πυρετού. Με αφέψημα του ριζώματος θεραπεύουν νεφρά και ουροδόχο κύστη, το χρησιμοποιούν για ταχύτερη επούλωση μολυσμένων γρατσουνιών και πληγών, καθώς και ως θεραπευτικό και προφυλακτικό μέσο κατά της τριχόπτωσης.

Καταπραϋντικό αφέψημα

Ζεστάνετε μέχρι βρασμού μισό λίτρο νερό και ρίξτε το πάνω σε 2 κουταλιές της σούπας πέταλα νούφαρου. Αφήστε να εμποτιστεί για 50–60 λεπτά, στη συνέχεια διηθήστε. Το έγχυμα χρησιμοποιείται ως ηρεμιστικό και υπνωτικό μέσο. Η συνιστώμενη ημερήσια δόση είναι 4 φορές μετά το γεύμα από 30 ml. Η διάρκεια της θεραπείας είναι ένας μήνας.

Αφέψημα για τον υψηλό πυρετό

Για 400 ml νερού θα χρειαστεί μία κουταλιά της σούπας πέταλα. Ρίξτε βραστό νερό πάνω στο θεραπευτικό φυτό και βάλτε το σε μπεν μαρί για να σιγοβράσει για ένα τέταρτο της ώρας. Αποσύρετε το αφέψημα και αφήστε το στην άκρη για άλλα μισή ώρα. Σουρώστε όταν κρυώσει λίγο και πάρτε 100–120 ml αν ανέβει υψηλός πυρετός.

Για την καρδιακή αδυναμία

Ανακατέψτε εξίσου πέταλα νούφαρου και ώριμους καρπούς κράταιγου. Πάρτε μία κουταλιά της σούπας από το μείγμα και ρίξτε 300 ml βραστό νερό. Αφήστε για 3 ώρες να εμποτιστεί καλά. Διηθήστε και πιείτε δύο φορές την ημέρα από 50 ml. Συνεχίστε τη θεραπεία για 21 έως 30 ημέρες.

Για τις δερματικές φλεγμονές

Ρίξτε μισό λίτρο βραστό νερό πάνω σε 3 κουταλιές της σούπας ψιλοκομμένα φύλλα νούφαρου, αφήστε να εμποτιστεί για μισή ώρα. Διηθήστε το υγρό και μουσκέψτε ένα μαλακό βαμβακερό πανί ή γάζα διπλωμένη σε πολλές στρώσεις. Εφαρμόστε το ύφασμα στην πάσχουσα περιοχή για περίπου 20 λεπτά. Αυτή η θεραπεία είναι αποτελεσματική όχι μόνο για φλεγμονές του δέρματος, αλλά και για πυώδη εξανθήματα. Αν επαναλάβετε τη διαδικασία 3 έως 5 φορές την ημέρα, η επούλωση θα προχωρήσει αρκετά γρήγορα.

Για τους μυϊκούς πόνους

Ζεματίστε με μικρή ποσότητα βραστό νερό τα άνθη του νούφαρου (3 κουταλιές της σούπας) και αφήστε τα με κλειστό καπάκι να φουσκώσουν. Στη συνέχεια τυλίξτε τα σε ένα βαμβακερό πανί ή γάζα και εφαρμόστε τα στην προβληματική περιοχή. Κρατήστε το κομπρέσα από μισή ώρα έως μία ώρα.

«Επιθέματα μουστάρδας» για το κρυολόγημα

Για να φτιάξετε τα «καταπλάσματα», ψιλοκόψτε τη ρίζα του νούφαρου. Τα φρέσκα μπορείτε να τα βάλετε αμέσως στο μπλέντερ, ενώ τα αποξηραμένα πρέπει πρώτα να τα μαλακώσετε σε ζεστό νερό. Βγάλτε τον πολτό που προκύπτει σε ένα βαμβακερό ύφασμα και τοποθετήστε τον στην πλάτη ή στο μπροστινό μέρος του θώρακα. Θα έχετε καλό αποτέλεσμα εάν προσθέσετε μέλι στον πολτό του «καταπλάσματος». Καλύψτε τη μάζα πρώτα με πλαστική μεμβράνη ή κερωμένο χαρτί και στη συνέχεια σκεπαστείτε με μια κουβέρτα ή ένα ζεστό σάλι. Θερμαίνετε τον ασθενή με αυτό το μέσο για τουλάχιστον μία ώρα, στη συνέχεια ξεπλύνετε τα υπολείμματά του (χυμό, σταγόνες μελιού) από το δέρμα.

Εάν ο πολτός παρασκευαστεί από φρέσκια ρίζα, μπορείτε με αυτόν τον τρόπο να θεραπεύσετε όχι μόνο το κρύο, αλλά και να ανακουφίσετε την ισχιαλγία, επαναλαμβάνοντας τη διαδικασία μέχρι να περάσει ο πόνος στην πλάτη.

Ξέβγαλμα κατά της πιτυρίδας

Μπορείτε να θεραπεύσετε την πιτυρίδα με αφέψημα από πέταλα νούφαρου, τα οποία πρέπει πρώτα να ζυμώσετε. Ζεστάνετε νερό (400 ml) μέχρι να βράσει, ρίξτε το πάνω στο φαρμακευτικό βότανο και βράστε για ένα τέταρτο της ώρας. Μόλις κρυώσει, στραγγίξτε το. Ξεβγάλτε τα μαλλιά σας μετά το λούσιμο με το συνηθισμένο σαμπουάν. Αυτό όχι μόνο απαλλάσσει από την πιτυρίδα, αλλά και ανακουφίζει από τη φλεγμονή του δέρματος.

Είδη θεραπευτικών σκευασμάτων

Έγχυμα

Για την παρασκευή του εγχύματος θα χρειαστείτε άνθη και φύλλα λευκού νούφαρου. Ψιλοκόψτε και τα δύο συστατικά, πάρτε μία κουταλιά της σούπας από το καθένα και ρίξτε τα σε ένα θερμός. Στη συνέχεια, ρίξτε 0,5 λίτρο βρασμένου νερού πάνω στο φαρμακευτικό φυτό. Αφήστε το σκεύασμα στο θερμός όλη τη νύχτα και το πρωί διηθήστε το. Θα προκύψει ένα εξαιρετικό μέσο για τη φροντίδα του δέρματος: μπορείτε να πολεμήσετε τις φακίδες, να ανοίξετε το μαύρισμα και να θεραπεύσετε την ακμή. Σκουπίστε το πρόσωπο με το έγχυμα 2 έως 3 φορές την ημέρα.

Βάμμα

Το βάμμα από τη ρίζα του λευκού νούφαρου παρασκευάζεται σε αναλογία 1:10, δηλαδή σε μισό λίτρο βότκας χρειάζονται 50 γραμμάρια κομμένου φαρμακευτικού υλικού. Αφήστε το μείγμα να εμποτιστεί για 14 ημέρες μακριά από το ηλιακό φως, ανακινώντας καθημερινά το μπουκάλι. Φιλτράρετε και αποθηκεύστε σε σκοτεινό και δροσερό μέρος.

Αυτό το φάρμακο συνιστάται στη συνδυαστική θεραπεία όγκων, και δείχνει ιδιαίτερα καλά αποτελέσματα στη θεραπεία της σπλήνας. Το σχήμα θεραπείας είναι τρεις φορές την ημέρα 20 σταγόνες, ανεξάρτητα από το γεύμα.

Αφέψημα

Για να ετοιμάσετε ένα πολυλειτουργικό αφέψημα, θα χρειαστείτε 5 γραμμάρια αποξηραμένης και ψιλοκομμένης ρίζας λευκού νούφαρου. Ρίξτε το σε μια κούπα στην οποία έχετε βράσει ένα ποτήρι νερό. Τοποθετήστε την κούπα σε μπεν μαρί και κρατήστε τη για 20 λεπτά από τη στιγμή του βρασμού, στη συνέχεια απομακρύνετε και αφήστε να κρυώσει. Στραγγίστε αφού κρυώσει. Αυτό το αφέψημα συνιστάται εσωτερικά για νευρώσεις. Χωρίστε το υγρό σε δύο μερίδες και πάρτε μία το βράδυ και τη δεύτερη το πρωί. Η θεραπεία διαρκεί 21 ημέρες.

Εξωτερικά, το σκεύασμα εφαρμόζεται ως επίθεμα εάν το δέρμα έχει καεί από τον ήλιο ή υπάρχουν θερμικά εγκαύματα, καθώς και για τη θεραπεία ρωγμών στο δέρμα και μολυσμένων γρατζουνιών. Πρέπει να βρέξετε ένα μαλακό πανί με το αφέψημα και να το τοποθετήσετε στις επώδυνες περιοχές, κρατώντας το επίθεμα για τουλάχιστον 15 λεπτά. Η διαδικασία πρέπει να επαναλαμβάνεται από 3 έως 6 φορές την ημέρα.

Αντενδείξεις για τη χρήση

Τα φαρμακευτικά σκευάσματα με βάση το νούφαρο πρέπει να χρησιμοποιούνται με προσοχή, καθώς περιέχει τοξικές ουσίες. Πριν από την από του στόματος λήψη, είναι απαραίτητο να συμβουλευτείτε έναν γιατρό και σε καμία περίπτωση να μην υπερβείτε τη συνιστώμενη δοσολογία.

Απαγορεύεται τόσο η εσωτερική όσο και η εξωτερική χρήση του νούφαρου σε παιδιά, έγκυες γυναίκες και μητέρες που θηλάζουν.

Δεδομένου ότι τα σκευάσματα με νούφαρο έχουν την ικανότητα να μειώνουν την πίεση, τα άτομα με υπόταση δεν πρέπει να τα λαμβάνουν. Επίσης, είναι πιθανή η ατομική δυσανεξία τόσο στο ίδιο το φυτό όσο και στα επιμέρους συστατικά του.

Ενδιαφέροντα στοιχεία για τον νερόκρινο

1. Οι έρευνες σε αρχαία απολιθώματα δείχνουν ότι το νούφαρο είναι ένα από τα πρώτα ανθοφόρα φυτά.
2. Το νούφαρο έχει ένα ενδιαφέρον χαρακτηριστικό: κλείνοντας τη νύχτα, μπορεί να βυθιστεί κάτω από το νερό, όπου ανανεώνεται πριν από την επόμενη ημέρα.
3. Οι πρόγονοί μας παρατήρησαν ότι η συμπεριφορά του νούφαρου εξαρτάται άμεσα από τον καιρό. Αν νωρίς το πρωί τα άνθη ανοίξουν, ο καιρός υπόσχεται ηλιοφάνεια όλη την ημέρα· αν εμφανιστεί από το νερό όχι νωρίτερα από τις εννέα, πρέπει να περιμένουμε βροχή· και αν δεν ανέβει καθόλου στην επιφάνεια, σίγουρα θα έρθει καταιγίδα.
4. Το νούφαρο μπορεί να αντικαταστήσει ορισμένα τρόφιμα. Τα ριζώματά του είναι πλούσια σε άμυλο και μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο για την παραγωγή αμύλου όσο και για την παρασκευή αλευριού, αφού αφαιρεθούν οι τανίνες με μούλιασμα. Εάν φρυγανιστούν οι σπόροι του νούφαρου, μπορούν να γίνουν υποκατάστατο του καφέ.
5. Το νούφαρο, ή νυμφαία, πήρε το όνομά του από έναν αρχαίο ελληνικό μύθο που λέει πώς μια νύμφη, ερωτευμένη χωρίς ανταπόκριση, έπεσε στα νερά, όπου χάθηκε για πάντα και μετατράπηκε σε ένα όμορφο λουλούδι.
6. Στους αρχαίους Σλάβους, το νούφαρο περιλαμβανόταν υποχρεωτικά ως συστατικό στα ερωτικά φίλτρα.

Φωτογραφία νούφαρου