Γλιστρίδα η λαχανώδης: φαρμακευτικές ιδιότητες και αντενδείξεις

Από σχεδόν 200 ποικιλίες και είδη γλιστρίδας, μόνο μία χρησιμοποιείται ως φάρμακο, στη μαγειρική και στην κοσμετολογία – η λαχανώδης. Τις υπόλοιπες μπορείτε απλώς να τις θαυμάζετε στο παρτέρι ή ακόμα και να τις καλλιεργείτε σε γλάστρα στο περβάζι του σπιτιού σας.

Χημική σύνθεση

Η παραδοσιακή επίσημη ιατρική δεν χρησιμοποιεί ευρέως τη γλιστρίδα τη λαχανώδη, ωστόσο οι βιολόγοι έχουν μελετήσει καλά τη χημική της σύσταση. Διαπίστωσαν ότι στο πράσινο, υπέργειο τμήμα του φυτού περιέχονται πρωτεΐνες απαραίτητες για τον άνθρωπο για την ανάπτυξη των μυών, τη βελτίωση της σύστασης και της εμφάνισης του δέρματος και των μαλλιών, των νυχιών και του σκελετού.

1. Τα συστατικά του φυτού – σάκχαρα, που αποτελούν πηγή ενέργειας για τον άνθρωπο.
2. Τα ιχνοστοιχεία που περιέχονται στη γλιστρίδα είναι χαλκός, ψευδάργυρος, νικέλιο, μαγγάνιο και σίδηρος.
3. Τα μακροστοιχεία – κάλιο, ασβέστιο, νάτριο και μαγνήσιο.

Όλα αυτά βρίσκονται σε μικροδόσεις στον ανθρώπινο οργανισμό, και η απουσία ή η έλλειψή τους αντανακλάται αμέσως στην επιδείνωση της λειτουργίας του καρδιαγγειακού, ενδοκρινικού, αναπαραγωγικού και νευρικού συστήματος, καθώς και στη μείωση της ανοσίας.

1. Τα οργανικά οξέα που περιέχονται στο φυτό είναι χρήσιμα για την ικανότητά τους να διατηρούν την οξεοβασική ισορροπία, ενώ οι βιταμίνες – τοκοφερόλη, καροτίνη, ασκορβικό οξύ (C) και νικοτινικό οξύ (PP), φυλλοκινόνη (K1) – ενεργοποιούν τη διαδικασία λειτουργίας του οργανισμού και τον γεμίζουν ενέργεια.
2. Στη σύσταση της γλιστρίδας υπάρχουν επίσης αλκαλοειδή – επικίνδυνες ουσίες, αλλά απαραίτητες για τη θεραπεία μιας σειράς καρδιακών και ογκολογικών παθήσεων, καθώς και ασθενειών του νευρικού και αναπνευστικού συστήματος.
3. Μια ακόμη ομάδα ουσιών στη γλιστρίδα είναι οι γλυκοζίτες και οι συγγενείς με αυτούς σαπωνίνες, με τις οποίες πρέπει να είστε προσεκτικοί. Επηρεάζουν τη λειτουργία της καρδιάς και έχουν ερεθιστική δράση.
4. Στα χόρτα περιέχονται ρητινώδεις ουσίες και βλέννες, που έχουν επίσης ευεργετικές ιδιότητες.
5. Οι σπόροι του φυτού χαρακτηρίζονται από πλούσια περιεκτικότητα σε λάδι, το οποίο με τη σειρά του αποτελείται από λιπαρά οξέα – όπως ελαϊκό, λινελαϊκό, παλμιτικό και άλλα.

Πώς μοιάζει και πού φυτρώνει

Η γλιστρίδα είναι ένα ετήσιο παχύφυτο. Το ριζικό της σύστημα είναι πασσαλώδες, η κύρια ρίζα φυτρώνει στο έδαφος σε βάθος τουλάχιστον 20 εκ., είναι χοντρή, χυμώδης, και από αυτήν διακλαδίζονται πολλές πλάγιες ρίζες. Παρά την εξωτερική ανθεκτικότητα, η ρίζα είναι αρκετά εύθραυστη και το πάνω, υπέργειο τμήμα μπορεί εύκολα να αποκολληθεί. Καθώς το φυτό αυτό έχει μεγάλη ζωτικότητα, σχεδόν σε ενάμισι 24ωρο το αποκολλημένο τμήμα ήδη αναπτύσσει νέες ριζούλες που το συνδέουν με το έδαφος.

Το στέλεχος αυτού του χόρτου έχει κοκκινωπό χρώμα και μπορεί να φτάσει σε μήκος από 10 έως 30 ακόμη και 40 εκ., και είναι τόσο λείο που φαίνεται ελαφρώς γυαλισμένο. Το στέλεχος διακλαδίζεται από τη βάση του και συνήθως βρίσκεται στην επιφάνεια του εδάφους, γι' αυτό ονομάζεται έρπον. Οι κορυφές του τείνουν προς τον ήλιο και γι' αυτό σηκώνονται προς τα πάνω.

Τα φύλλα του φυτού δεν έχουν μίσχους, βρίσκονται απευθείας πάνω στο στέλεχος, και οι βοτανολόγοι τα κατατάσσουν ως άμισχα. Όπως σε όλα τα παχύφυτα, κάθε φύλλο είναι χυμώδες και σαρκώδες, με σχήμα είτε απλά ωοειδές, είτε αυγοειδές, είτε σπαθοειδές. Στο κάτω μέρος του στελέχους τα φύλλα είναι διατεταγμένα εναλλάξ σε σπείρα, ενώ τα επάνω είναι σε ζεύγη το ένα απέναντι από το άλλο.

Τα ασήμαντα, μικρά κίτρινα άνθη συγκεντρώνονται ανά δύο ή τρία σε μικρές δέσμες, βρίσκονται σε δυσδιάκριτα σημεία – είτε στα σημεία πρόσφυσης των φύλλων (στις μασχάλες) είτε στα σημεία διακλάδωσης του στελέχους. Η περίοδος ανθοφορίας της γλιστρίδας είναι από τον Ιούνιο έως τον Αύγουστο.

Μετά την ολοκλήρωση της ανθοφορίας, το φυτό σχηματίζει καρπούς – μικρές, στρογγυλές ή ωοειδείς κάψουλες με διάμετρο το πολύ ένα εκατοστό, στο εσωτερικό των οποίων υπάρχουν πολλοί μικροί, γυαλιστεροί, μαύροι σπόροι. Οι κάψουλες ανοίγουν με μια εγκάρσια σχισμή προς διαφορετικές κατευθύνσεις – σαν μικρές πύλες. Από αυτό προήλθε και η ονομασία του φυτού, καθώς η λέξη «portula» από τα λατινικά σημαίνει «μικρές πύλες». Σε ολόκληρο τον καρπό οι βοτανολόγοι έδωσαν το όνομα «κρύνοτσκα». Οι καρποί ωριμάζουν στις αρχές του φθινοπώρου.

Στην άγρια φύση, η γλιστρίδα φύεται σε θερμές περιοχές του βόρειου ημισφαιρίου της Γης. Μερικοί επιστήμονες πιστεύουν ότι η πατρίδα της είναι η Ινδία, από όπου εξαπλώθηκε σε άλλες χώρες. Σε ζεστά κλίματα, η γλιστρίδα μπορεί να αναπτύσσεται από μια ρίζα για αρκετά χρόνια, καθώς είναι πολυετής. Στην εύκρατη ζώνη, επιβραδύνει απότομα την ανάπτυξή της με την πτώση της θερμοκρασίας το φθινόπωρο και αδυνατεί να αντέξει τους χειμερινούς παγετούς, ούτε καν κάτω από πρόσθετο κάλυμμα, γι' αυτό θεωρείται ετήσια, αναπτυσσόμενη ετησίως από σπόρους.

Η γλιστρίδα είναι φωτόφιλη, αγαπά τις ηλιόλουστες θέσεις, αλλά ταυτόχρονα υγρές. Προτιμά αμμώδη εδάφη. Τη συναντά κανείς εύκολα κατά μήκος ρυακιών και ποταμών, γύρω από λίμνες και λατομεία, και οι κηπουροί σίγουρα την έχουν συναντήσει στους κήπους τους. Πολλοί ερασιτέχνες κηπουροί, γνωρίζοντας τις ευεργετικές ιδιότητές της, την καλλιεργούν ειδικά στα οικόπεδά τους, φυτεύοντάς την σε ηλιόλουστα παρτέρια με καλά στραγγιζόμενο, πλούσιο σε οργανική ύλη έδαφος. Μετά την κοπή των πράσινων βλαστών, νέοι αναπτύσσονται αρκετά γρήγορα, οπότε σε μία καλλιεργητική περίοδο είναι απολύτως εφικτό να ληφθούν έως έξι-επτά συγκομιδές πράσινης μάζας.

Συλλογή και αποθήκευση

Οι λαϊκοί θεραπευτές χρησιμοποιούν το πράσινο, υπέργειο μέρος του φυτού. Το συλλέγουν κατά τη διάρκεια της ανθοφορίας, ακριβώς αυτή την περίοδο η γλιστρίδα είναι πιο πλούσια σε θρεπτικά συστατικά.

Τα βλαστάρια μπορούν να κοπούν κοντά στο έδαφος, αλλά για παρασκευή λαμβάνετε μόνο νεαρά και ελαστικά κλαδιά. Τα παλιά βλαστάρια αρχίζουν να σαπίζουν γρήγορα κατά το στέγνωμα.

Δεδομένου ότι τα στελέχη της γλιστρίδας βρίσκονται ως επί το πλείστον στο έδαφος, είναι βρώμικα και σκονισμένα. Μετά το κόψιμο, πρέπει να πλυθούν με τρεχούμενο νερό: πρώτα ζεστό, στη συνέχεια μειώστε τη θερμοκρασία και φτάστε σε δροσερό. Μετά το πλύσιμο, απλώστε τα χόρτα σε μια πετσέτα για να στραγγίξει το νερό, έπειτα δέστε τα σε μικρές δέσμες και κρεμάστε τα έξω, στη σκιά - έτσι ώστε να μην τα βρέξει, αν τυχόν βρέξει.

Μετά το στέγνωμα, απλώστε τη γλιστρίδα σε βαμβακερά σακουλάκια και φυλάξτε την σε ξηρό και δροσερό χώρο. Υπό αυτές τις συνθήκες, δεν χάνει τις ευεργετικές ιδιότητες για ενάμιση χρόνο.

Οι σπόροι του φαρμακευτικού φυτού συλλέγονται στα τέλη Σεπτεμβρίου, όταν έχουν ωριμάσει. Το χόρτο κόβεται, αλωνίζεται και οι σπόροι ξηραίνονται σε οικιακές συσκευές ξήρανσης, με θερμοκρασία που δεν υπερβαίνει τους 50 βαθμούς. Αν το φθινόπωρο είναι ζεστό και ηλιόλουστο, μπορούν να ξηρανθούν οι σπόροι και σε εξωτερικό χώρο - εκεί που δεν θα εκτεθούν σε άμεσες ηλιακές ακτίνες. Οι σπόροι διατηρούν τις ευεργετικές τους ιδιότητες περισσότερο από το χόρτο - έως δύο χρόνια.

1. Για να χρησιμοποιηθεί η γλιστρίδα σε μαγειρικούς σκοπούς, συντηρείται είτε με τουρσί είτε με αλάτισμα.
2. Για τουρσί, το συλλεγμένο χόρτο πλένεται και βυθίζεται σε βραστό νερό για 5 λεπτά. Στη συνέχεια τοποθετείται σε γυάλινα βάζα. Για την άλμη, σε ένα λίτρο νερό προστίθενται 2 κουταλιές της σούπας αλάτι, μια κουταλιά ζάχαρη και μπαχαρικά - πιπέρι, μαϊντανό, άνηθο, δάφνη, σκόρδο, βασιλικό. Στο βραστό μείγμα προστίθεται μια μεγάλη κουταλιά ξίδι, αμέσως χύνεται στα βάζα με τη γλιστρίδα και σφραγίζονται αεροστεγώς με καπάκια.
3. Για το αλάτισμα, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε είτε τη μέθοδο με άλμη είτε την ξηρή μέθοδο.
4. Για τη μέθοδο με άλμη, η πλυμένη γλιστρίδα κόβεται σε κομμάτια, βράζεται μέχρι να μαλακώσει και τοποθετείται σε βάζα. Η άλμη παρασκευάζεται με αναλογία μισή κουταλιά της σούπας αλάτι ανά ποτήρι νερό. Το μείγμα βράζεται, χύνεται πάνω στη γλιστρίδα και σφραγίζεται με καπάκια.
5. Για την ξηρή αλάτιση, κόβεται 1 κιλό φυτού και αναμιγνύεται με 200 γρ αλάτι, μέχρι να διαλυθεί. Τα χόρτα τοποθετούνται σε βάζα και κλείνονται με πλαστικά καπάκια, φυλάσσονται στο κελάρι. Πριν από τη χρήση, είναι καλύτερο να πλυθούν για να αφαιρεθεί το περιττό αλάτι.

Φαρμακευτικές ιδιότητες της γλιστρίδας της λαχανώδους

Ως φαρμακευτικό φυτό, η γλιστρίδα χρησιμοποιείτο ήδη από την εποχή του Ιπποκράτη. Τις ιδιότητές της περιέγραψαν και αρχαίοι Ρωμαίοι και Άραβες γιατροί και επιστήμονες. Ήδη τότε, δεν θεράπευαν μόνο τους ασθενείς, αλλά τη χρησιμοποιούσαν και για ομορφιά.

Όπως πίστευαν οι αρχαίοι θεραπευτές, με τους σπόρους του μπορεί κανείς να καθαρίσει τον οργανισμό, και με τα φύλλα του να γιατρέψει πληγές και να σώσει όσους δαγκώθηκαν από φίδι ή δηλητηριώδες έντομο. Με αυτό το φαρμακευτικό φυτό θεράπευαν υποβιταμινώσεις, σκορβούτο, και σταματούσαν τη διάρροια στη δυσεντερία.

Μέχρι σήμερα, η λαϊκή ιατρική θεωρεί τη γλιστρίδα ένα από τα πιο πολύτιμα φαρμακευτικά φυτά. Όπως και στην αρχαία ελληνική εποχή, χρησιμοποιείται ως αντιφλεγμονώδες και επουλωτικό μέσο. Διαθέτει αντιτοξικές και αιμοστατικές ιδιότητες, καθώς και διουρητική, αγγειοδιασταλτική και αναλγητική δράση. Η διουρητική της δράση θεωρείται ακόμα μία από τις πιο ήπιες αλλά αποτελεσματικές μεταξύ των φαρμακευτικών φυτών με παρόμοιες ιδιότητες, γιʼ αυτό ενδείκνυται σε παθήσεις των νεφρών, ιδιαίτερα όταν σχετίζονται με διαταραχές της παραγωγής ούρων. Επίσης, χρησιμοποιείται για τη θεραπεία δύσκολα επουλούμενων, μολυσμένων τραυμάτων και ελκών. Επιπλέον, η γλιστρίδα φημίζεται ως ένα εξαιρετικό τονωτικό μέσο γενικής ενίσχυσης.

1. Το φαρμακευτικό αυτό φυτό ενδείκνυται για όσους πάσχουν από χαμηλή αρτηριακή πίεση, καθώς ακόμα και με μία μόνο λήψη μπορεί να ανεβάσει την πίεση, ενώ η θεραπεία σε σειρά δόσεων επιτρέπει την πλήρη απαλλαγή από το πρόβλημα.
2. Η γλιστρίδα διαθέτει επίσης μια μοναδική ικανότητα να μειώνει τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα αυξάνοντας τον ρυθμό διάσπασής της, πράγμα που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία ήπιων μορφών σακχαρώδους διαβήτη. Το βότανο μπορεί να βελτιώσει την κατάσταση του ασθενούς ήδη από λίγες ημέρες μετά την έναρξη λήψης θεραπευτικών σκευασμάτων με βάση αυτό, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους ασθενείς.
3. Οι βοτανολόγοι συστήνουν τη γλιστρίδα και σε όσους παρουσιάζουν ανεπάρκεια καρδιακών συσπάσεων. Διεγείρει τον καρδιακό μυ και συμβάλλει στην ομαλοποίηση και στην πληρότητα του σφυγμού.
4. Στους άνδρες, το φαρμακευτικό φυτό βοηθά στην επίλυση πολλών ευαίσθητων προβλημάτων ταυτόχρονα. Τα σκευάσματα με βάση τη γλιστρίδα αποκαθιστούν την ανδρική δύναμη και απαλλάσσουν από την ανικανότητα, ενεργοποιούν την παραγωγή σπέρματος και βελτιώνουν την ποιότητά του. Ως αποτέλεσμα, στους άνδρες που υποβάλλονται σε θεραπεία υπογονιμότητας με σκευάσματα γλιστρίδας, ο αριθμός των σπερματοζωαρίων αυξάνεται και η δραστηριότητά τους ενισχύεται.
5. Στο πλαίσιο σύνθετης θεραπείας αφροδισίων νοσημάτων, η γλιστρίδα λειτουργεί ως διεγέρτης των ανοσοποιητικών δυνάμεων του οργανισμού, μειώνει τον χρόνο θεραπείας και επιταχύνει την ανάρρωση.
6. Καθώς η γλιστρίδα μπορεί να επιδράσει στο κεντρικό νευρικό σύστημα, να ανακουφίσει από την αδικαιολόγητη ανησυχία και να βελτιώσει τη διάθεση, χρησιμοποιείται με επιτυχία για τη θεραπεία κατάθλιψης, αϋπνίας και άλλων διαταραχών του νευρικού συστήματος. Τα σκευάσματα από το φαρμακευτικό φυτό βελτιώνουν τη διάθεση και την ποιότητα ζωής.

Ως μέσο για τη θεραπεία διαταραχών της λειτουργίας του εντέρου, η γλιστρίδα αντιμετωπίζει αποτελεσματικά όχι μόνο τη διάρροια, αλλά απαλλάσσει και από εσωτερικές αιμορραγίες. Μία από τις σημαντικές ιδιότητες του φυτού είναι η αντιβακτηριακή του δράση έναντι των παθογόνων της δυσεντερίας – των βακτηρίων Shigella και Salmonella. Επομένως, μπορεί όχι μόνο να προστατεύσει από αυτές τις εντερικές λοιμώξεις, αλλά και να τις θεραπεύσει.

Χρησιμοποιείται επίσης ως ανθελμινθικό μέσο. Και χάρη στην παρουσία στη σύνθεση του φυτού βιταμίνης Α και βήτα-καροτίνης – ουσιών απαραίτητων για τη διατήρηση της όρασης σε καλή κατάσταση – η τακτική κατανάλωση γλιστρίδας μπορεί να αποτελέσει μέσο πρόληψης του καταρράκτη.

Η γλιστρίδα η λαχανώδης στη λαϊκή ιατρική

Για τη θεραπεία των νεφρών

Ο φρεσκοκομμένος πορτούλακας πλένεται, κόβεται σε κομμάτια και περνάται από μύλο κρέατος. Έπειτα, από τον πολτό που προκύπτει, στύβεται ο χυμός. Ο χυμός φυλάσσεται στο ψυγείο και πίνεται 3 φορές την ημέρα πριν από το πρωινό, το μεσημεριανό και το βραδινό. Η θεραπεία συνεχίζεται μέχρι πλήρους ίασης, συνήθως χρειάζονται τουλάχιστον δύο εβδομάδες.

Έγχυμα για άνδρες

Για την παρασκευή του φαρμάκου για την ανικανότητα και τη στειρότητα, μια κουταλιά της σούπας ξηρού υλικού περιχύνεται με ένα ποτήρι βραστό νερό, σκεπάζεται με καπάκι και αφήνεται να εμποτιστεί για δύο ώρες. Στη συνέχεια, το μείγμα σουρώνεται και πίνεται τέσσερις φορές την ημέρα από 2 κουταλιές της σούπας. Η διάρκεια της θεραπείας είναι τουλάχιστον 21 ημέρες.

Για τη θεραπεία αφροδίσιων νοσημάτων

Αυτό το φάρμακο μπορεί να συμπεριληφθεί σε μια σύνθετη θεραπεία για ένα αφροδίσιο νόσημα. Λαμβάνονται 50 γρ. ξηρού βοτάνου πορτούλακα και περιχύνονται με 250 ml βρασμένου νερού, το οποίο πρέπει να είναι ζεστό. Μετά από 2 ώρες, το μείγμα σουρώνεται και ο πολτός στύβεται. Στο υγρό προστίθενται 2 ασπράδια αυγών και ανακατεύεται καλά. Πίνεται μέσα στην ημέρα, χωρισμένο σε ίσες δόσεις. Η θεραπεία συνεχίζεται για 10 ημέρες.

Τα φύλλα του φυτού σε τσιμπήματα εντόμων

Για να απαλλαγείτε από το πρήξιμο και τον πόνο, ειδικά μετά από τσιμπήματα σφηκών και μελισσών, χρησιμοποιούνται φρέσκα φύλλα πορτούλακα. Μερικά φύλλα του φυτού πλένονται με καθαρό νερό, ζυμώνονται ελαφρά στα χέρια και εφαρμόζονται στην πάσχουσα περιοχή. Συνήθως, μία μόνο εφαρμογή αρκεί για την εξάλειψη των δυσάρεστων συμπτωμάτων. Εάν χρειαστεί, τα φύλλα εφαρμόζονται έως και 5 φορές την ημέρα.

Στον σακχαρώδη διαβήτη

Για 400 ml βραστού νερού θα χρειαστούν 2 κουταλιές της σούπας θρυμματισμένο βότανο. Το υλικό περιχύνεται με νερό και αφήνεται όλο το βράδυ. Το στραγγισμένο μείγμα πίνεται τρεις φορές την ημέρα μετά τα γεύματα, με εφάπαξ δόση 3–4 κουταλιές της σούπας.

Για τις αιμορροΐδες

Τα κλύσματα από πορτουλάκα συνιστώνται ως συμπληρωματικό μέσο στη θεραπεία που έχει συνταγογραφήσει ο γιατρός. Για την παρασκευή του κλύσματος θα χρειαστούν 2 κουταλιές της σούπας ζεστό νερό και 2 κουταλιές της σούπας φρεσκοστυμμένο χυμό του φαρμακευτικού φυτού. Αυτό το κλύσμα γίνεται το πρωί και το βράδυ. Για καλό αποτέλεσμα, η θεραπεία συνεχίζεται για δύο εβδομάδες.

Για τη θεραπεία κάλων και κονδυλωμάτων

Τα χόρτα του πορτούλακα περνιούνται από μύλο κρέατος, ο πολτός που προκύπτει εφαρμόζεται στον κάλο ή το κονδύλωμα, στερεώνοντάς τον με αυτοκόλλητο έμπλαστρο. Αυτή είναι μια εκδοχή χωρίς επίδεσμο. Εναλλακτικά, μπορείτε να απλώσετε τον πολτό σε έναν επίδεσμο και να τον εφαρμόσετε στην προβληματική περιοχή.

Για απώλεια βάρους

Ρίχνετε σε μια κούπα με βραστό νερό μια κουταλιά της σούπας ψιλοκομμένο βότανο και βράζετε σε χαμηλή φωτιά για άλλα 5 λεπτά. Αποσύρετε από τη φωτιά, ρίχνετε το αφέψημα σε ένα θερμός, το κλείνετε καλά και το αφήνετε για μιάμιση με δύο ώρες. Στη συνέχεια, σουρώνετε το αφέψημα και το πίνετε ένα τέταρτο της ώρας πριν από το φαγητό, 3 φορές την ημέρα. Η δόση είναι μια κουταλιά της σούπας ανά λήψη. Αυτή η σύνθεση είναι επίσης χρήσιμη ως μέσο ανακούφισης από πόνο σε άρρωστες αρθρώσεις.

Σπόροι για το στομάχι

Αυτό το φάρμακο βοηθά όχι μόνο σε προβλήματα του στομάχου, αλλά και ως αντιπυρετικό και σε πυώδεις δερματικές παθήσεις. Για την παρασκευή του, ρίχνετε ένα κουταλάκι του γλυκού σπόρους του φυτού σε ένα ποτήρι βραστό νερό και τα βράζετε για περίπου 2–3 λεπτά. Το αφέψημα που προκύπτει χωρίζεται σε 3 δόσεις και πίνεται κατά τη διάρκεια της ημέρας σε 3 λήψεις.

Αλοιφή για την ψωρίαση

Σπόροι πορτουλάκας (ένα κουταλάκι του γλυκού) αλέθονται σε γουδί σε σκόνη, αναμειγνύονται με βαζελίνη ή οποιοδήποτε λίπος (μία κουταλιά της σούπας). Τρίβουν το θεραπευτικό μείγμα στο δέρμα για την ψωρίαση, χρησιμοποιείται επίσης για τη θεραπεία όγκων στο δέρμα. Παράλληλα, λαμβάνεται εσωτερικά αφέψημα από τους σπόρους του φυτού.

Είδη θεραπευτικών σκευασμάτων

Έγχυμα

Για εξωτερική χρήση, το έγχυμα πορτουλάκας συνιστάται για την παρασκευή κομπρέσας ή κατάπλασματος για λειχήνα, ψωρίαση ή διάφορα έλκη στο δέρμα. Εσωτερικά, λαμβάνεται για προβλήματα του γαστρεντερικού σωλήνα – για παράδειγμα, για τη θεραπεία ελκών, διαφόρων διαταραχών της πέψης.

Για να παρασκευάσετε έγχυμα, το θρυμματισμένο βότανο (μία κουταλιά της σούπας) περιχύνεται με ένα ποτήρι βραστό νερό. Αφήνεται να εμποτιστεί για 1,5 ώρα. Εσωτερικά, λαμβάνονται 2 κουταλιές της σούπας 4 έως 5 φορές την ημέρα.

Βάμμα

Το βάμμα πορτουλάκας είναι ένα καθολικό φάρμακο. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο για την αϋπνία όσο και για παθήσεις του ήπατος ή των νεφρών, καθώς και για άλλες ασθένειες. Η τυπική δόση είναι 30 σταγόνες βάμματος 3 φορές την ημέρα.

Σε 200 ml αλκοόλ παίρνουν μία κουταλιά της σούπας θρυμματισμένη πρώτη ύλη πορτουλάκας, τα βάζουν όλα σε ένα μπουκάλι από σκούρο γυαλί, κλείνουν καλά το καπάκι και το αφήνουν να εμποτιστεί για 3 εβδομάδες σε μέρος που δεν έχει πρόσβαση στο φως της ημέρας και τις ηλιακές ακτίνες. Εν τω μεταξύ, το περιεχόμενο του μπουκαλιού ανακινείται καθημερινά. Μετά από 21 ημέρες, το βάμμα διηθούν και το φυλάσσουν σε σκοτεινό, δροσερό μέρος.

Αφέψημα

Το αφέψημα πορτουλάκας είναι καλό ως διουρητικό και χολαγωγό. Καθαρίζει το συκώτι, οι άνδρες θεραπεύουν την ανικανότητα, οι γυναίκες απαλλάσσονται από ορμονικές διαταραχές. Ως εξωτερικό φάρμακο, το αφέψημα συνιστάται για την επεξεργασία περίπλοκων, δύσκολα επουλούμενων πυωδών πληγών και άλλων δερματικών προβλημάτων.

Για να παρασκευάσετε αφέψημα, ρίχνετε σε ένα κατσαρολάκι ένα ποτήρι βραστό νερό και προσθέτετε μία κουταλιά της σούπας θρυμματισμένο φαρμακευτικό φυτό. Βάζετε το κατσαρολάκι σε χαμηλή φωτιά και ζεσταίνετε το μείγμα για 10 λεπτά. Το αποσύρετε από τη φωτιά, το τυλίγετε σε μια κουβέρτα και το αφήνετε να εμποτιστεί για μερικές ακόμη ώρες. Το διηθείτε και το λαμβάνετε εσωτερικά, 2 κουταλιές της σούπας 5 φορές την ημέρα.

Εφαρμογή στην κοσμητολογία

Για καλλυντικούς σκοπούς χρησιμοποιούνται οι αντιφλεγμονώδεις, καταπραϋντικές, αντιμικροβιακές, αντιμυκητιακές και αντικνησμώδεις ιδιότητες της πορτουλάκας, καθώς και η ικανότητά της να ανακουφίζει τις εκδηλώσεις αλλεργίας, επομένως τα σκευάσματά της χρησιμοποιούνται για θεραπευτικούς σκοπούς.

Εκτός αυτού, οι κοσμετολόγοι έχουν παρατηρήσει ότι η πορτουλάκα συμβάλλει στην ενυδάτωση και απαλότητα του ξηρού δέρματος, και χάρη στην αντιοξειδωτική δράση της, που βασίζεται στην παρουσία στο φυτό του φυσικού αντιοξειδωτικού γλουταθειόνης και της βιταμίνης C, το αναζωογονεί, λειαίνει τις ρυτίδες και προλαμβάνει την εμφάνιση νέων, γεγονός που επιτρέπει την ένταξη του φυτού σε ολοκληρωμένα προγράμματα αναζωογόνησης.

Τα σκευάσματα πορτουλάκας μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για την εξάλειψη δερματικών ερεθισμών, ερυθρότητας, κνησμού και για τη θεραπεία φλεγμονών του δέρματος – όπως η ροδόχρους ακμή και η ακμή.

Επίσης, το βότανο χρησιμοποιείται ως μέσο περιποίησης των μαλλιών. Μετά από λίγες θεραπείες, σταματούν να σπάνε και να πέφτουν, αρχίζουν να δείχνουν πολύ πιο υγιή, και εξαφανίζεται η πιτυρίδα.

Μάσκα προσώπου

Συνιστάται εάν το δέρμα είναι ξηρό, ευαίσθητο ή ερεθισμένο.

Για να ετοιμάσετε αυτό το μείγμα, ανακατέψτε 2–3 κουταλιές της σούπας από το βότανο που έχει θρυμματιστεί με μπλέντερ, με τυρί κότατζ ή κρέμα γάλακτος σε ίση ποσότητα. Απλώστε ένα παχύ στρώμα μάσκας στο πρόσωπο και το λαιμό και αφήστε το για 15–20 λεπτά. Καλύτερα να ξαπλώσετε ήρεμα αυτό το διάστημα για να απορροφηθεί καλά η μάσκα. Στη συνέχεια, πλύνετε το πρόσωπο με νερό ή αφέψημα χαμομηλιού, προθερμασμένο στους 38–40 βαθμούς, και εφαρμόστε οποιαδήποτε θρεπτική κρέμα.

Η συστηματική χρήση της μάσκας (περίπου κάθε 7–10 ημέρες) λειαίνει τις ρυτίδες, αφαιρεί το ξεφλούδισμα του δέρματος, εξαλείφει διάφορα εξανθήματα και φλεγμονές.

Μάσκα για κανονικό και λιπαρό δέρμα

Με έναν μύλο κρέατος ή ένα μπλέντερ μετατρέψτε τα φύλλα της πορτουλάκας σε πολτό. Πάρτε 2 κουταλιές της σούπας από το μείγμα και ανακατέψτε το με ένα κουταλάκι του γλυκού από το χυλό βρώμης που περίσσεψε από το πρωινό, μαγειρεμένο με νερό ή γάλα. Εφαρμόστε τη μάσκα στο δέρμα του προσώπου για ένα τέταρτο της ώρας και στη συνέχεια πλύνετε με δροσερό νερό.

Μάσκα για ξηρό δέρμα

Με μπλέντερ ή μύλο κρέατος αλέστε τα φύλλα πορτουλάκας σε πολτό. Πάρτε 2 κουταλιές της σούπας από το μείγμα, προσθέστε ένα κουταλάκι του γλυκού μέλι και, προσεκτικά, σταγόνα-σταγόνα, φυτικό λάδι, έως ότου το παρασκεύασμα να μην τρέχει. Εφαρμόστε το στο δέρμα του προσώπου για 15–20 λεπτά. Αφαιρέστε το μείγμα με ένα βαμβάκι εμποτισμένο σε ζεστό έγχυμα πράσινου τσαγιού και στη συνέχεια ξεπλύνετε το πρόσωπο με δροσερό νερό.

Λοσιόν για τα μαλλιά

Για να ετοιμάσετε ένα θεραπευτικό μείγμα, ρίξτε 2 κουταλιές της σούπας από το κομμένο βότανο σε ένα ποτήρι βραστό νερό. Αφήστε το να εμποτιστεί για 50–60 λεπτά και στη συνέχεια χρησιμοποιήστε το για να ξεπλύνετε τις ρίζες των μαλλιών και να το τρίψετε στο τριχωτό της κεφαλής. Μην ξεπλύνετε το μείγμα.

Χάρη στην τακτική χρήση της λοσιόν, οι τρίχες δυναμώνουν, η πιτυρίδα εξαφανίζεται, η δομή των μαλλιών βελτιώνεται και γίνονται λαμπερά.

Για τη λιπαρή σμηγματόρροια

Για την καταπολέμηση της πιτυρίδας και της λιπαρής σμηγματόρροιας, ρίξτε μια κουταλιά της σούπας ψιλοκομμένη πορτουλάκα σε ένα μικρό ποτήρι (200 ml) νερό και βράστε για 10 λεπτά. Αφήστε το να εμποτιστεί για τρεις ώρες και στη συνέχεια αραιώστε το με συνηθισμένο νερό μέχρι τον όγκο που χρειάζεται για το ξέπλυμα.

Κρέμα προσώπου

Ρίξτε 1–2 σταγόνες από το χυμό που έχει στυφτεί από πορτουλάκα σε μια δόση κρέμας που χρησιμοποιείται συνήθως για πρωινή ή βραδινή φροντίδα. Αυτό θα θρέψει επιπλέον το δέρμα με ωφέλιμες ουσίες και θα βελτιώσει τη δράση της συνήθους κρέμας.

Χρήση της γλιστρίδας στη μαγειρική

Η πορτουλάκα κήπου άρχισε να χρησιμοποιείται ως τροφή στην πεφωτισμένη Ευρώπη τον 17ο αιώνα. Πρώτοι την "ανακάλυψαν" οι Γάλλοι και στη συνέχεια σε όλες τις άλλες χώρες άρχισαν να ετοιμάζουν εκλεκτά πιάτα από αυτό το μοντέρνο φυτό.

Χάρη στην παρουσία σακχάρων και πρωτεϊνών στη σύνθεσή της, η πορτουλάκα κήπου γίνεται ιδιαίτερα θρεπτική, ενώ αυτές οι ωφέλιμες για τον οργανισμό ουσίες περιέχονται με τη μορφή εύκολα απορροφήσιμων ενώσεων. Και αυτό δεν είναι ανακάλυψη για τη ρωσική μαγειρική: η συνταγή για την παρασκευή κονσερβοποιημένης πορτουλάκας είναι καταγεγραμμένη ακόμα και στο περίφημο και θρυλικό «Βιβλίο για το νόστιμο και υγιεινό φαγητό».

Τα νεαρά χόρτα χρησιμοποιούνται στη μαγειρική ωμά και βρασμένα. Τα νεαρά φύλλα και οι τρυφεροί χυμώδεις μίσχοι είναι ευχάριστα, διεγείρουν την όρεξη, μπορούν να ξεδιψάσουν, και χρησιμοποιούνται ακόμη και για να παρασκευαστεί ένα βιταμινούχο ποτό με κρασί. Στους κατοίκους της Κεντρικής Ασίας, της Υπερκαυκασίας και των χωρών της Μεσογείου, η αντράκλα δεν είναι μόνο δημοφιλής, αλλά και αγαπητή. Από το φυτό παρασκευάζονται νόστιμες σούπες, σαλάτες, γίνεται πουρές, προστίθεται σε πιάτα με κρέας ως καρύκευμα, και τα φαγητά αποκτούν μια ευχάριστη, ελαφρώς πικάντικη γεύση με μια μικρή ξινή νότα. Η αντράκλα παστή ή μαριναρισμένη για τον χειμώνα αντικαθιστά ακόμη και την κάπαρη. Το φυτό ταιριάζει καλά με κρέας, ψάρι, αυγά, τυρί κότατζ και λαχανικά, εκτός από πατάτες.

Πριν την έναρξη της προετοιμασίας, η αντράκλα πρέπει να πλυθεί καλά για να αφαιρεθεί η άμμος και τα έντομα από τις μασχάλες των φύλλων.

Γλιστρίδα με σάλτσα

Για την παρασκευή αυτού του πιάτου, ετοιμάστε 250 γρ αντράκλας, καθαρίστε 1–2 καρότα μεσαίου μεγέθους, ένα μεσαίο κρεμμύδι, ένα ποτήρι χυμό ντομάτας, ένα ματσάκι μαϊντανό και ένα ματσάκι άνηθο. Προσθέστε αλάτι και ζάχαρη κατά βούληση.

Πλύνετε καλά την αντράκλα, κόψτε την σε μικρά κομμάτια και βράστε την για 2–3 λεπτά σε αλατισμένο νερό. Σε ένα τηγάνι, σοτάρετε στο αγαπημένο σας φυτικό λάδι το τριμμένο καρότο και το ψιλοκομμένο κρεμμύδι, προσθέστε τον χυμό ντομάτας και τον ψιλοκομμένο άνηθο και μαϊντανό. Σιγοβράστε για 5 λεπτά. Περιχύστε τη βρασμένη αντράκλα με τη σάλτσα που προέκυψε. Σερβίρετε ζεστό.

Ομελέτα με γλιστρίδα

Κόψτε ένα ματσάκι αντράκλα σε κομμάτια όχι μεγαλύτερα από 2 εκ., και μια ντομάτα μεσαίου μεγέθους σε ροδέλες. Σοτάρετε την αντράκλα σε ηλιέλαιο μέχρι να πάρει χρυσαφί χρώμα, προσθέστε τις ντομάτες. Χτυπήστε σε ένα μπολ 4 αυγά με 2 κουταλιές της σούπας μαγιονέζα ή κρέμα γάλακτος, αλατίστε, πιπερώστε, ρίξτε το μείγμα στο τηγάνι με την αντράκλα και τις ντομάτες, σκεπάστε με καπάκι και σιγοβράστε σε χαμηλή φωτιά για 10 λεπτά. Κατά το σερβίρισμα, βάλτε στο πιάτο με την ομελέτα ρόκα, κόψτε φρέσκο αγγούρι και ντομάτα, πασπαλίστε με ψιλοκομμένα μυρωδικά – μπορείτε να χρησιμοποιήσετε άνηθο, βασιλικό, μαϊντανό, κόλιανδρο.

Λαχανική σαλάτα

Μαζέψτε 2 φλιτζάνια φύλλα αντράκλας, πλύνετέ τα και αφήστε το νερό να στραγγίσει. Αν τα φύλλα είναι μεγάλα, μπορείτε να τα κόψετε· αν είναι μικρά, αφήστε τα ολόκληρα. Κόψτε σε ροδέλες μια μεγάλη ντομάτα και ένα κόκκινο κρεμμύδι, και ψιλοκόψτε σε κυβάκια 2 βρασμένα αυγά (σφιχτά). Βάλτε τα προετοιμασμένα υλικά σε μια σαλατιέρα, προσθέστε μισό φλιτζάνι κονσερβοποιημένο καλαμπόκι, αλατίστε (κατά προτίμηση με θαλασσινό αλάτι), πιπερώστε και περιχύστε με φυτικό λάδι – αυτό που χρησιμοποιείτε συνήθως για σαλάτες: ηλιέλαιο, ελαιόλαδο, μουσταρδέλαιο ή καρυδόλαδο. Σερβίρετε αμέσως μετά την παρασκευή.

Σάλτσα πέστο από γλιστρίδα

450–500 γραμμάρια φρέσκου νεαρού χόρτου γλιστρίδας (φύλλα και βλαστούς) χτυπήστε στο μπολ του επεξεργαστή τροφίμων με δύο σκελίδες σκόρδο, ένα όχι γεμάτο φλιτζάνι τριμμένο σκληρό τυρί – κατά προτίμηση παρμεζάνα, ένα τέταρτο φλιτζανιού καβουρδισμένα αμύγδαλα. Στο τέλος της διαδικασίας, ρίξτε σε λεπτή ροή μισό φλιτζάνι ελαιόλαδο (μη επεξεργασμένο) και μετά από 15–20 δευτερόλεπτα απενεργοποιήστε τον επεξεργαστή. Μεταφέρετε τη σάλτσα σε γυάλινο ή πορσελάνινο σκεύος και βάλτε την στο ψυγείο, όπου μπορεί να διατηρηθεί έως δύο εβδομάδες.

Καρύκευμα για κρέας

Πλύνετε καλά και βράστε 100 γραμμάρια γλιστρίδας. Αλέστε την στο μπλέντερ, προσθέτοντας κατά την άλεση σκόρδο (από 4 έως 6 σκελίδες), αλεσμένο πιπέρι και μία μεγάλη κουταλιά ξύδι. Αλατίστε. Διατηρήστε το έτοιμο καρύκευμα στο ψυγείο όχι περισσότερο από μισό μήνα και σερβίρετε το με ζεστά και κρύα προϊόντα κρέατος.

Ορεκτικό από γλιστρίδα και σκόρδο

Πρέπει να πάρετε ίσες ποσότητες – από 500 γραμμάρια – γλιστρίδας και σκορδόβλαστων. Θα χρειαστούν επίσης ένα μεγάλο καρότο και ένα κρεμμύδι, και για το σοτάρισμα φυτικό λάδι.

Κόψτε το κρεμμύδι σε μισές ροδέλες και βάλτε το για σοτάρισμα σε ζεστό τηγάνι. Το καρότο, τριμμένο σε μακριές λωρίδες με έναν τρίφτη καρότου κορεάτικου τύπου, προσθέστε το στο κρεμμύδι που σοτάρετε.

Κόψτε τη γλιστρίδα και τους σκορδόβλαστους σε κομμάτια 3–4 εκ. και ρίξτε τα στο ίδιο τηγάνι. Αλατίστε, πιπερώστε και τηγανίστε τα λαχανικά μέχρι να πάρουν χρυσαφί χρώμα. Για να γίνει το ορεκτικό πιο χορταστικό, προσθέστε κιμά. Με τον κιμά, το πιάτο σερβίρεται μόνο ζεστό, χωρίς κιμά μπορεί να σερβιριστεί και κρύο, χωρίς να χάσει σε γεύση. Αν το καταναλώσετε σε αυτή τη μορφή, μπορείτε να προσθέσετε μαγιονέζα.

Σαλάτα με μαϊντανό και γλιστρίδα

Για 400 γραμμάρια χόρτου γλιστρίδας, πάρτε 2 ματσάκια μαϊντανό και ισάριθμα ντοματίνια. Αν τα ντοματίνια είναι μεγάλα, κόψτε τα στη μέση. Κόψτε τη γλιστρίδα σε κομμάτια 3–4 εκ., τον μαϊντανό ψιλά, προσθέστε ένα μεσαίου μεγέθους κρεμμύδι κομμένο σε μισές ροδέλες. Βάλτε τα λαχανικά σε μια βαθιά σαλατιέρα, ανακατέψτε, πιπερώστε, αλατίστε, περιχύστε με μια κουταλιά της σούπας φρέσκο χυμό λεμονιού και 3 κουταλιές της σούπας φυτικό λάδι (κατά προτίμηση ελαιόλαδο).

Σάντουιτς

Βυθίστε τα στελέχη της γλιστρίδας για μερικά λεπτά σε βραστό νερό. Βγάλτε τα, στραγγίξτε τα με μια χαρτοπετσέτα και κόψτε τα ψιλά. Μπορείτε να πασπαλίζετε με γλιστρίδα οποιαδήποτε σάντουιτς – με τυρί, ψάρι, βούτυρο, και να προσθέσετε ψιλοκομμένο μαϊντανό, σκόρδο, άνηθο, σέλινο.

Ελαφριά σούπα

Πιέστε στη πρέσα σκόρδου 2 σκελίδες σκόρδο και κόψτε ένα μεσαίο κρεμμύδι. Σοτάρετέ τα σε ένα τηγάνι με οποιοδήποτε φυτικό λάδι, στη συνέχεια προσθέστε 2 μικρές ντομάτες κομμένες σε κύβους. Σιγοβράστε τα όλα μαζί. Πλύνετε και κόψτε ένα ματσάκι γλιστρίδα, προσθέστε το στο τηγάνι και βάλτε εκεί ένα φλιτζάνι φακές. Προσθέστε νερό έτσι ώστε να είναι τουλάχιστον δύο δάχτυλα πάνω από το επίπεδο των υλικών. Αν κατά το μαγείρεμα το νερό εξατμίζεται, μπορείτε να προσθέτετε βρασμένο νερό. Αλατίστε το πιάτο κατά τη γεύση και μαγειρέψτε μέχρι να μαλακώσουν οι φακές.

Πιλάφι με γλιστρίδα

Ρίξτε μισό φλιτζάνι ρύζι με ένα φλιτζάνι νερό και βράστε σε χαμηλή φωτιά. Ταυτόχρονα, ψιλοκόψτε το κρεμμύδι και τηγανίστε το σε ένα τηγάνι με φυτικό λάδι μέχρι να ροδίσει. Προσθέστε μια κουταλιά της σούπας πελτέ ντομάτας και 150–200 γρ γλυστρίδας (πορτουλάκι) κομμένης σε κομμάτια 1–1,5 εκ.

Όταν το ρύζι είναι έτοιμο, προσθέστε το τηγανισμένο μείγμα, αλατίστε και προσθέστε 2–3 κουταλιές είτε ξινή κρέμα είτε γιαούρτι χωρίς ζάχαρη.

Αντενδείξεις για τη χρήση

Αν και η γλυστρίδα (πορτουλάκι) είναι ωφέλιμη για την υγεία, όπως και με κάθε τρόφιμο, δεν πρέπει να γίνεται υπερβολική χρήση. Η επιτρεπόμενη ημερήσια ποσότητα είναι 200 γρ, δεν πρέπει να τρώτε περισσότερο.

Οι θηλάζουσες μητέρες θα πρέπει να καθυστερήσουν την κατανάλωση του φυτού. Μόλις γεννηθεί και μεγαλώσει το μωρό, μπορείτε να το απολαύσετε! Οι έγκυες γυναίκες θα πρέπει επίσης να αποφύγουν τη χρήση της γλυστρίδας. Αυτό συμβαίνει γιατί μπορεί να αυξήσει τον τόνο της μήτρας, με πιθανά δυσάρεστες συνέπειες.

Το φυτό αντενδείκνυται για άτομα που πάσχουν από υπέρταση και κρίσεις βραδυκαρδίας. Πρέπει να είστε προσεκτικοί σε καταστάσεις έντονης νευρικής έντασης. Απαγορεύεται η κατανάλωση και η θεραπεία με γλυστρίδα σε όσους είναι επιρρεπείς σε σπασμούς.

Επειδή στο υπέργειο τμήμα της γλυστρίδας υπάρχει νοραδρεναλίνη – μια ουσία παρόμοια με τις ορμόνες που παράγονται στα επινεφρίδια του ανθρώπου – η δράση της τονώνει το νευρικό σύστημα και αυξάνει τον γενικό τόνο, προσθέτοντας ενέργεια. Αυτό ισχύει όχι μόνο για ασθενείς, αλλά και για υγιή άτομα. Ωστόσο, σε περιπτώσεις αυξημένης διεγερσιμότητας, η γλυστρίδα μπορεί να έχει αρνητική επίδραση. Υπάρχει κίνδυνος υπερδιέγερσης και νευρικής εξάντλησης, επομένως η χρήση της δεν συνιστάται.

Επιπλέον, οποιοσδήποτε, ακόμα και το πιο υγιές άτομο, μπορεί να παρουσιάσει αλλεργική αντίδραση στα συστατικά του φυτού.

Φωτογραφία γλυστρίδας