Αλχέμιλλα: φαρμακευτικές ιδιότητες και αντενδείξεις

Αυτό το βότανο έχει πολλά ονόματα. Στα εγχειρίδια αναφέρεται ως Αλχέμιλλα η κοινή, αλλά οι λαϊκές ονομασίες είναι πολύ πιο ποιητικές – για παράδειγμα, βότανο της αγάπης, δάκρυ του Θεού, ουράνια δροσιά ή αστερόχορτο. Στην αρχαιότητα ονομαζόταν επίσης βότανο των αλχημιστών. Πράγματι, αυτό το πολυετές ποώδες έρπον φυτό διαθέτει πολλές ευεργετικές ιδιότητες. Έχει αντιφλεγμονώδη, αποχρεμπτική και χολερετική δράση, διαθέτει αντισηπτικές ιδιότητες και μπορεί να σταματήσει την αιμορραγία. Και αν και η Αλχέμιλλα δεν έχει αναγνωριστεί επίσημα ως φαρμακευτικό φυτό, χρησιμοποιείται ευρέως στη βιομηχανία για την παραγωγή συμπληρωμάτων διατροφής.

Χημική σύνθεση

Όλες οι θεραπευτικές ιδιότητες της Αλχέμιλλας της κοινής έχουν μελετηθεί καλά. Όλες εξηγούνται από τη χημική σύσταση των ριζών, του βοτάνου και των φύλλων της. Στα πιο σημαντικά από ιατρική άποψη συστατικά περιλαμβάνονται:

1. Δεψικές ουσίες – κυρίως ταννίνες, η μεγαλύτερη περιεκτικότητα βρίσκεται στις ρίζες, ενώ στα φύλλα και στους μίσχους είναι μόνο έως 3%.
2. Κατεχίνες – είναι φλαβονοειδή με αντιοξειδωτικές ιδιότητες.
3. Στεροειδή – ορμονοειδείς ουσίες φυτικής προέλευσης.
4. Λιγνίνη – επηρεάζει θετικά τη μικροχλωρίδα του παχέος εντέρου.
5. Λεκιθίνη – χρησιμοποιείται στην παραγωγή ηπατοπροστατευτικών, καθώς προστατεύει τα ηπατικά κύτταρα.
6. Ασκορβικό οξύ (βιταμίνη C) – επιδρά ευεργετικά στο κυκλοφορικό σύστημα.
7. Διάφορα μακρο- και ιχνοστοιχεία, συμπεριλαμβανομένου του ψευδαργύρου με τις αντιφλεγμονώδεις ιδιότητές του, του βορίου και του μαγγανίου.

Επίσης, στη σύσταση του φυτού περιλαμβάνονται ελαϊκό, φαινολοκαρβοξυλικό, λινολεϊκό και άλλα οξέα, λιπίδια, κουμαρίνες, γλυκοσίδες.

Πώς μοιάζει και πού φυτρώνει

Στη σύγχρονη φυτοθεραπεία χρησιμοποιείται συχνότερα η Αλχέμιλλα η κοινή. Είναι ένα ποώδες χαμηλό φυτό με σχετικά λεπτούς μίσχους που έρπουν στο έδαφος. Κατά την περίοδο της ανθοφορίας ανυψώνονται ελαφρώς. Το ύψος της Αλχέμιλλας φτάνει έως τα 30 εκ.

Το ρίζωμα του φυτού είναι αρκετά ισχυρό και βρίσκεται οριζόντια. Τα φύλλα στη βάση είναι μεγάλα και ελαφρώς κυματιστά. Τα φύλλα στους βλαστούς, ωστόσο, έχουν ημικυκλικό σχήμα. Είναι χνοώδη και από τις δύο πλευρές, με οδοντωτές άκρες. Γενικά, το σχήμα των φυλλαρίων είναι ενδιαφέρον από μόνο του. Στη βάση τους μοιάζουν να τυλίγονται σε χωνί, χάρη στο οποίο μπορούν να συγκρατούν την πολύτιμη υγρασία.

Επιπλέον, στα άκρα των φύλλων βρίσκονται οι υδατώδεις αδένες – πρόκειται για ειδικούς αδένες από τους οποίους εκκρίνεται υγρό σε σταγόνες, με αυτόν τον τρόπο το φυτό απαλλάσσεται από την περιττή υγρασία. Αυτή η διαδικασία (σταγονόρροια) είναι κυρίως χαρακτηριστική για τα τροπικά δάση με την υψηλή υγρασία και τον αμυδρό φωτισμό. Στο εύκρατο κλίμα αυτό το χαρακτηριστικό εκδηλώνεται σπάνια, και η μανσέτα αποτελεί ένα από τα λίγα παραδείγματά του.

Είναι ενδιαφέρον ότι το πυκνό χνούδι προστατεύει επίσης το φυτό από την υπερβολική υγρασία, καθώς χάρη σε αυτό, ακόμη και μετά τη βροχή, τα φύλλα παραμένουν σχεδόν εντελώς στεγνά.

Η αλχεμίλλη ανθίζει δύο φορές το χρόνο (υπό ευνοϊκές συνθήκες). Η πρώτη ανθοφορία γίνεται στις αρχές του καλοκαιριού, ενώ μια δεύτερη είναι δυνατή ήδη στις αρχές του φθινοπώρου. Τα ανθάκια της είναι μικρά, ανοιχτοπράσινα, συγκεντρωμένα σε στενές ταξιανθίες που μοιάζουν περισσότερο με σφαιρίδια (αν και στη βοτανική αυτές ονομάζονται συνήθως κορυμβοειδείς-φοβώδεις ταξιανθίες). Οι καρποί της αλχεμίλλης, τα αχαίνια, σχηματίζονται τον Αύγουστο.

Είδη

Υπάρχουν αρκετές ποικιλίες μανσέτας, αλλά δεν χρησιμοποιούνται όλες στην ιατρική. Ορισμένες καλλιεργούνται κυρίως για διακοσμητικούς σκοπούς. Ευρεία διάδοση έχουν λάβει οι εξής:

1. Μαλακή μανσέτα. Αυτή η ποικιλία του φυτού συναντάται τόσο στην Ανατολική Ευρώπη όσο και σε ασιατικές χώρες – Τουρκία, Ιράν κ.ά. Είναι ένα ταχέως αναπτυσσόμενο έρπον φυτό με όμορφες κίτρινες ταξιανθίες. Αναπτύσσεται σε συστάδες που φτάνουν σε ύψος τα 40 εκ. – και το πλάτος τους είναι περίπου το ίδιο. Όταν εμφανίζονται οι δαντελωτές ταξιανθίες του, πράγμα που συμβαίνει συνήθως τον Ιούνιο, ο θάμνος φαίνεται πολύ πλούσιος και εντυπωσιακός. Η μαλακή μανσέτα χρησιμοποιείται κυρίως στην αρχιτεκτονική τοπίου· στον κήπο φυτεύεται συχνά κοντά σε υδάτινα στοιχεία, σε μπορντούρες και σε μικτούς ανθώνες. Στην ανθοδετική περιλαμβάνεται σε ανθοδέσμες για να κάνει τις ανθοσυνθέσεις πιο πλούσιες.
2. Αλπική μανσέτα. Συναντάται σε αρκετά σκληρές κλιματικές συνθήκες, στη Γροιλανδία και τη Βόρεια Ευρώπη. Αυτή η ποικιλία προτιμά ασβεστολιχικά και πετρώδη εδάφη. Από τα άλλα είδη, αυτή η μανσέτα διαφέρει ακόμη και εξωτερικά. Έχει βαθιά σχισμένα φύλλα, ενώ στην κάτω πλευρά τους είναι καλυμμένα με πολύ ανοιχτό ασημί χνούδι, με αποτέλεσμα να φαίνεται σαν να έχουν λευκό περίγραμμα. Χάρη σε αυτό, το φυτό δείχνει πολύ διακοσμητικό ακόμη και εκτός της περιόδου ανθοφορίας. Χρησιμοποιείται κυρίως στην αρχιτεκτονική τοπίου – φυτεύεται σε βραχόκηπους, ενώ ιδιαίτερα εντυπωσιακές είναι και οι φυτεύσεις σε γλάστρες μαζί με υάκινθους και τουλίπες.
3. Μανσέτα με κόκκινους μίσχους. Αυτή η ποικιλία συναντάται επίσης συχνά σε ορεινά λιβάδια. Στη φύση φύεται στην Κριμαία, στη βουλγαρική Ροδόπη, στον Καύκασο και στο δυτικό τμήμα των Καρπαθίων. Διαφέρει από άλλες ποικιλίες λόγω του πολύ μικρού μεγέθους – το ύψος της δεν ξεπερνά τα 15 εκ. Επιπλέον, αυτή η μανσέτα έχει χαρακτηριστική γαλαζοπράσινη απόχρωση φύλλων που συνδέονται με το στέλεχος μέσω κοκκινοπών μίσχων. Αυτή η ποικιλία χρησιμοποιείται επίσης συχνά στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό τοπίου, φυτεύοντας σε βραχόκηπους. Αλλά μια τέτοια μανσέτα μπορεί να φαίνεται ωραία και σε φυτεύσεις περιγράμματος.

Οι ποικιλίες που αναφέρονται καλλιεργούνται κυρίως σε κήπους. Αλλά, επιπλέον, στην κεντρική ζώνη της Ρωσίας συναντώνται πολλές άγριες ποικιλίες. Συνολικά, υπάρχουν περισσότερα από 30 είδη αυτού του φυτού. Για παράδειγμα, σε ξηρές περιοχές μπορούν να βρεθούν οι ορεινές, οι γλαυκώδεις και οι σφαιρικά στριμμένες ποικιλίες. Επίσης, σε άνυδρες τοποθεσίες φύεται η μανσέτα με εξογκώματα. Σε σκιερά δάση και σε συνθήκες υψηλής υγρασίας φύονται οι ημισέληνοι και οι κυματόφυλλες ποικιλίες, ενώ σε βαλτώδεις περιοχές η γυμνόστειλη.

Υπάρχουν επίσης ποικιλίες που αισθάνονται εξίσου καλά τόσο σε ξηρά όσο και σε υγρά εδάφη (για παράδειγμα, η μανσέτα με τρίχες). Αλλά παρ' όλα αυτά, η πιο διαδεδομένη ποικιλία είναι η κοινή μανσέτα. Και αυτή ακριβώς χρησιμοποιείται στη λαϊκή ιατρική και στη φαρμακευτική βιομηχανία.

Συλλογή και αποθήκευση

Στη φυτοθεραπεία χρησιμοποιείται τόσο το βότανο της μανσέτας όσο και το ρίζωμά της. Το υπέργειο τμήμα συλλέγεται από το δεύτερο μισό του Μαΐου έως τα μέσα του καλοκαιριού. Η συλλογή του βοτάνου μπορεί να γίνει μόνο κατά τη διάρκεια της ημέρας, λαμβάνοντας υπόψη το φαινόμενο της σταγόνας που περιγράφηκε παραπάνω – πρέπει να περιμένει κανείς μέχρι να στεγνώσει η πρωινή δροσιά και η υγρασία που έχει απελευθερωθεί.

Το βότανο πρέπει να κόβεται μαζί με τα φύλλα, τους βλαστούς και τα άνθη με ένα κοφτερό μαχαίρι. Η ξήρανση αυτής της πρώτης ύλης πρέπει να γίνεται στη σκιά, κατά προτίμηση σε δωμάτιο με καλό αερισμό. Μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν ειδικά στεγνωτήρια. Ωστόσο, σε αυτή την περίπτωση, πρέπει να ρυθμίσετε την πιο ήπια θερμοκρασία – όχι πάνω από 60 βαθμούς. Τα αποξηραμένα βότανα και άνθη πρέπει να φυλάσσονται σε χάρτινες ή λινά σακούλες μέχρι το επόμενο έτος, όχι περισσότερο, καθώς με τον καιρό το βότανο αποκτά μια πολύ δυσάρεστη πικρή γεύση.

Οι ρίζες της μανσέτας συλλέγονται επίσης για ιατρικούς σκοπούς. Αλλά συνιστάται να σκάβονται στις αρχές του φθινοπώρου. Δεν χρειάζεται να πλένονται, αρκεί να καθαρίζονται προσεκτικά από το χώμα. Ξηραίνονται επίσης στη σοφίτα. Αποθηκεύεται αυτή η πρώτη ύλη σε λινά σακούλες για όχι περισσότερο από 2 χρόνια. Όπως και οποιαδήποτε άλλα φαρμακευτικά φυτά, η μανσέτα διατηρείται σε ξηρό και σκοτεινό ντουλάπι, μακριά από πηγή θερμότητας, για να μην χαλάσει από τις ηλιακές ακτίνες και τις υψηλές θερμοκρασίες.

Φαρμακευτικές ιδιότητες της Αλχέμιλλας

Η μοναδική χημική σύσταση αυτού του φυτού καθόρισε τις θεραπευτικές του ιδιότητες. Γι' αυτό ακριβώς, το «βότανο των αλχημιστών», όπως ονομαζόταν η μανσέτα παλαιότερα, δρα με τον ακόλουθο τρόπο:

1. Διεγείρει την παραγωγή προγεστερόνης – της γυναικείας φυλετικής ορμόνης. Αυτό συμβαίνει λόγω της υψηλής περιεκτικότητας σε φυτικά στεροειδή. Αυτές οι ιδιότητες επιβεβαιώθηκαν από επιστημονικές μελέτες που πραγματοποιήθηκαν στην Αγία Πετρούπολη. Η ικανότητα επίδρασης στην ορμονική ισορροπία καθιστά το μανσέτο αποτελεσματικό μέσο κατά της δυσμηνόρροιας.
2. Ρυθμίζει τις μεταβολικές διαδικασίες – επίσης χάρη στην περιεκτικότητα σε στεροειδή, λιπίδια και μια σειρά άλλων ουσιών.
3. Ομαλοποιεί τη λειτουργία του καρδιαγγειακού συστήματος.
4. Ενισχύει τη φυσική ανοσολογική άμυνα του οργανισμού.
5. Διαθέτει αντιική δράση – οι ιολόγοι απέδειξαν την αποτελεσματικότητά της στην καταπολέμηση της γρίπης. Αυτή η ιδιότητα οφείλεται στη δράση των φλαβονοειδών, τα οποία είναι ισχυρά αντιοξειδωτικά και έχουν επίσης αντιφλεγμονώδη δράση.
6. Έχει όχι μόνο αντιφλεγμονώδη, αλλά και αναζωογονητική δράση και απομακρύνει τις τοξίνες χάρη στην παρουσία λιγνίνης στη σύνθεσή της.
7. Επιταχύνει την αναγέννηση των ιστών και επουλώνει εγκαύματα και κοψίματα χάρη στην υψηλή περιεκτικότητα σε κουμαρίνες.

Το μανσέτο το κοινό λέγεται έτσι μόνο στην ονομασία, αλλά στην πραγματικότητα αυτό το βότανο είναι από πολλές απόψεις μοναδικό. Τα σκευάσματα με βάση του όχι μόνο επουλώνουν πληγές και ενισχύουν τα τριχοειδή, αλλά και επιταχύνουν την αναγέννηση και αποτελούν αποτελεσματική πρόληψη εμφραγμάτων και μιας σειράς αγγειακών παθήσεων.

Για γυναίκες

Για τις εκπροσώπους του ωραίου φύλου, η αλχεμίλλη η κοινή είναι χρήσιμη διότι περιέχει στεροειδή. Αυτά είναι φυτικά ανάλογα των γυναικείων φυλετικών ορμονών. Παράλληλα, σε αντίθεση με τα συνθετικά σκευάσματα που χρησιμοποιούνται στην ορμονοθεραπεία υποκατάστασης, τα εγκύματα και τα αφεψήματα της αλχεμίλλης δεν έχουν ουσιαστικά αντενδείξεις και παρενέργειες.

Κυρίως, τα σκευάσματα με βάση το μανσέτο χρησιμοποιούνται για τη δυσμηνόρροια, δηλαδή για τις διαταραχές του εμμηνορροϊκού κύκλου, αλλά μπορεί να είναι αποτελεσματικά και κατά την εμμηνόπαυση. Επιπλέον, οι αντιφλεγμονώδεις ιδιότητές τους τα καθιστούν ένα εξαιρετικό μέσο για πολλές παθήσεις των πυελικών οργάνων.

Για άνδρες

Για τους εκπροσώπους του ισχυρού φύλου, οι αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες του μανσέτου είναι επίσης σημαντικές, καθώς τα σκευάσματα με βάση αυτό το βότανο μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη θεραπεία της προστατίτιδας και της ουρηθρίτιδας. Αλλά πολύ πιο σημαντική γι' αυτούς είναι η ικανότητα του βοτάνου να ενισχύει τα αγγεία και να ρυθμίζει τα επίπεδα της «κακής» χοληστερόλης, δεδομένου ότι οι άνδρες είναι περισσότερο εκτεθειμένοι στον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων σε σύγκριση με τις γυναίκες.

Στην εγκυμοσύνη

Στη λαϊκή ιατρική θεωρείται ότι το αφέψημα του βοτάνου μανσέτου ή ένα λιγότερο συμπυκνωμένο τσάι από αυτό το φυτό πρέπει να πίνεται όταν υπάρχει κίνδυνος αποβολής. Επίσης, πολλοί βοτανολόγοι συνιστούν τη λήψη τέτοιων σκευασμάτων σε περίπτωση σοβαρής τοξίκωσης κατά το πρώτο τρίμηνο ή όταν εμφανίζονται κοιλιακοί πόνοι. Ωστόσο, η κατανάλωση τέτοιων φυτικών αφεψημάτων μπορεί να γίνει μόνο μετά από συνεννόηση με γιατρό, ειδικά επειδή οι πόνοι μπορεί να σχετίζονται, για παράδειγμα, με έκτοπη κύηση.

Παλαιότερα, στις γυναίκες που γεννούσαν δίνονταν αφέψημα μανσέτου αμέσως πριν τον τοκετό για να διευκολύνουν τη διαδικασία, αλλά στις σύγχρονες συνθήκες στα μαιευτήρια αυτό δεν ενθαρρύνεται, εξάλλου υπάρχουν και πιο αποτελεσματικά φαρμακευτικά σκευάσματα.

Η κοινή αλχέμιλλα θεωρείται επίσης καλό μέσο για τη γαλουχία. Πολλοί συμβουλεύουν τις νέες μητέρες που προσπαθούν να ρυθμίσουν τον θηλασμό να τη λαμβάνουν. Χρειάζεται όμως προσοχή και πρώτα να βεβαιωθείτε ότι το παιδί δεν έχει αλλεργική αντίδραση σε τέτοια αφεψήματα.

Για παιδιά

Αν και η κοινή αλχέμιλλα θεωρείται καλό αντιφλεγμονώδες και αποχρεμπτικό μέσο, δεν συνιστάται η χρήση της για τη θεραπεία μικρών παιδιών. Μερικοί παιδίατροι πιστεύουν ότι γενικά δεν πρέπει να δίνεται σε παιδιά προσχολικής ηλικίας, αλλά στους εφήβους μπορεί να είναι χρήσιμη για την ενδυνάμωση των μυών και των αρθρώσεων. Επιπλέον, σε έφηβες κοπέλες δίνονται αφεψήματα της αλχέμιλλας για να ανακουφιστούν από τους πόνους της περιόδου και να ρυθμίσουν τον κύκλο.

Στην απώλεια βάρους

Τα στεροειδή, η λιγνίνη και η λεκιθίνη είναι τα συστατικά που καθιστούν την κοινή αλχέμιλλα αποτελεσματική και για την απώλεια βάρους, καθώς βοηθά στη ρύθμιση του μεταβολισμού. Επιπλέον, σε αυτό το βότανο περιέχεται φαινολοκαρβοξυλικό οξύ. Έχει μοναδικές ιδιότητες – πρώτον, έχει θερμαντική δράση, δεύτερον, βελτιώνει τη διαπερατότητα των αγγείων. Χάρη σε αυτό ενισχύεται επίσης η κυκλοφορία του αίματος και επιταχύνονται οι μεταβολικές διεργασίες, πόσο μάλλον που η δράση του φαινολοκαρβοξυλικού οξέος ενισχύεται από τα φλαβονοειδή και τις τανίνες που περιέχονται στο φυτό. Εκτός από όλα αυτά, έχουν αναζωογονητική δράση και καθιστούν το δέρμα πιο λείο και ελαστικό, οπότε η αλχέμιλλα χρησιμοποιείται και για τη θεραπεία της κυτταρίτιδας.

Για την απώλεια βάρους, το πιο αποτελεσματικό θεωρείται το τσάι με βάση αυτό το βότανο, το οποίο θα περιγραφεί παρακάτω. Για την κυτταρίτιδα, είναι καλύτερο να κάνετε κομπρέσες με αφέψημα αλχέμιλλας.

Χρήση της Αλχέμιλλας στη λαϊκή ιατρική

Αν και στη φύση συναντώνται περισσότερες από πεντακόσιες ποικιλίες αυτού του φυτού, μόνο η κοινή αλχέμιλλα μπορεί να είναι χρήσιμη στη φυτοθεραπεία, αλλά είναι αποτελεσματική σε διάφορες παθολογίες:

1. Σε φλεγμονώδεις παθήσεις της μήτρας συνιστάται η κατανάλωση αφεψήματος από το βότανο και τα φύλλα της αλχέμιλλας – 0,5 λίτρο την ημέρα, χωρισμένο σε τρεις ίσες δόσεις. Για να βελτιωθεί η γεύση, μπορείτε να προσθέσετε λίγο μέλι. Αυτό το μέσο θεωρείται αποτελεσματικό και για την αποκατάσταση της μήτρας μετά από δύσκολο τοκετό.
2. Σε αμηνόρροια (επώδυνες εμμηνόρροιες) συνιστάται η κατανάλωση 400 ml αφεψήματος αλχέμιλλας την ημέρα, χωρισμένο σε δύο δόσεις – πρωί και βράδυ.
3. Σε ημικρανίες και πονοκεφάλους που προκαλούνται από υψηλή αρτηριακή πίεση, μπορείτε να πίνετε ένα φλιτζάνι τσάι με βάση την αλχέμιλλα την ημέρα.
4. Για τη θεραπεία πυωδών πληγών και κοψιμάτων, χρησιμοποιείται έγχυμα αλχέμιλλας, βάσει του οποίου γίνονται κομπρέσες και επιθέματα.
5. Σε ορισμένες φλεγμονώδεις παθήσεις των οργάνων της μικρής λεκάνης, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε έγχυμα ή αφέψημα αλχέμιλλας για κολπικές πλύσεις.
6. Στη θεραπεία των αιμορροΐδων, η αλχέμιλλα είναι καλή λόγω της πολύπλευρης δράσης της. Σταματά την αιμορραγία, προάγει την αναγέννηση των ιστών, ενισχύει τα αγγεία. Για αυτούς τους σκοπούς χρησιμοποιείται έγχυμα αλχέμιλλας, με το οποίο εμποτίζονται ειδικά ταμπόν.
7. Για την αναιμία και την αθηροσκλήρωση, συνιστάται να λαμβάνετε αφέψημα από τα φύλλα αυτού του φυτού, το οποίο παρασκευάζεται με έγχυση σε κρασί σταφυλιού. Αυτό το φάρμακο θεωρείται αποτελεσματικό και για πόνους στην καρδιά.
8. Για τη χρόνια κολίτιδα εκτός περιόδων έξαρσης, συνιστάται να λαμβάνετε 10–15 σταγόνες από το αλκοολούχο βάμμα της μαντσέτκας την ημέρα (αραιώνοντάς τις με λίγο νερό).
9. Για το σακχαρώδη διαβήτη, συνιστάται να λαμβάνετε 200 ml αφεψήματος μαντσέτκας την ημέρα. Μόνο που, σε αντίθεση με τη θεραπεία άλλων ασθενειών, δεν πρέπει να προστίθεται μέλι.
10. Για τη θεραπεία κομμένων πληγών, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε φρέσκα φύλλα, τα οποία τρίβονται ελαφρά στα χέρια για να βγάλουν χυμό. Αυτή την πράσινη μάζα πρέπει απλά να την εφαρμόσετε στην κατεστραμμένη περιοχή του δέρματος.

Η χρήση της μαντσέτκας δεν περιορίζεται στις περιπτώσεις που αναφέρονται. Αυτό το φυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την απομάκρυνση των φλεγμάτων σε βρογχίτιδες διαφόρων προελεύσεων, σε άλλες παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος, συμπεριλαμβανομένης της πνευμονίας. Επιπλέον, το αφέψημα του βοτάνου χρησιμοποιείται για ξέπλυμα στόματος σε στοματίτιδα, και με αυτό γίνονται επιθέματα σε επιπεφυκίτιδα (εάν η νόσος είναι βακτηριακής προέλευσης, η μαντσέτκα χρησιμοποιείται ως συμπλήρωμα στη θεραπεία με αντιβιοτικά, αλλά όχι αντί αυτής).

Είδη θεραπευτικών σκευασμάτων με Αλχέμιλλα

Με βάση αυτό το φυτό παρασκευάζονται σκευάσματα τόσο για εσωτερική όσο και για εξωτερική χρήση. Η πιο συνηθισμένη εκδοχή είναι η υδατική εκχύλιση των ωφέλιμων ουσιών, δηλαδή αφεψήματα και εγχύματα. Ωστόσο, ορισμένοι βοτανολόγοι για τη θεραπεία του σακχαρώδη διαβήτη και της παχυσαρκίας συνιστούν τη λήψη σκόνης από θρυμματισμένες φυτικές πρώτες ύλες.

Όσον αφορά τα σκευάσματα για εξωτερική χρήση, αυτά μπορεί να είναι διάφορες κομπρέσες, καταπλάσματα, εφαρμογές. Για αυτά χρησιμοποιούνται όχι μόνο εγχύματα και αφεψήματα, αλλά και ο χυμός της μαντσέτκας. Αυτός εξάγεται από νεαρά φύλλα και βλαστούς. Ένα τέτοιο σκεύασμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία της ακμής, αραιώνοντάς το με γάλα σε αναλογία 1:10. Ο χυμός είναι κατάλληλος και για εσωτερική χρήση – για παράδειγμα, πίνεται σε διάρροια (κάθε 2 ώρες από 1 κουταλάκι του γλυκού).

Έγχυμα

Αυτό το σκεύασμα παρασκευάζεται ως εξής – παίρνετε 3 κουταλάκια του γλυκού από θρυμματισμένο βότανο και φύλλα μαντσέτκας και τα περιχύνετε με 250 ml βραστό νερό, και στη συνέχεια τα αφήνετε για 2 ώρες με κλειστό καπάκι. Έπειτα, σουρώνετε το έγχυμα και στύβετε την υπόλοιπη φυτική πρώτη ύλη.

Το έγχυμα που προκύπτει θεωρείται αρκετά συμπυκνωμένο. Χρησιμοποιείται στη θεραπεία των βαριών εμμηνορροϊκών αιμορραγιών και επίσης ανακουφίζει από φλεγμονές σε διάφορες πυώδεις νόσους. Στην τελευταία περίπτωση, με βάση αυτό γίνονται λουτρά και καταπλάσματα. Κομπρέσες με έγχυμα μαντσέτκας ανακουφίζουν τα συμπτώματα των κιρσών, αν και δεν εξαλείφουν πλήρως τα αίτιά τους.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, το έγχυμα παρασκευάζεται λιγότερο συμπυκνωμένο – παίρνετε 3–5 κουταλιές της σούπας από πρώτη ύλη ανά 1 λίτρο βραστού νερού, το βράζετε και το κρατάτε σε χαμηλή φωτιά για άλλα 10–15 λεπτά. Στη συνέχεια το αφήνετε να εγχυθεί για μία ώρα. Ένα τέτοιο βοτανικό έγχυμα μπορείτε να το πίνετε για απώλεια βάρους, συνδυάζοντας τη λήψη του με άθληση.

Βάμμα

Σε αντίθεση με πολλά άλλα βάμματα, το παρασκεύασμα με βάση την αλχημίλλα δεν παρασκευάζεται με οινόπνευμα, αλλά με κρασί. Για αυτό χρειάζεται να πάρετε 1 κουταλάκι του γλυκού αποξηραμένη θρυμματισμένη φυτική πρώτη ύλη ανά 170 ml κρασιού. Το βάμμα ωριμάζει γρήγορα – μέσα σε 24 ώρες (για αυτό το αφήνετε σε ξηρό και σκοτεινό μέρος). Πριν από τη χρήση, το έτοιμο βάμμα φιλτράρεται μέσα από δύο στρώσεις γάζας. Λαμβάνεται για την αθηροσκλήρωση και άλλες ασθένειες.

Αφέψημα

Το αφέψημα της μανσέττας θεωρείται εξαιρετικό αντισηπτικό μέσο. Επιπλέον, έχει στυπτικές και αποχρεμπτικές ιδιότητες, και μια σειρά ερευνών έδειξε την ηρεμιστική του δράση. Κυρίως λαμβάνεται εσωτερικά. Αλλά χάρη στις αντισηπτικές του ιδιότητες, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως εξωτερικό μέσο – για παράδειγμα, για την ακμή.

Για την παρασκευή του παραδοσιακού αφεψήματος, παίρνετε 4 κουταλάκια του γλυκού θρυμματισμένο βότανο ανά 250 ml βραστό νερό, το ξαναβράζετε και το κρατάτε στη φωτιά για άλλα 5 λεπτά. Στη συνέχεια, αφήνετε το αφέψημα να κρυώσει, το περνάτε μέσα από γάζα ή διηθητικό χαρτί και το χρησιμοποιείτε ως εσωτερικό ή εξωτερικό μέσο.

Με βάση το βότανο της μανσέττας παρασκευάζεται επίσης ένα αφέψημα με κρασί. Παίρνετε 30 γραμμάρια θρυμματισμένων αποξηραμένων μίσχων και φύλλων ανά 1 λίτρο κόκκινου κρασιού και θερμαίνετε για 10 λεπτά. Αυτό το παρασκεύασμα λαμβάνεται 3–5 κουταλιές της σούπας την ημέρα πριν από το φαγητό. Βοηθά να απαλλαγείτε από τη διάρροια (εφόσον προκαλείται από δυσβίωση ή εντερική λοίμωξη· αν ακόμα και μετά από ένα μήνα τέτοιας θεραπείας τα συμπτώματά της επιμένουν, πρέπει να συμβουλευτείτε γιατρό).

Από τη ρίζα της μανσέττας παρασκευάζεται αφέψημα με κρασί. Για 20 γραμμάρια αποξηραμένης φυτικής πρώτης ύλης παίρνετε ένα ποτήρι κρασί, το φέρνετε σε βρασμό και το αφήνετε για ακόμα 30 λεπτά σε μέτρια φωτιά. Το έτοιμο αφέψημα το περνάτε μέσα από πολλές στρώσεις γάζας για να αφαιρέσετε τα κομμάτια της ρίζας. Υπάρχει και μια άλλη εκδοχή αυτής της συνταγής. Το αφέψημα της ρίζας παρασκευάζεται χωριστά, με πολύ μικρή ποσότητα νερού, στη συνέχεια προστίθεται κρασί και θερμαίνεται, αλλά δεν βράζει, για να διατηρηθούν όσο το δυνατόν περισσότερο όλες οι χρήσιμες ουσίες.

Αυτό το παρασκεύασμα μπορεί να λαμβάνεται 2 κουταλιές της σούπας την ημέρα 30 λεπτά πριν από το γεύμα για την αναιμία, θεωρείται επίσης αποτελεσματικό για τη δυσβίωση και τον μετεωρισμό που προκαλείται από αυτήν. Οι διαιτολόγοι θεωρούν αυτό το αφέψημα με κρασί έναν εξαιρετικό τρόπο για να επιταχυνθεί ο μεταβολισμός.

Τσάι

Με βάση αυτό το φυτό παρασκευάζεται επίσης τσάι – βράζεται όπως το παραδοσιακό ρόφημα από φύλλα τσαγιού, δηλαδή 1–2 κουταλάκια του γλυκού θρυμματισμένης αποξηραμένης πρώτης ύλης περιχύνονται με ένα ποτήρι βραστό νερό, αφήνονται για 10–15 λεπτά και στη συνέχεια φιλτράρονται. Το τσάι λαμβάνεται κυρίως ως τονωτικό, επιπλέον βοηθά καλά στην αϋπνία. Ορισμένοι βοτανολόγοι συνιστούν να δίνεται σε παιδιά για την πρόληψη της ραχίτιδας, αλλά καλύτερα να συμβουλευτείτε πρώτα παιδίατρο, καθώς οι σύγχρονοι γιατροί πιστεύουν ότι στα μικρά παιδιά αυτό το παρασκεύασμα μπορεί να προκαλέσει αλλεργία.

Εφαρμογή στην κοσμητολογία

Η αλχημίλλα δεν ονομάζεται άδικα «γυναικείο» βότανο. Είναι χρήσιμη όχι μόνο για τη θεραπεία ασθενειών, αλλά και για οικιακές διαδικασίες ομορφιάς. Η σκόνη από τα αποξηραμένα φύλλα αυτού του φυτού μπορεί να προστεθεί σε έτοιμες καλλυντικές μάσκες και λοσιόν, καθώς έχει επίσης αντιοξειδωτική δράση και μπορεί να σταματήσει την πρόωρη γήρανση του δέρματος.

Στην οικιακή κοσμετολογία, το αφέψημα της αλχημίλλας χρησιμοποιείται πιο συχνά. Συνιστάται να το παρασκευάσετε το καλοκαίρι και να το καταψύξετε σε παγοθήκες. Οι προκύπτουσες κυβάκια χρησιμοποιούνται για μασάζ προσώπου. Αυτό βοηθά στην αύξηση της ελαστικότητας του δέρματος, στην εξομάλυνσή του και στη βελτίωση της οξυγόνωσής του μέσω της ενίσχυσης της μικροκυκλοφορίας.

Για την ακμή, χρησιμοποιείται συχνότερα το έγχυμα της αλχημίλλας – ως λοσιόν ή κομπρέσες. Ωστόσο, πιο αποτελεσματική θεωρείται η αλοιφή που παρασκευάζεται από το αλκοολούχο βάμμα της αλχημίλλας (10–20 ml του έτοιμου προϊόντος – πωλείται στα φαρμακεία), αναμεμειγμένου με βαζελίνη (έως 90 g). Αυτή η αλοιφή θεωρείται αποτελεσματική για μεμονωμένα σπυράκια και βράσεις.

Η αλχημίλλα θα είναι χρήσιμη και για την ενίσχυση των μαλλιών, καθώς η κατάστασή τους εξαρτάται άμεσα από την ορμονική ισορροπία. Μπορείτε να προσθέσετε το έγχυμα ή το αφέψημα αυτού του βοτάνου στο νερό που έχετε ετοιμάσει για το ξέβγαλμα των μαλλιών. Εναλλακτικά, μπορείτε να παρασκευάσετε ένα αφέψημα με βάση την ακόλουθη φυτική συλλογή – για 15 g αποξηραμένης αλχημίλλας, παίρνετε την ίδια ποσότητα αποξηραμένης τσουκνίδας και διπλάσια ποσότητα θρυμματισμένων αποξηραμένων ριζών κολλιτσίδας. Όλα αυτά τα περιχύνετε με 1 λίτρο νερό και τα βράζετε, τα μαγειρεύετε για 5–7 λεπτά, στη συνέχεια τα κρυώνετε και τα αφήνετε να εμποτιστούν για 45–60 λεπτά. Το προϊόν που προκύπτει μπορείτε να το προσθέσετε στο νερό για το ξέβγαλμα των μπούκλες ή να το τρίψετε στο τριχωτό της κεφαλής αντί για λοσιόν. Η τακτική χρήση του επιτρέπει την ενίσχυση των τριχοθυλάκων.

Σε ορισμένες συνταγές, σε αυτή τη συλλογή προστίθενται φύλλα σημύδας, γεγονός που βοηθά να γίνει το προϊόν αποτελεσματικό και κατά της σμηγματόρροιας.

Αντενδείξεις για τη χρήση

Ένα από τα πλεονεκτήματα της αλχημίλλας είναι ότι αυτό το βότανο δεν έχει σχεδόν αντενδείξεις. Δεν μπορεί να ληφθεί μόνο σε περίπτωση αλλεργικών αντιδράσεων και ατομικής δυσανεξίας, καθώς και υψηλής πηκτικότητας του αίματος. Συνταγογραφείται με προσοχή κατά την εγκυμοσύνη και τη γαλουχία – μόνο μετά από όλες τις εξετάσεις και διαβουλεύσεις με γιατρό, καθώς η υπερδοσολογία ακόμη και φυτικών στεροειδών μπορεί να έχει αρνητική επίδραση στον οργανισμό.

Ενδιαφέροντα γεγονότα

1. Η αλχημίλλα φαίνεται λιτή, αλλά στην πραγματικότητα ανήκει στην ένδοξη οικογένεια Rosaceae (Ροδοειδή). Στη βοτανική φέρει την ονομασία Alchemilla, που προέρχεται από τη λέξη «αλχημεία» – μια αρχαία επιστήμη, οι οπαδοί της οποίας αναζητούσαν τη φιλοσοφική λίθο και το ελιξίριο της αιώνιας ζωής. Οι θεραπευτικές ιδιότητες αυτού του βοτάνου ήταν ήδη γνωστές τότε, και οι αρχαίοι επιστήμονες πίστευαν ότι η ικανότητα του φυτού να εκκρίνει υγρό υποδηλώνει τη μαγική του φύση. Ιδιαίτερα πολύτιμες ήταν οι σταγόνες της πρωινής δροσιάς, οι οποίες συλλέγονταν στο φυσικό χωνί που σχηματίζεται από τα φύλλα.
2. Η πρακτική έδειξε ότι η μαντζέτκα όντως έχει πολλές χρήσιμες ιδιότητες και μπορεί να απαλλάξει από διάφορες παθολογίες, αν και φυσικά δεν υπάρχει καμία μαγεία σε αυτό.
3. Το ρωσικό όνομα αυτού του βοτάνου, που χρησιμοποιείται ενεργά σήμερα, προήλθε από την ομοιότητα των φύλλων του φυτού με πλούσιες δαντελένιες μανσέτες, μοντέρνες κατά τον 18ο αιώνα. Στην Αγγλία και τη Γερμανία, οι άνθρωποι είδαν ομοιότητα στο σχήμα τους με τον μανδύα της Παναγίας, εξού και το όνομα «μανδύας της κυρίας». Σχεδόν σε όλες τις χώρες της Δυτικής Ευρώπης, σε αυτό το βότανο αποδίδονταν μαγικές ιδιότητες. Για παράδειγμα, πίστευαν ότι η δροσιά που συλλέγεται από τα φύλλα βοηθά στην ανάκτηση της νεότητας, και επίσης απαλλάσσει από την ακμή, τις φακίδες και τις κηλίδες ηλικίας.
4. Είναι ενδιαφέρον ότι η μαντζέτκα μπορεί να χρησιμοποιηθεί και στη μαγειρική, συνήθως για αυτό τον σκοπό χρησιμοποιούνται τα φύλλα του φυτού, μερικές φορές οι νεαροί βλαστοί. Την άνοιξη μπορείτε να προσθέσετε αυτό το βότανο σε σαλάτα με φυλλώδη χόρτα, σε σούπα ή πράσινο μπορς. Μερικές φορές το προετοιμάζουν ως καρύκευμα. Για αυτό, το ξηραίνουν με τον τρόπο που περιγράφηκε παραπάνω, καθώς αυτό επιτρέπει να διατηρηθούν σχεδόν όλες οι θρεπτικές ουσίες, και τον χειμώνα μπορεί να προστεθεί τόσο σε σούπες όσο και σε κύρια πιάτα. Είναι επίσης μια χρήσιμη βιταμινούχα προσθήκη, καθώς περιέχει μεγάλη ποσότητα ασκορβικού οξέος. Στην ανατολική κουζίνα, τα φύλλα μπορούν να αλατιστούν μαζί με άλλα αρωματικά βότανα ή λαχανικά.

Φωτογραφία του βοτάνου αλχημίλλη