Τοπινάμπουρ: τι είναι, ευεργετικές ιδιότητες και αντενδείξεις

Στη Ρωσία το τοπινάμπουρ δεν είναι ιδιαίτερα δημοφιλές. Και είναι κρίμα, καθώς αυτό το προϊόν είναι ένα πραγματικό superfood. Η κύρια αξία του είναι ότι το τοπινάμπουρ, με τη σύστασή του, ανταποκρίνεται στις πιο αυστηρές επιστημονικά τεκμηριωμένες απαιτήσεις για υγιεινή διατροφή και ταυτόχρονα έχει ευχάριστη γεύση. Βοηθά τους ανθρώπους που έχουν καθιστική ζωή (σχεδόν αναπόφευκτη στις σύγχρονες συνθήκες) να διατηρούν καλή φυσική κατάσταση. Επιπλέον, προστατεύει από τις δυσμενείς επιδράσεις του περιβάλλοντος και ακόμη από τις ψυχολογικές υπερφορτίσεις.

Πώς μοιάζει και πού φύεται το τοπινάμπουρ

Αν και το τοπινάμπουρ είναι κονδυλοφόρο φυτό, ανήκει στο γένος Ηλίανθος και στην οικογένεια Αστεροειδών. Είναι ποώδες φυτό που συνήθως φτάνει σε ύψος έως 1,5 μ., αλλά υπάρχουν περιπτώσεις που έχουν βρεθεί και δείγματα τεσσάρων μέτρων. Αν επιστρέψουμε στη βοτανική περιγραφή του, πρέπει να σημειωθεί ότι ο βλαστός είναι ίσιος και δυνατός, καλυμμένος με κοντές τρίχες, τα φύλλα είναι ωοειδή, και ανθίζει με κεφαλές-ταξιανθίες που φτάνουν σε διάμετρο 2–10 εκ. Αποτελούνται από κίτρινα σωληνοειδή άνθη. Στις συνθήκες του ευρωπαϊκού τμήματος της Ρωσίας, η ανθοφορία γίνεται τον Αύγουστο-Οκτώβριο. Οι καρποί του τοπινάμπουρ είναι αχαίνια.

Αλλά από την άποψη της διαιτολογίας και της φαρμακολογίας, καλλιεργείται για τους κονδύλους του, οι οποίοι σχηματίζονται στους υπόγειους βλαστούς της γήινης αχλάδας (από εκεί, παρεμπιπτόντως, και η ονομασία της). Επιπλέον, σχηματίζονται πάρα πολλοί κόνδυλοι, οι οποίοι έχουν κυλινδρικό, στρογγυλό, συχνότερα αχλαδόσχημο σχήμα. Η σάρκα τους είναι τρυφερή και ζουμερή, η γεύση ελαφρώς γλυκιά. Ακριβώς λόγω των βρώσιμων κονδύλων άρχισαν να καλλιεργούν το φυτό στην Αμερική – και στη συνέχεια έφτασε στον Παλαιό Κόσμο.

Στη Βόρεια Αμερική, το τοπινάμπουρ εξακολουθεί να απαντάται σε άγρια μορφή.

Είδη

Προς το παρόν, υπάρχουν δύο κύριες ομάδες ποικιλιών – οι πρώιμες και οι όψιμες. Στην πρώτη ανήκουν δημοφιλείς ποικιλίες όπως, για παράδειγμα, το τοπιναμπούρ Κόκκινο, το Κίεβο Λευκό, η Ναχόντκα, η Σκοροσπέλκα (το όνομα τα λέει όλα). Στις όψιμες ποικιλίες ανήκουν οι Ιντερέσ και Νόβοστ. Μάλιστα, πολλοί κηπουροί επιλέγουν την ποικιλία Ιντερέσ, επειδή στην απόδοσή της είναι τριπλάσια από την πατάτα, και πρόκειται για πολύ θρεπτικές ριζοκαλλιέργειες.

Επίσης, στην αγορά εμφανίστηκαν πρόσφατα υβρίδια που ονομάζονται τοπισολνέτσνικι. Πράγματι, δημιουργήθηκαν με διασταύρωση του τοπιναμπούρ με τον ηλίανθο. Διαφέρουν από αυτές τις καλλιέργειες στην εμφάνιση και στη δομή του θάμνου, καθώς είναι πιο κοντά και τα στελέχη τους είναι λεπτότερα. Σε αυτά τα υβρίδια ανήκει, για παράδειγμα, το τοπισολνέτσνικ Βοστόργκ. Το πλεονέκτημά τους είναι ότι διατηρούν όλες τις χρήσιμες διαιτητικές και θεραπευτικές ιδιότητες του τοπιναμπούρ, αλλά ταυτόχρονα αποκτούν την ικανότητα του ηλίανθου να απομακρύνει τις εναποθέσεις αλατιού από τις αρθρώσεις, κάτι που είναι πολύ σημαντικό για τη θεραπεία του μυοσκελετικού συστήματος.

Σύνθεση και θερμιδική αξία

Η ενεργειακή αξία του γήινου αχλαδιού είναι μικρή, είναι περίπου 72 kcal ανά 100 g.

Συχνά διαβάζεται ότι από χημική σύσταση οι κόνδυλοι αυτού του φυτού είναι κοντά στην πατάτα. Σε κάποιο βαθμό, αυτό είναι αλήθεια. Η σύνθεσή τους περιέχει έως 3% πρωτεΐνη, φυτικές ίνες και πηκτίνη, απαραίτητα αμινοξέα, μια σειρά βιταμινών και μετάλλων. Ταυτόχρονα, στο γήινο αχλάδι απουσιάζει εντελώς το αλκαλοειδές σολανίνη, το οποίο στο φως σχηματίζεται στην ωμή πατάτα και έχει τοξικές ιδιότητες. Επίσης, στο τοπιναμπούρ δεν περιέχονται κορεσμένα λιπαρά οξέα.

Στους κονδύλους του ηλίανθου περιέχονται οι εξής ουσίες:

1. Η ινουλίνη είναι μέρος του μοναδικού υδατανθρακικού συμπλέγματος του γήινου αχλαδιού, στο οποίο περιλαμβάνεται επίσης η φρουκτόζη. Η ινουλίνη είναι το κύριο συστατικό του συστήματος, στο ανθρώπινο σώμα διασπάται σε φρουκτόζη, γι' αυτό το τοπιναμπούρ ενδείκνυται για τον σακχαρώδη διαβήτη.
2. Αμινοξέα (συνολικά εδώ υπάρχουν δεκαέξι, από τα οποία τα μισά είναι απαραίτητα). Επιπλέον, από τη δομή τους είναι πανομοιότυπα με τις πρωτεΐνες του θύμου αδένα, οι οποίες παίζουν σημαντικό ρόλο στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
3. Οργανικά οξέα (μηλικό, σμέουρου, ηλεκτρικό, κιτρικό). Διαθέτουν ισχυρές αντιοξειδωτικές ιδιότητες.
4. Διαιτητικές ίνες. Συμβάλλουν στον έγκαιρο καθαρισμό του εντέρου από τοξίνες.
5. Το πυρίτιο είναι ένα πολύ σημαντικό στοιχείο, το οποίο είναι απαραίτητο για την ομαλοποίηση των μεταβολικών διεργασιών. Μόλις 50 g κονδύλων τοπιναμπούρ θα καλύψουν την ημερήσια ανάγκη σε αυτό το στοιχείο.
6. Ο σίδηρος είναι απαραίτητος για τις διαδικασίες αιμοποίησης, και η έλλειψή του μπορεί να οδηγήσει σε αναιμία.
7. Κάλιο, ασβέστιο, νάτριο, ψευδάργυρος, φώσφορος, αζωτούχες ουσίες.
8. Καροτενοειδή, βιταμίνες της ομάδας Β.
9. Ασκορβικό οξύ, απαραίτητο για την ενίσχυση των αγγείων και που λειτουργεί ως αντιοξειδωτικό με αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες.
10. Φρουκτόζη.

Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι το ασκορβικό οξύ και το πυρίτιο μαζί αυξάνουν σημαντικά τη φυσική ανοσία. Ωστόσο, το πυρίτιο είναι επίσης απαραίτητο για την ενίσχυση των δοντιών και των οστών, και σε αυτούς τους κόνδυλους συνδυάζεται με ασβέστιο, το οποίο έχει παρόμοιες ιδιότητες, έτσι ώστε το θεραπευτικό αποτέλεσμα να ενισχύεται. Τέλος, είναι το πυρίτιο που δίνει στο τοπινάμπουρ τις χολαγωγικές του ιδιότητες και αποτρέπει τον σχηματισμό οστεοφύτων στις αρθρώσεις.

Ευεργετικές ιδιότητες του τοπινάμπουρ

Γενικά οφέλη

Το τοπινάμπουρ διαθέτει πολλές ευεργετικές ιδιότητες. Η ωφέλειά του είναι η εξής:

1. Η κατανάλωση των κονδύλων του τοπινάμπουρ βοηθά στην ομαλοποίηση της πέψης. Αυτό το ριζώδες λαχανικό επιτρέπει τη δημιουργία βέλτιστων συνθηκών για την ανάπτυξη της ωφέλιμης μικροχλωρίδας του εντέρου, καθώς επίσης απαλλάσσει από τη διάρροια και τη δυσκοιλιότητα.
2. Το τοπινάμπουρ έχει χολαγωγικές ιδιότητες, οπότε συνιστάται η κατανάλωσή του για την πρόληψη των συμφορητικών φαινομένων.
3. Δεδομένου ότι το τοπινάμπουρ περιέχει πολλές φυτικές ίνες, βοηθά στην ταχύτερη αποβολή των τοξινών από τον οργανισμό. Γι' αυτό, οι κόνδυλοί του συνιστώνται για κατανάλωση σε όσους ζουν σε περιοχές με δυσμενείς περιβαλλοντικές συνθήκες.
4. Λόγω της παρουσίας ινουλίνης στη σάρκα του τοπινάμπουρ, αυτά τα ριζώδη λαχανικά συνιστώνται για τακτική κατανάλωση σε περιπτώσεις σακχαρώδους διαβήτη για την ομαλοποίηση των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα.
5. Οι ανοσοτροποποιητικές ιδιότητες του τοπινάμπουρ οφείλονται στο ότι περιέχει πυρίτιο και βιταμίνη C (αν και αυτή περιέχεται σε μεγαλύτερο βαθμό στο πράσινο μέρος του φυτού, στους κόνδυλους υπάρχει επίσης αρκετή). Η κατανάλωση αυτού του λαχανικού κατά τη διάρκεια του φθινοπώρου και του χειμώνα βοηθά στην καλή προετοιμασία του οργανισμού για την εποχή του κρυολογήματος.

Σχετικά πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι το τοπινάμπουρ διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην πρόληψη των ογκολογικών ασθενειών. Είναι επίσης χρήσιμο στη θεραπεία ασθενειών του καρδιαγγειακού συστήματος. Αυτό οφείλεται στο ότι περιέχει κάλιο, το οποίο επηρεάζει ευεργετικά την κατάσταση του καρδιακού μυός και αυξάνει το επίπεδο της αιμοσφαιρίνης στο αίμα. Επιπλέον, σε αντίθεση με τα έτοιμα φαρμακευτικά σκευάσματα, αυτό το ριζώδες λαχανικό δεν έχει καμία παρενέργεια.

Οι ειδικοί θεωρούν ότι το τοπινάμπουρ είναι επίσης ωφέλιμο για όσους ασκούνται εντατικά ή εργάζονται σε χώρους όπου υφίστανται συνεχώς υψηλή σωματική καταπόνηση. Αυτό συμβαίνει γιατί οι κόνδυλοι περιέχουν επίσης αργινίνη (ένα από τα προαναφερθέντα αμινοξέα) και φώσφορο, και αυτά τα στοιχεία αυξάνουν σημαντικά την αντοχή του οργανισμού.

Για γυναίκες

Μια σειρά μελετών έδειξε ότι αυτά τα ριζώδη λαχανικά μπορούν να αποτρέψουν ογκολογικές ασθένειες, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης κακοήθων όγκων του μαστού και της μήτρας. Αυτό οφείλεται στην περιεκτικότητά τους σε αντιοξειδωτικά. Οι αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες αυτών των ουσιών επιτρέπουν την πρόληψη της ανάπτυξης ασθενειών του ουρογεννητικού συστήματος.

Η υψηλή περιεκτικότητα σε σίδηρο δεν είναι απλώς πρόληψη της αναιμίας. Βοηθά στην πρόληψη της μυϊκής ατονίας, της μυοκαρδιοπάθειας, και επίσης αποτελεί μια ευκαιρία να απαλλαγείτε από την αυξημένη κόπωση. Επιπλέον, η μοναδική χημική σύσταση του αχλαδιού γης καθιστά τους κόνδυλούς του πολύ ωφέλιμους για τη διατήρηση της ομορφιάς και της υγείας των μαλλιών, των δοντιών και των νυχιών.

Για άνδρες

Η ωφέλεια των κονδύλων του αχλαδιού γης για το ισχυρό φύλο της ανθρωπότητας έγκειται στο ότι περιέχουν ψευδάργυρο, ασκορβικό οξύ και άλλα αντιοξειδωτικά, τα οποία έχουν αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες και βοηθούν στην πρόληψη της φλεγμονής του προστάτη. Επιπλέον, ο ψευδάργυρος είναι ωφέλιμος επειδή γενικά επηρεάζει θετικά την κατάσταση του αναπαραγωγικού συστήματος.

Το κάλιο που περιέχεται στους κόνδυλους δεν ρυθμίζει απλώς την ισορροπία νερού και οξέων, αλλά βοηθά επίσης στην ομαλοποίηση της αρτηριακής πίεσης και στη βελτίωση της λειτουργίας της καρδιάς. Η αγκινάρα Ιερουσαλήμ συνιστάται για κατανάλωση σε περιπτώσεις υπέρτασης, αθηροσκλήρωσης, στεφανιαίας νόσου, ταχυκαρδίας (όπως είναι γνωστό, οι άνδρες είναι πιο επιρρεπείς σε αυτή την πάθηση). Επιπλέον, για να λάβετε την ημερήσια δόση καλίου, αρκεί να τρώτε μόνο 300 γραμμάρια κονδύλων αχλαδιού γης – που αντιστοιχεί περίπου σε μια μερίδα σούπας ή σαλάτας, οι συνταγές των οποίων θα δοθούν παρακάτω.

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι αυτό το λαχανικό περιέχει σε μεγάλες ποσότητες θειαμίνη – μια βιταμίνη που είναι απαραίτητη για την ομαλή διεξαγωγή του μεταβολισμού των υδατανθράκων. Είναι πολύ χρήσιμη για όσους ασκούνται τακτικά. Επιπλέον, η αγκινάρα Ιερουσαλήμ είναι ωφέλιμη όχι μόνο για τη σωματική δραστηριότητα αλλά και για την πνευματική δραστηριότητα.

Στην εγκυμοσύνη

Για τις μέλλουσες μαμάδες, η αγκινάρα Ιερουσαλήμ είναι πολύ ωφέλιμη, καθώς παρέχει στον οργανισμό όλες τις απαραίτητες ουσίες και ταυτόχρονα επιτρέπει τη διατήρηση φυσιολογικού βάρους χάρη στη χαμηλή θερμιδική της αξία. Επιπλέον, αποτρέπει την αναιμία, και κατά το δεύτερο μισό της εγκυμοσύνης γίνεται ένα εξαιρετικό φάρμακο για τη δυσκοιλιότητα, την οποία αντιμετωπίζουν πολλές γυναίκες ακριβώς αυτή την περίοδο. Στις μέλλουσες μαμάδες συμβουλεύεται ακόμη να τρώνε έναν ωμό κόνδυλο αγκινάρας Ιερουσαλήμ την ημέρα, αφού τον καθαρίσουν από τη φλούδα, σαν μήλο. Αλλά δεν πρέπει να το παρακάνουν, για να αποφευχθεί ο μετεωρισμός.

Στον θηλασμό

Κατά την περίοδο του θηλασμού, η ωμή αγκινάρα Ιερουσαλήμ πρέπει να καταναλώνεται με μέτρο, ώστε να μην προκαλέσει αυξημένο αερισμό και κολικούς στο μωρό. Κατά τα άλλα, δεν υπάρχουν σοβαροί περιορισμοί. Αντιθέτως, το αχλάδι γης θα βοηθήσει τη νεαρή μητέρα να αποκτήσει γρήγορα φόρμα μετά τον τοκετό, θα απομακρύνει το πρήξιμο, θα της επιτρέψει να απαλλαγεί από το υπερβολικό βάρος και ταυτόχρονα θα παρέχει στον οργανισμό όλες τις απαραίτητες βιταμίνες.

Για παιδιά

Η αγκινάρα Ιερουσαλήμ δεν έχει αντενδείξεις ή παρενέργειες που θα εμπόδιζαν τη χορήγησή της σε παιδιά άνω των τριών ετών. Αλλά σε μικρά παιδιά πρώιμης ηλικίας δεν πρέπει να προσφέρεται ωμό αχλάδι γης, καθώς μπορεί να προκαλέσει έντονο μετεωρισμό και κολικούς. Μπορείτε απλώς να προσθέτετε τους κόνδυλους του φυτού στη σούπα αντί για πατάτες (εάν το παιδί έχει φτάσει σε ηλικία που μπορεί να τρώει τέτοια λαχανικά).

Κατά τα άλλα, η αγκινάρα Ιερουσαλήμ είναι πολύ ωφέλιμη για τα παιδιά. Βοηθά στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού, στην πρόληψη της αναιμίας και των κρυολογημάτων.

Στην απώλεια βάρους

Το τοπινάμπουρ είναι το τέλειο υποκατάστατο της πατάτας για όσους θέλουν να χάσουν βάρος (κυρίως λόγω της χαμηλής θερμιδικής του αξίας). Ωστόσο, έχει αποδειχθεί ότι επιταχύνει και τον μεταβολισμό, γεγονός που συμβάλλει στην απώλεια βάρους. Επιπλέον, περιέχει πολλές πηκτίνες, οι οποίες από τη μία πλευρά προάγουν τον αποτελεσματικό και ήπιο καθαρισμό του εντέρου, και από την άλλη αποτελούν πηγή τροφής για τα ωφέλιμα βακτήρια. Αυτοί οι μικροοργανισμοί συμβάλλουν στην καλύτερη διάσπαση και απορρόφηση της τροφής, γεγονός που επίσης βοηθά στην απώλεια βάρους.

Τέλος, η ινουλίνη που αναφέρθηκε παραπάνω βοηθά στην ομαλοποίηση του λιπιδικού μεταβολισμού και στη διακοπή της συσσώρευσης της «κακής» χοληστερόλης. Εκτός του ότι αποτελεί πρόληψη της αθηροσκλήρωσης, συμβάλλει επίσης στην απαλλαγή από το περιττό βάρος.

Σιρόπι τοπινάμπουρ: οφέλη και χρήση

Το σιρόπι τοπινάμπουρ χρησιμοποιείται ως γλυκαντικό, κάτι που είναι πολύ ωφέλιμο για όσους πάσχουν από παχυσαρκία ή σακχαρώδη διαβήτη. Πολύ συχνά πωλείται έτοιμο σε καταστήματα. Πρόκειται για βιομηχανικό σιρόπι, το οποίο δεν πρέπει να περιέχει τίποτα άλλο εκτός από την ίδια την αχλάδα της γης και κιτρικό οξύ ως ασφαλές συντηρητικό. Το σιρόπι παρασκευάζεται από τους κονδύλους του τοπινάμπουρ με βρασμό σε χαμηλές θερμοκρασίες. Αυτό το προϊόν έχει μια γλυκιά μελωμένη γεύση, αλλά χωρίς να είναι παραγλυκό, γεγονός που το διαφοροποιεί ευνοϊκά από το αντίστοιχο γλυκαντικό της αγκάβης.

Έτσι, το σιρόπι τοπινάμπουρ ρυθμίζει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, βελτιώνει την πέψη και ομαλοποιεί τον μεταβολισμό.

Πώς να φτιάξετε σιρόπι

Το σιρόπι μπορεί να παρασκευαστεί και στο σπίτι. Σε αντίθεση με μια κοινή παρανόηση, δεν χρειάζεται καν ζάχαρη. Το μόνο που χρειάζεται είναι 1 κιλό τοπινάμπουρ και φρεσκοστυμμένος χυμός λεμονιού, ο οποίος θα λειτουργήσει ως συντηρητικό.

Οι κόνδυλοι της αχλάδας της γης πλένονται και καθαρίζονται από τη φλούδα, στη συνέχεια αλέθονται σε μύλο κρέατος ή μπλέντερ, μετά από το οποίο η μάζα στύβεται μέσα από γάζα και λαμβάνεται ο χυμός. Αυτό το υγρό χύνεται σε εμαγιέ κατσαρόλα και τοποθετείται στη φωτιά. Το σιρόπι πρέπει να θερμανθεί στους 50–60 βαθμούς, μετά τη φωτιά μειώνεται στο ελάχιστο και αφήνεται το σιρόπι να σιγοβράσει. Στο χυμό συμβαίνουν φυσικές βιοχημικές διεργασίες που επιτρέπουν να ληφθεί ένα πιο παχύρρευστο γλυκό υγρό. Η διαδικασία με θέρμανση και φυσική ψύξη επαναλαμβάνεται 5–6 φορές μέχρι να ληφθεί σιρόπι της επιθυμητής πυκνότητας. Πριν από την τελευταία θέρμανση, προστίθεται χυμός λεμονιού στο σιρόπι.

Στη συνέχεια, το σιρόπι μοιράζεται σε προπαρασκευασμένα αποστειρωμένα δοχεία και σφραγίζεται καλά με καπάκια. Το προϊόν μπορεί να αποθηκευτεί μόνο στο ψυγείο.

Πόσο ωφέλιμα είναι τα φύλλα και τα άνθη του τοπινάμπουρ

Τόσο τα φύλλα όσο και τα άνθη του τοπινάμπουρ περιέχουν πολλές θρεπτικές ουσίες. Και από τα δύο παρασκευάζεται τσάι, αλλά χρησιμοποιούνται ξεχωριστά, καθώς διαφέρουν σημαντικά ως προς τις ιδιότητές τους. Έτσι, τα φύλλα της αχλάδας της γης, που συλλέγονται πριν από την ανθοφορία, περιέχουν πηκτίνες, μεταλλικά άλατα, σίδηρο. Το τσάι ή το αφέψημα από φύλλα τοπινάμπουρ χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της ουρικής αρθρίτιδας, την αποβολή τοξινών από τον οργανισμό και την ομαλοποίηση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα.

Ταυτόχρονα, τα άνθη της αγκινάρας της Ιερουσαλήμ έχουν χολαγωγικές ιδιότητες. Το τσάι από αυτή την πρώτη ύλη ομαλοποιεί τα επίπεδα αιμοσφαιρίνης στο αίμα και βοηθά στη μείωση των συμπτωμάτων της γαστρίτιδας κατά την έξαρση.

Οφέλη του αποξηραμένου τοπινάμπουρ

Η γήινη αχλάδα (αγκινάρα της Ιερουσαλήμ) σε αποξηραμένη μορφή διατηρεί σχεδόν τις ίδιες ουσίες με την ωμή. Μάλιστα, έχει αποδειχθεί ότι σε αυτή την περίπτωση η περιεκτικότητά τους αυξάνεται σημαντικά, καθώς η υγρασία απομακρύνεται από το προϊόν. Παρεμπιπτόντως, στο φαρμακείο η αποξηραμένη αγκινάρα της Ιερουσαλήμ πωλείται συχνά σε μορφή σκόνης. Και αυτή είναι μια πολύ καλή λύση, γιατί η διατήρησή της με άλλο τρόπο για μεγάλο χρονικό διάστημα είναι σχεδόν αδύνατη. Η σκόνη δεν είναι μόνο ένα υγιεινό, αλλά και, κατά κάποιο τρόπο, βολικό προϊόν, αφού μπορεί να προστεθεί σε οποιοδήποτε φαγητό και ποτό. Γενικά, έχει τις ίδιες ιδιότητες με τις ωμές ρίζες – ομαλοποιεί τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, επιταχύνει τις μεταβολικές διαδικασίες, ενισχύει το ανοσοποιητικό κ.λπ.

Πώς να αποξηράνετε

Φυσικά, οι κόνδυλοι της αγκινάρας της Ιερουσαλήμ αποξηραίνονται, αφού επιλεγούν προηγουμένως υγιείς καρποί. Πλένονται καλά, ξεφλουδίζονται και κόβονται σε λεπτές φέτες.

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι ξήρανσης στο σπίτι:

1. Σε ηλεκτρικό στεγνωτήρα. Αυτός είναι ο πιο γρήγορος τρόπος ξήρανσης. Οι προετοιμασμένες φέτες αγκινάρας της Ιερουσαλήμ τοποθετούνται σε σχάρες. Η θερμοκρασία σε αυτή τη συσκευή ρυθμίζεται στους 50–60 βαθμούς. Σε αυτή τη λειτουργία, η αγκινάρα της Ιερουσαλήμ ξηραίνεται για τέσσερις ώρες, και συνιστάται να εναλλάσσετε περιοδικά τις θέσεις των τμημάτων.
2. Σε φούρνο. Αυτός είναι ένας πιο βολικός και ευέλικτος τρόπος, καθώς το στεγνωτήριο δεν υπάρχει σε κάθε σπίτι. Σε αυτή την περίπτωση, πρέπει να προετοιμάσετε την αγκινάρα της Ιερουσαλήμ, πλένοντάς την και ξεφλουδίζοντάς την. Οι λεπτές φέτες τοποθετούνται σε ένα ταψί στρωμένο με λαδόκολλα ψησίματος. Η αγκινάρα της Ιερουσαλήμ απλώνεται έτσι ώστε οι φέτες να μην ακουμπούν μεταξύ τους. Η ξήρανση γίνεται σε θερμοκρασία 50 βαθμών. Κατά μέσο όρο, αυτή η διαδικασία διαρκεί έως τρεις ώρες. Αλλά μετά από αυτό, η αγκινάρα της Ιερουσαλήμ αφήνεται στο τραπέζι για ένα 24ωρο. Στη συνέχεια, ξαναστέλνεται για ξήρανση, αυτή τη φορά αναποδογυρίζοντας τις φέτες. Αν θέλετε, αν η αγκινάρα της Ιερουσαλήμ πρόκειται να χρησιμοποιηθεί μόνο για μαγειρικούς σκοπούς, μπορείτε να πασπαλίσετε τις φέτες με αλάτι ή να προσθέσετε αρωματικά βότανα κατά βούληση.
3. Ξήρανση στον ήλιο. Αυτός είναι ο πιο προσιτός τρόπος, αλλά και ο πιο χρονοβόρος. Οι κόνδυλοι προετοιμάζονται με τον ίδιο τρόπο και στη συνέχεια απλώνονται για να στεγνώσουν στον αέρα. Αυτή η διαδικασία διαρκεί συνολικά περίπου 4–5 ημέρες.

Η αποξηραμένη αγκινάρα της Ιερουσαλήμ πρέπει να φυλάσσεται σε χάρτινη ή υφασμάτινη σακούλα, αλλά θα κάνει και ένα συνηθισμένο γυάλινο βάζο με βιδωτό καπάκι. Το σημαντικό είναι να βρίσκεται σε σκοτεινό μέρος και να μην εκτίθεται στο ηλιακό φως.

Χυμός τοπινάμπουρ: οφέλη και βλάβες

Πολλοί συγχέουν τον χυμό της αγκινάρας της Ιερουσαλήμ με το σιρόπι της. Στην πραγματικότητα όμως, πρόκειται για δύο τελείως διαφορετικά προϊόντα, αν και έχουν κάποιες κοινές ιδιότητες. Χυμός ονομάζεται το φρεσκοστυμμένο υγρό που λαμβάνεται από τους κονδύλους. Δεν υφίσταται καμία πρόσθετη επεξεργασία. Αντίθετα, το σιρόπι βράζεται, υποβάλλεται σε θερμική επεξεργασία, με αποτέλεσμα να καταστρέφονται μέρος των θρεπτικών συστατικών.

Ο πιο απλός τρόπος για να πάρετε χυμό είναι να τον φτιάξετε σε αποχυμωτή, αφού πρώτα πλύνετε τον τοπινάμπουρ και τον καθαρίσετε από τη φλούδα. Ακόμα και όταν χρησιμοποιείτε αποχυμωτή, ο πολτός παραμένει, οπότε πρέπει να τον στύψετε ξανά μέσα από γάζα – θα προκύψει χυμός που μπορεί να προστεθεί στον προηγούμενο χυμό. Μπορείτε να τα βγάλετε πέρα και χωρίς αποχυμωτή, χρησιμοποιώντας μπλέντερ ή μύλο κρέατος και στύβοντας το υπόλοιπο μέσα από γάζα. Το πώς να πίνετε χυμό για θεραπευτικούς σκοπούς θα εξεταστεί παρακάτω.

Το τοπινάμπουρ στην ιατρική

Χάρη στις ωφέλιμες ιδιότητές του, το τοπινάμπουρ χρησιμοποιείται ευρέως τόσο στη λαϊκή όσο και στην επίσημη ιατρική. Με τη βοήθειά του θεραπεύονται όχι μόνο ο σακχαρώδης διαβήτης, αλλά και παθήσεις του μυοσκελετικού συστήματος, συμπεριλαμβανομένης της οστεοχονδρωσης και της οστεοαρθρίτιδας.

Στον σακχαρώδη διαβήτη

Όπως έχει ήδη αναφερθεί παραπάνω, η ινουλίνη συμβάλλει στη χρησιμοποίηση της γλυκόζης στον ανθρώπινο οργανισμό. Ακριβώς γι' αυτό είναι ωφέλιμη στον σακχαρώδη διαβήτη. Πρόσφατες έρευνες έχουν επίσης αποδείξει ότι μπορεί να βελτιώσει τις λειτουργίες του ήπατος και του παγκρέατος σε επιπλοκές που προκαλούνται από τον σακχαρώδη διαβήτη. Επομένως, σε μια τέτοια νόσο είναι ωφέλιμο τόσο να συμπεριλαμβάνετε το τοπινάμπουρ στην καθημερινή σας διατροφή, όσο και να πίνετε φρεσκοστυμμένο χυμό από τους κονδύλους του.

Σημαντικό: Ο γλυκαιμικός δείκτης του τοπινάμπουρ — 30 μονάδες.

Στην παγκρεατίτιδα

Με αυτόν τον όρο ορίζεται μια φλεγμονώδης νόσος του παγκρέατος. Στην οξεία μορφή του ενδείκνυται γενικά η θεραπευτική νηστεία, και το τοπινάμπουρ δεν μπορεί να συμπεριληφθεί στη διατροφή. Αλλά σε παρατεταμένη ύφεση μπορεί και πρέπει να καταναλώνεται, καθώς περιέχει ινουλίνη που βελτιώνει τη λειτουργία του παγκρέατος. Ωστόσο, πιο συχνά το τοπινάμπουρ στην ποδάγρα καταναλώνεται, όπως και άλλα λαχανικά, σε βραστή μορφή, καθώς ωμό υπάρχει μεγάλος κίνδυνος οι κόνδυλοι να προκαλέσουν αυξημένο σχηματισμό αερίων.

Στη γαστρίτιδα

Σε αυτή τη νόσο, η ωμή αγκινάρα της Ιερουσαλήμ δεν μπορεί επίσης να καταναλωθεί. Ωστόσο, το σιρόπι και τα αφεψήματά της χρησιμοποιούνται για τη βελτίωση της κατάστασης του γαστρικού βλεννογόνου και για τη θεραπεία της νόσου γενικότερα.

Στη δυσκοιλιότητα

Χάρη στην περιεκτικότητα σε διαιτητικές ίνες, οι κόνδυλοι δρουν ως ήπιο καθαρτικό. Γι' αυτό δεν είναι καν απαραίτητο να χρησιμοποιήσετε κάποια περίπλοκη συνταγή, αρκεί απλώς να συμπεριλάβετε στη διατροφή σας ωμή την αγκινάρα της Ιερουσαλήμ.

Στην ουρική αρθρίτιδα

Αυτή η ασθένεια σχετίζεται με εναποθέσεις αλάτων ουρικού οξέος. Το τοπινάμπουρ, σε αντίθεση με πολλά άλλα λαχανικά, όχι μόνο δεν περιέχει πουρίνες που θα μπορούσαν να αυξήσουν το επίπεδο του ουρικού οξέος, αλλά και επιτρέπει την αποβολή των συσσωρευμένων αλάτων. Εκτός του ότι στην ποδάγρα το τοπινάμπουρ μπορεί να καταναλωθεί ωμό και βραστό, υπάρχουν και αρκετές συνταγές λαϊκής ιατρικής:

1. Χυμός αγκινάρας Ιερουσαλήμ και κερασιού. Αναμειγνύονται σε ίσες αναλογίες. Το ρόφημα που προκύπτει πίνεται με μικρές γουλιές, 1 ποτήρι τρεις φορές την ημέρα πριν από το φαγητό.
2. Μίγμα χυμού σταφυλιού, αγκινάρας Ιερουσαλήμ και μήλου, σε ίσες αναλογίες. Αυτός ο συνδυασμός εξουδετερώνει εξαιρετικά το ουρικό οξύ. Πίνετε το ακριβώς όπως το παραπάνω ρόφημα.
3. Έγχυμα από φύλλα και στελέχη αγκινάρας Ιερουσαλήμ. Για αυτό, παίρνουμε στελέχη από την κορυφή του φυτού, καθώς και φύλλα, τα ψιλοκόβουμε, διαλέγουμε 2 κουταλιές της σούπας από αυτό το μίγμα και τα περιχύνουμε με δύο ποτήρια βραστό νερό. Το αφήνουμε να εμποτιστεί όλο το βράδυ. Το πρωί το σουρώνουμε με γάζα. Πρέπει να πίνεται 50 ml τέσσερις φορές την ημέρα, διάρκεια θεραπείας – 10 ημέρες.

Ορισμένοι βοτανολόγοι συνιστούν για την ουρική αρθρίτιδα το αφέψημα από τα άνθη της αγκινάρας Ιερουσαλήμ, το οποίο παρασκευάζεται με τον ίδιο τρόπο όπως το παραπάνω σκεύασμα από μίσχους. Αλλά επειδή ακόμη και τα αποξηραμένα άνθη περιέχουν ευεργετικές ουσίες σε μεγαλύτερη συγκέντρωση, για 2 ποτήρια βραστό νερό παίρνουμε μόνο 1 κουταλιά της σούπας πρώτης ύλης.

Συνταγές λαϊκής ιατρικής με βάση το τοπινάμπουρ

Το τοπινάμπουρ βοηθά σε ποικίλες ασθένειες. Στη λαϊκή ιατρική, οι συνταγές χρήσης του εμφανίστηκαν πολύ πριν τα οφέλη του τοπινάμπουρ αποδειχθούν επιστημονικά. Για παράδειγμα, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τα ακόλουθα μέσα:

1. Βάμμα κατά της αθηροσκλήρωσης. Σε ίσες αναλογίες παίρνουν φύλλα τοπινάμπουρ, μαντζουράνας και μελισσόχορτου, από αυτή την ποσότητα παίρνουν κυριολεκτικά 1 κουταλάκι του γλυκού, το οποίο περιχύνουν με ένα ποτήρι βραστό νερό και το αφήνουν για 30 λεπτά. Πριν από τη χρήση το φιλτράρουν. Αυτό το ρόφημα μπορείτε να το πίνετε έως δύο ποτήρια την ημέρα. Εφόσον δεν υπάρχουν αντενδείξεις, μπορείτε να προσθέσετε και μέλι.
2. Βάμμα για τη γαστρίτιδα. Αναμιγνύονται σε ίσες αναλογίες ξηρές ταξιανθίες αγκινάρας Ιεροσολύμων, χαμομηλιού φαρμακευτικού, φύλλα μελισσόχορτου και τοπινάμπουρ. Από αυτή την ποσότητα παίρνετε μόνο 1 κουταλάκι του γλυκού ανά ποτήρι βραστό νερό. Το αφήνετε για 15 λεπτά και πίνετε 2 ποτήρια την ημέρα.
3. Μπάνιο για τη θεραπεία παθήσεων του μυοσκελετικού συστήματος. Για αυτό, παρασκευάζεται αφέψημα από τα άνθη και τους μίσχους του τοπινάμπουρ. Για 1 λίτρο κρύο νερό, παίρνονται 100 γραμμάρια μίσχων και ανθέων τοπινάμπουρ. Το μείγμα βράζεται, σιγοβράζεται για 30 λεπτά, στη συνέχεια στραγγίζεται και προστίθεται στο νερό του μπάνιου.
4. Χυμός. Για την αναιμία, συνιστάται η κατανάλωση δύο ποτηριών χυμού τοπινάμπουρ την ημέρα – πριν το πρωινό και πριν τον ύπνο.

Για το σακχαρώδη διαβήτη, συνιστάται να πάρετε μισό ποτήρι χυμό και να το αραιώσετε με ίση ποσότητα νερού. Σταδιακά, το μείγμα θα πρέπει να φτάσει στο ένα ποτήρι, εάν δεν υπάρχει ατομική δυσανεξία.

Το τοπινάμπουρ στην κοσμετολογία

Το τοπινάμπουρ είναι πολύ ευεργετικό για το δέρμα. Κυρίως από τους κόνδυλους και τον χυμό του παρασκευάζονται διάφορες μάσκες. Για παράδειγμα:

1. Αντιγηραντική θεραπεία. Ένας ή περισσότεροι (ανάλογα με το μέγεθος) κόνδυλοι τοπινάμπουρ τρίβονται στον τρίφτη και, χωρίς να στραγγίξετε τον χυμό από τη μάζα που προκύπτει, προσθέτετε μια κουταλιά μέλι. Αυτό το μείγμα εφαρμόζεται στο καθαρισμένο δέρμα του προσώπου για 20 λεπτά και στη συνέχεια ξεπλένεται με χλιαρό νερό. Αυτή η μάσκα συνιστάται να γίνεται κάθε δεύτερη μέρα, κατά προτίμηση σε κύκλους τριών εβδομάδων, με υποχρεωτικό διάλειμμα μεταξύ τους.
2. Μάσκα για ξηρό δέρμα. Παίρνετε έναν κόνδυλο τοπινάμπουρ, τον ξεφλουδίζετε, τον τρίβετε στον τρίφτη, περιμένετε να βγάλει τον χυμό του, στη συνέχεια αναμιγνύετε όλη αυτή τη μάζα με μια κουταλιά ελαιόλαδο ή αμυγδαλέλαιο, εφαρμόζετε το μείγμα στο δέρμα του προσώπου και το αφήνετε για μισή ώρα, και στη συνέχεια το ξεπλένετε με χλιαρό νερό. Σε αυτή την περίπτωση, ένας κύκλος τριών εβδομάδων θα δώσει καλά αποτελέσματα.
3. Θεραπεία για λιπαρό δέρμα. Το τοπινάμπουρ μπορεί να ομαλοποιήσει την παραγωγή σμήγματος. Για αυτό, ο κόνδυλος τρίβεται στον τρίφτη και προστίθενται κυριολεκτικά 2 κουταλιές της σούπας άπαχο γάλα. Το μείγμα εφαρμόζεται στο δέρμα του προσώπου για μισή ώρα και στη συνέχεια ξεπλένεται. Η διάρκεια του κύκλου είναι δύο εβδομάδες και αυτή η μάσκα μπορεί να γίνεται κάθε δεύτερη μέρα.
4. Λοσιόν για τα μαύρα στίγματα. Από μερικούς κόνδυλους τοπινάμπουρ λαμβάνεται χυμός, με τον οποίο σκουπίζεται το πρόσωπο δύο φορές την ημέρα, πρωί και βράδυ.

Για τα μαλλιά, χρησιμοποιείται συχνότερα ο χυμός τοπινάμπουρ, ο οποίος περιέχει πολύ σίδηρο, χαλκό και βιταμίνη C. Όλα αυτά τα συστατικά βελτιώνουν την κατάσταση των μαλλιών και ενισχύουν την παραγωγή κολλαγόνου. Επίσης, ο χυμός βοηθά στην καταπολέμηση της σμηγματόρροιας, όχι τόσο λόγω αντιβακτηριακής δράσης, αλλά λόγω ομαλοποίησης της λειτουργίας των σμηγματογόνων αδένων. Ο χυμός τοπινάμπουρ προστίθεται στο νερό για το ξέβγαλμα των μαλλιών. Μπορεί επίσης να τριφτεί στο τριχωτό της κεφαλής. Μετά την εφαρμογή, αφήνεται για λίγα λεπτά και στη συνέχεια ξεπλένεται.

Βλάβες και αντενδείξεις

Ευτυχώς, το τοπινάμπουρ δεν περιέχει βλαβερές ουσίες. Ωστόσο, κατά την κατανάλωσή του ωμού πρέπει να τηρείται μέτρο, καθώς περιέχει πολλές ουσίες που συμβάλλουν στην αυξημένη παραγωγή αερίων. Από αυτές μπορεί να προκύψει μια δυσάρεστη αίσθηση βάρους στην κοιλιά. Με τη θερμική επεξεργασία αυτές οι ουσίες καταστρέφονται, αλλά η ποσότητα των βιταμινών μειώνεται.

Δεν πρέπει επίσης να ξεχνάμε ότι, όπως κάθε άλλο φυτικό προϊόν, το τοπινάμπουρ μπορεί να προκαλέσει ατομική δυσανεξία. Σε τέτοιες περιπτώσεις, φυσικά, δεν πρέπει να καταναλώνεται. Αλλά δεν υπάρχουν άλλες αντενδείξεις για το τοπινάμπουρ.

Πώς να επιλέξετε και να αποθηκεύσετε το τοπινάμπουρ

Κατά την επιλογή του τοπινάμπουρ πρέπει να δίνετε προσοχή στην υφή του. Η ρίζα πρέπει να είναι αρκετά σκληρή, πυκνή και ελαστική, ενώ οι ζαρωμένοι, μαλακοί και μαραμένοι κόνδυλοι μπορούν να απορριφθούν αμέσως, δεν αξίζει να τους μαγειρέψετε και δεν θα διατηρηθούν για πολύ. Στη φλούδα του τοπινάμπουρ δεν πρέπει να υπάρχουν ελαττώματα, ζημιές ή κηλίδες, αν και επιτρέπονται τραχύτητες.

Το τοπινάμπουρ συνιστάται να αποθηκεύεται σε πλαστική σακούλα ή καλύτερα σε χάρτινη σακούλα στο ψυγείο. Αλλά σε αυτή την περίπτωση, η διάρκεια αποθήκευσης δεν ξεπερνά τις δύο εβδομάδες. Σε συνθήκες διαμερίσματος πόλης, μια μεγάλη ποσότητα τοπινάμπουρ μπορεί να αποθηκευτεί μόνο σε μη θερμαινόμενο μπαλκόνι, σε ξύλινο κουτί. Υπό τέτοιες συνθήκες, μπορεί να διατηρηθεί από έναν έως τρεις μήνες. Το τελευταίο, ωστόσο, συμβαίνει αρκετά σπάνια.

Πότε να συλλέγετε

Η συγκομιδή του τοπινάμπουρ γίνεται στα τέλη Οκτωβρίου – αρχές Νοεμβρίου. Για αυτό, κόβονται εκ των προτέρων οι μίσχοι και σκάβεται προσεκτικά το φυτό για να μην καταστραφούν οι κόνδυλοί του. Όσο αργότερα γίνεται η συγκομιδή, τόσο μεγαλύτερο θα είναι το μέγεθος των ριζών και τόσο υψηλότερη η περιεκτικότητα σε βιταμίνες και μέταλλα.

Μπορείτε να το καταψύξετε

Όσοι καλλιεργούν μόνοι τους το τοπινάμπουρ γνωρίζουν ότι αντέχει καλά στους παγετούς. Επομένως, θεωρητικά μπορεί να καταψυχθεί. Αλλά πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι σε αρνητικές θερμοκρασίες ξεκινούν βιοχημικές διεργασίες κατά τις οποίες η ινουλίνη μετατρέπεται σε φρουκτόζη. Δηλαδή, οι κατεψυγμένοι κόνδυλοι θα έχουν πιο γλυκιά γεύση από τους φρέσκους. Ωστόσο, η κατάψυξη επιτρέπει να ξεπεραστεί το κύριο μειονέκτημα του τοπινάμπουρ – η μικρή διάρκεια αποθήκευσής του. Λόγω των χαμηλών θερμοκρασιών, δεν θα απειλείται από παθογόνα βακτήρια και θα διατηρήσει τη δομή και το χρώμα του. Είναι σαφές ότι μετά την απόψυξη το τοπινάμπουρ δεν μπορεί πλέον να καταναλωθεί ωμό, αλλά μπορεί να βραστεί ή να χρησιμοποιηθεί σε σούπα.

Η κατάψυξη του τοπινάμπουρ μπορεί να γίνει με διάφορους τρόπους, συμπεριλαμβανομένου του τριψίματος στον τρίφτη, του κοψίματος σε κομμάτια, του απλού ξεφλουδίσματος και της τοποθέτησης ολόκληρου στην κατάψυξη. Πολλοί μάγειρες συνιστούν να ζεματίζετε το τοπινάμπουρ σε νερό ή στον ατμό, δηλαδή να το βυθίζετε για λίγα δευτερόλεπτα σε βραστό περιβάλλον. Έτσι διατηρείται η αρχική γεύση του προϊόντος.

Το μεγαλύτερο μειονέκτημα της κατάψυξης είναι ότι είναι κατάλληλη μόνο για τις περιπτώσεις όπου ο όγκος της σοδειάς είναι μικρός και μπορεί να χωρέσει ολόκληρος στην κατάψυξη.

Πώς να καταναλώνετε σωστά το τοπινάμπουρ

Παλιά υπήρχε μια παροιμία ότι κάθε προϊόν είναι και δηλητήριο και φάρμακο, όλα εξαρτώνται μόνο από τη δόση. Και αυτό ισχύει και για το τοπινάμπουρ.

Πόσα μπορείτε να τρώτε την ημέρα

Σε ωμή μορφή μπορείτε να τρώτε έως 150 γραμμάρια τοπινάμπουρ την ημέρα – αυτή είναι η κανονική ποσότητα για έναν ενήλικα. Επιπλέον, οι ειδικοί συνιστούν να το χωρίζετε σε τρία γεύματα – για παράδειγμα, μπορείτε να ετοιμάσετε σαλάτα από φρέσκες ριζικές καλλιέργειες και για πρωινό, μεσημεριανό και βραδινό. Αν πρόκειται για βρασμένο ή ψημένο αχλάδι της γης, τότε η συνιστώμενη ποσότητα αυξάνεται σε 300 γραμμάρια – για παράδειγμα, σε πουρέ ή κρεμώδη σούπα.

Το σιρόπι τοπινάμπουρ μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως γλυκαντικό, συχνά προστίθεται στο τσάι ή τον καφέ από άτομα που πάσχουν από παχυσαρκία ή σακχαρώδη διαβήτη. Μπορείτε να τρώτε έως 3 κουταλιές της σούπας την ημέρα.

Τέλος, το τσάι παρασκευάζεται όχι από τις ρίζες, αλλά από τα φύλλα του τοπινάμπουρ – για 500 ml βραστού νερού χρειάζεται μόνο 1 κουταλιά της σούπας φυτικής πρώτης ύλης. Το έτοιμο ρόφημα θα πρέπει να είναι αρκετό για τρεις μερίδες.

Μπορείτε να φάτε φυτρωμένο;

Αν η φυτρωμένη πατάτα περιέχει σολανίνη, στο τοπινάμπουρ δεν υπάρχει αυτή η ουσία. Αλλά καλύτερα να μην καταναλώνετε λαχανικά που έχουν φτάσει σε αυτή την κατάσταση – δεν έχουν πλέον τίποτα ωφέλιμο.

Τι μπορείτε να μαγειρέψετε από τοπινάμπουρ: συνταγές

Στην ευρωπαϊκή κουζίνα, το τοπινάμπουρ έχει γνωρίσει ευρύτατη διάδοση. Το μαγειρεύουν στον ατμό, το ψήνουν, το βράζουν, κάνουν πουρέ και σουφλέ, το σιγοβράζουν με σάλτσα κρέμας και το σερβίρουν ως συνοδευτικό σε πιάτα με κρέας. Για να μην χάσει την ανοιχτή του απόχρωση, συνιστάται να προσθέτετε λίγο χυμό λεμονιού στο νερό μαγειρέματος. Επίσης, για να διατηρηθούν όσο το δυνατόν περισσότερες βιταμίνες, συνιστάται να βράζετε το αχλάδι της γης με τη φλούδα. Γενικά, η φλούδα αφαιρείται δύσκολα λόγω του μικρού πάχους της. Πολύ συχνά, μαζί της πετιέται πολύτιμη σάρκα. Για να το αποφύγετε αυτό, οι έμπειροι μάγειρες συνιστούν να ζεματίζετε τη ριζική καλλιέργεια.

Σαλάτα

Μια πολύ νόστιμη και υγιεινή σαλάτα μπορείτε να ετοιμάσετε από τοπινάμπουρ και ντοματίνια. Για αυτήν, για 0,5 κιλό τοπινάμπουρ παίρνετε 150 γραμμάρια ντοματίνια, και για το ντρέσινγκ – μισό φλιτζάνι φρεσκοστυμμένο χυμό πορτοκαλιού, 3 κουταλιές της σούπας φυτικό λάδι, μια πρέζα μείγματος «Βότανα της Προβηγκίας», μαύρο πιπέρι και θαλασσινό αλάτι κατά βούληση.

Το τοπινάμπουρ καθαρίζεται από τη φλούδα και κόβεται σε μέτριες φέτες. Τα ντοματίνια καταρχήν δεν χρειάζεται να κοπούν, αλλά αν είναι μεγάλα, μπορείτε να τα κόψετε στη μέση. Στη συνέχεια, ανακατεύετε αλάτι, πιπέρι, βότανα της Προβηγκίας, τα πασπαλίζετε πάνω από το τοπινάμπουρ και τα ντοματίνια και τα ψήνετε σε φούρνο προθερμασμένο στους 150 βαθμούς. Ο χρόνος ψησίματος είναι περίπου 20 λεπτά. 5 λεπτά πριν το τέλος της διαδικασίας, περιχύνετε τα λαχανικά με το ντρέσινγκ από φυτικό λάδι αναμεμειγμένο με χυμό πορτοκαλιού.

Πουρές

Αυτό το πιάτο μπορεί κάλλιστα να αντικαταστήσει τον πουρέ πατάτας. Για την παρασκευή του χρειάζονται 0,5 κιλά τοπινάμπουρ, 2 κουταλιές της σούπας ελαφριά κρέμα γάλακτος, αλάτι και μπαχαρικά κατά βούληση, έως 1 κουταλάκι του γλυκού ελαιόλαδο. Το τοπινάμπουρ καθαρίζεται από τη φλούδα, προσπαθώντας να αφαιρεθεί όσο το δυνατόν λιγότερη σάρκα. Στη συνέχεια, τοποθετείται σε νερό και βράζεται για περίπου 20 λεπτά, μέχρι να μαλακώσει. Αφού μαλακώσει, οι ρίζες βγαίνουν από το νερό και πολτοποιούνται στο μπλέντερ, προσθέτοντας αλάτι, κρέμα, λάδι και, αν θέλετε, άλλα μπαχαρικά. Μπορείτε να λιώσετε τους κόνδυλους και με ένα συνηθισμένο πουρέ, αλλά αυτό θα πάρει περισσότερη ώρα.

Σούπα

Από τοπινάμπουρ φτιάχνεται συνήθως κρεμώδης σούπα. Μπορεί να σερβιριστεί με ψητή κολοκύθα ή σουβλάκια μανιταριών στη σχάρα. Η πιο απλή εκδοχή σερβιρίσματος είναι με κρουτόν. Και η προετοιμασία είναι πολύ απλή. Για 0,5–0,6 κιλά τοπινάμπουρ χρειάζεται ένα μεγάλο κοτσάνι πράσου με λεπτή γεύση και αρωματική μυρωδιά, 200 γρ. τυρί κρέμα, τόση κρέμα γάλακτος που να μην είναι πολύ λιπαρή, μερικές σκελίδες σκόρδο, αλάτι, μαύρο τριμμένο πιπέρι, αρωματικά βότανα και καπνιστή πάπρικα κατά βούληση.

Το τοπινάμπουρ καθαρίζεται και καλύπτεται με νερό, προστίθεται αλάτι και βράζεται μέχρι να μαλακώσει. Το πράσο και το σκόρδο ψιλοκόβονται και σοτάρονται σε φυτικό λάδι. Στη συνέχεια, όλα αυτά προστίθενται στο μαλακό τοπινάμπουρ, μπαίνει το τυρί κρέμα, περιχύνονται με την κρέμα γάλακτος και χτυπιούνται στο μπλέντερ. Η σούπα επιστρέφεται στη φωτιά, αφήνεται να πάρει βράση και χύνεται σε πιάτα, πασπαλισμένη με αρωματικά χόρτα και τριμμένη καπνιστή πάπρικα.

Καφές

Φυσικά, δεν είναι απόλυτα σωστό να αποκαλούμε αυτό το ρόφημα καφέ, αλλά μπορεί πράγματι να αντικαταστήσει ένα φλιτζάνι εσπρέσο. Ο καφές σε αυτή την περίπτωση παρασκευάζεται από σκόνη, για την οποία χρειάζονται 10 κόνδυλοι τοπινάμπουρ. Η γήινη αχλάδα πλένεται καλά, καθαρίζεται και τρίβεται σε λεπτό τρίφτη. Στη συνέχεια, η μάζα αυτή ψήνεται σε στεγνό τηγάνι με χοντρό πάτο, ανακατεύοντας συνεχώς. Η φωτιά πρέπει να είναι στο ελάχιστο. Αυτή η διαδικασία θα διαρκέσει περίπου 10 λεπτά. Το καβουρδισμένο τοπινάμπουρ αλέθεται σε μύλο καφέ σε σκόνη. Για μία μερίδα ροφήματος χρειάζονται 2 κουταλάκια του γλυκού σκόνης ανά 100 ml νερό. Παρασκευάζεται όπως ο αληθινός καφές, σε μπρίκι. Μπορείτε να προσθέσετε 1 κουταλάκι του γλυκού ζάχαρη ή υποκατάστατό της. Ο καφές αφήνεται να πάρει βράση, μένει σε χαμηλή φωτιά για 1-2 λεπτά και στη συνέχεια αφήνεται να σταθεί άλλα 5 λεπτά.

Μαρμελάδα

Στα καταστήματα σήμερα πωλείται μαρμελάδα από τοπινάμπουρ, παραγόμενη σε εργοστασιακές συνθήκες. Μπορεί όμως να παρασκευαστεί και στο σπίτι, ειδικά επειδή για αυτό χρησιμοποιείται συνήθως η «κρύα» μέθοδος. Αυτή η μαρμελάδα δεν χρειάζεται καν βράσιμο, και ταυτόχρονα διατηρεί περισσότερα θρεπτικά συστατικά. Το έτοιμο προϊόν έχει μια αρκετά ιδιαίτερη, αν και ευχάριστη γεύση. Μπορεί να καταναλωθεί ως αυτόνομο επιδόρπιο, να προστεθεί σε χυλό ή τηγανίτες, να χρησιμοποιηθεί ως γέμιση για πίτες.

Για μαρμελάδα με 1 κιλό γήινης αχλάδας (τοπινάμπορ) παίρνετε 250 γρ. μέλι από άνθη και 2 λεμόνια. Καθαρίζετε τους κονδύλους τοπινάμπορ από τη φλούδα και τους τρίβετε στον τρίφτη, έπειτα στον πουρέ που προκύπτει προσθέτετε το μέλι και το αφήνετε να εμποτιστεί για 15 λεπτά. Στο μεταξύ, πλένετε τα λεμόνια, τα κόβετε σε πολλά κομμάτια, αφαιρείτε τα κουκούτσια και στη συνέχεια πολτοποιείτε τη σάρκα μαζί με τη φλούδα στο μπλέντερ. Ενώνετε και ανακατεύετε τις δύο πολτοποιημένες μάζες και έπειτα τις μεταφέρετε σε αποστειρωμένα βαζάκια. Αυτή η μαρμελάδα μπορεί να διατηρηθεί για αρκετούς μήνες, το πολύ έξι μήνες.

Στην παραπάνω συνταγή, μπορείτε να αντικαταστήσετε το ένα λεμόνι με ένα πορτοκάλι – η γεύση θα γίνει πιο πλούσια.

Ζαχαρωμένα

Τα ζαχαρωμένα τοπινάμπορ είναι μια εξαιρετική εναλλακτική λύση αντί για τα επιβλαβή ζαχαροπλαστεία.

Η παρασκευή τους δεν είναι δύσκολη. Για 100 γρ. γήινης αχλάδας παίρνετε 80 γρ. ζάχαρη άχνη και 150 γρ. μέλι. Καθαρίζετε τους κονδύλους και τους κόβετε σε λεπτές φέτες. Αραιώνετε το μέλι σε μισό ποτήρι καθαρό νερό και μουλιάζετε τις έτοιμες φέτες τοπινάμπορ στο μείγμα για μισή ώρα. Στη συνέχεια, απλώνετε αυτά τα κομμάτια σε ένα ταψί και τα θερμαίνετε στο φούρνο στην ελάχιστη θερμοκρασία. Το σημείο ετοιμότητας θα πρέπει να το προσδιορίσετε πειραματικά. Είναι σημαντικό τα κομμάτια να μην γίνουν πολύ ξηρά. Όταν είναι έτοιμα, τα κυλάτε στη ζάχαρη άχνη.

Μπορείτε να δώσετε τοπινάμπουρ σε ζώα;

Οι κόνδυλοι τοπινάμπορ τρώγονται με ευχαρίστηση από κουνέλια, πρόβατα και κατσίκες. Μπορούν να δοθούν ακόμα και σε βοοειδή. Είναι πραγματικά ένα πολύ ωφέλιμο προϊόν που παρέχει βιταμίνες στα ζώα και βελτιώνει την πέψη. Αλλά, δυστυχώς, οι κόνδυλοι δεν υπόκεινται σε μακροχρόνια αποθήκευση. Ωστόσο, από το τοπινάμπορ παρασκευάζεται αλεύρι, το οποίο προστίθεται στις ζωοτροφές, ακόμα και για κατοικίδια – σκύλους και γάτες. Έτσι, το τοπινάμπορ σε οποιαδήποτε μορφή είναι ωφέλιμο για όλα τα ζώα.

Ενδιαφέροντα γεγονότα για το Τοπινάμπουρ

Το τοπινάμπορ είναι ένα φυτό γνωστό με πολλές διαφορετικές ονομασίες. Πρωτοεμφανίστηκε στην Ευρώπη τον 17ο αιώνα μαζί με Ινδιάνους της φυλής Τουπιναμπού. Οι αντίστοιχες ονομασίες για τους κονδύλους δόθηκαν στη Γαλλία και την Πορτογαλία. Αλλά σε μερικές χώρες το αποκαλούν γήινη αχλάδα, λόγω του σχήματος των κονδύλων, μπαράμπολες – κατ’ αναλογία με την πατάτα, ακόμα και αγκινάρα της Ιερουσαλήμ. Το τελευταίο σχετίζεται με το ότι στην Ιταλία, προφανώς, γνώριζαν ότι το τοπινάμπορ είναι συγγενικό με τον ηλίανθο και το ονόμασαν όπως αυτό το λουλούδι – girasole. Και αυτή η λέξη στη συνέχεια παραμορφώθηκε σε Ιερουσαλήμ.

Όπως και να έχει, είναι ένα πολύ χρήσιμο φυτό. Είναι ανθεκτικό στον παγετό, την ξηρασία ακόμα και στην όξινη βροχή. Ορισμένοι ειδικοί διαβεβαιώνουν ότι το τοπινάμπορ δεν συσσωρεύει φυτοφάρμακα και άλλες αγροχημικές ουσίες σε σημαντικές συγκεντρώσεις, κάτι που δεν ισχύει για άλλα φυτά. Τέλος, συμβάλλει στην καλλιέργεια του εδάφους, πράγμα πολύ σημαντικό για την αποτελεσματική γεωργία. Επιπλέον, η γήινη αχλάδα παράγει πολύ εντατικά οξυγόνο και απορροφά διοξείδιο του άνθρακα.

Φωτογραφία τοπινάμπορ